Chopin Ballades

 

Αν και με τον όρο "μπαλάντα" θεωρούμε Γαλλική ποίηση του 15ου αιώνα, ωστόσο τον 19ο αιώνα τον όρο δεν χρησιμοποιούσαν πια μόνο οι ποιητές για να αφηγηθούν μια ιστορία. Ο Σοπέν συνέθεσε τις τέσσερις μπαλάντες του αφού είχε αποχωρήσει απ' την πατρίδα του την Πολωνία. Λέγεται μάλιστα ότι ο Σοπέν έγραψε μουσική για της Λιθουανικές Μπαλάντες του Πολωνού ποιητή Adam Mickiewicz. Ακόμη κι ο Σούμαν, εσφαλμένα, σημειώνει ότι οι μπαλάντες του Σοπέν ήταν προγραμματική μουσική σαν την δική του. Όμως ο ίδιος ο Σοπέν ποτέ δεν ενδιαφέρθηκε να δώσει τίτλους, πρόγραμμα ή χαρακτήρα  στην μουσική του,  με την έννοια που δίνει ο Σούμαν. Ως επιβεβαίωση αυτού ο Σοπέν ποτέ δεν θεώρησε το Καρναβάλι του Σούμαν μουσική. Η αφηγηματική γραφή στις μπαλάντες του Σοπέν δεν ακουλουθεί κάποιο ειδικό πρότυπο. Περιέχει απρόβλεπτες και δημιουργικές φράσεις σε όλο το έργο.

Γεγονός είναι οτι ο Σοπέν εμπνεύστηκε απ' τα ποιήματα του Adam Mickiewicz, με την διαφορά ότι η πρόθεσή του ήταν να παρακινήσει τους ακροατές να ακολουθήσουν την δική τους αφηγηματική εκδοχή ακούγοντάς τις. Δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζει κάποιος τα ποιήματα της έμπνευσης ή το περιεχόμενό τους για να ερμηνεύσει αυτά τα έργα. Και οι τέσσερις μπαλάντες είναι έργα μεγάλα, διαρκείας από οκτώ έως 12 λεπτά η κάθε μία και περιέχουν ποιητικά, δραματικά αλλά και αντικρουόμενα θέματα. Μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά, αλλά παράλληλα η καθεμία είναι ένα αυτοτελές έργο.

Οι μπαλάντες θεωρούνται απ' τις πιο λεπτοδουλεμένες δημιουργίες του Chopin και οι πιο αντιπροσωπευτικές της ρομαντικής μουσικής. Eπίσης ο Liszt, o Brahms μεταξύ άλλων, συνέθεσαν αυτό το μουσικό είδος μετά τον Chopin, όμως ο μουσικός αυτός όρος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον Chopin και οι μπαλάντες του ερμηνεύονται συχνότατα σε ρεσιτάλ πιάνου σ' όλο τον κόσμο.

Marta Orlowska: The ballad of two moons

Ballade n. 1 Θεωρείται ότι είναι εμπνευσμένη απ' την επική ποίηση του Mickiewicz, Konrad Wallenrod και είναι αφιερωμένη στον βαρώνο Stockhausen. Η σύνθεσή της τελείωσε το 1835 κι εκδόθηκε το 1836.

Chopin - Ballade No. 1 in G minor, Op. 23

Ballade n. 2 Θεωρείται ότι είναι εμπνευσμένη απ' το ποίημα του Mickiewicz, The Pilgrim και είναι αφιερωμένη στον Robert Schumann σαν αντίδωρο για την αφιέρωση του Σούμαν της Kreisleriana προς αυτόν. Την μπαλάντα αυτή την συνέθεσε ο Σοπέν το 1839 τότε που ήταν μαζί με την Γεωργία Σάνδη.

Chopin - Ballade No. 2 in F major, Op. 38

Ballade n. 3 Θεωρείται ότι είναι εμπνευσμένη απ' το ποίημα του Mickiewicz, Switez και είναι αφιερωμένη στην δεσποινίδα Pauline de Noailles. Αυτό το έργο γράφηκε μεταξύ των ετών 1840 και 1841 και είναι η πιο χορευτική από τις μπαλάντες του περιέχοντας ένα τόσο κομψό και χαριτωμένο θέμα που φέρνει ευφορία, χαρά κι ευτυχία. 

Chopin - Ballade No. 3 in A flat major, Op. 47

Ballade n. 4 H πιο σπουδαία απ' τις τέσσερις μπαλλάντες, επιτομή της ρομαντικής μουσικής που μπορεί να συγκριθεί, χωρίς υπερβολή, με την "Mona Liza" της ζωγραφικής. Θεωρείται ότι είναι εμπνευσμένη απ' το ποίημα του Mickiewicz, Budri και είναι αφιερωμένη στην βαρώνη Nathaniel de Rothschild. Αυτή η μπαλάντα εμπεριέχει σχεδόν όλα τα στοιχεία των μουσικών ιδεών και ανθρώπινων εκφράσεων μόνο με ένα πιάνο. Είναι μια περίληψη της δια βίου δημιουργικής εμπειρίας του Σοπέν και συνετέθη γύρω στα 1842 με 1843.

Chopin - Ballade No. 4 in F minor, Op. 52

Επέλεξα τέσσερις διαφορετικούς πιανίστες που αγαπώ για κάθε μία απ' τις μπαλάντες!

Μπορείτε να διαβάσετε άλλα άρθρα μου για τον Σοπέν
Σοπέν - 24 Πρελούδια

Frédéric Chopin 1810-1849

Ο Σοπέν και οι θαυμαστές του

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
The FC Institution
The Cross Eyed Pianist
JSTOR
Holywwod Bowl

Eικόνες Ποιητικού Ύφους

 O Nτβόρζακ (1841-1904) έγραψε μουσική για σόλο πιάνο, όμως τα έργα του δεν είχαν την απήχηση που είχαν οι άλλες συνθέσεις του, ώστε να αποτελούν ρεπερτόριο σε ρεσιτάλ των πιανιστών. Παρ' όλα αυτά υπάρχει ένας κύκλος έργων προγραμματικού χαρακτήρα με τον τίτλο "Poetic Tone Pictures" (Eικόνες Ποιητικού Τόνου ή Ύφους) όπου 13 πανέμορφα κομμάτια μας πλημμυρίζουν με άφθονη πολύχρωμη μουσική.

Antonín Dvořák

Το έργο αυτό είναι η μακροσκελέστερη σύνθεσή του για σόλο πιάνο και το έγραψε την άνοιξη του 1889 σε λιγότερο από δύο μήνες, κυρίως στην Πράγα αλλά και στο εξοχικό του στην Vysoka. Το έδωσε στον εκδότη του Σίμροκ πριν το ολοκληρώσει, ο οποίος το εξέδωσε το ίδιο έτος σε τρία τεύχη. Μ' αυτό τον τρόπο ο συνθέτης ανταποκρίθηκε στις συχνές απαιτήσεις του εκδότη να συνθέτει μικρά κομμάτια για πιάνο που ήταν περιζήτητα στους ερασιτέχνες πιανίστες της εποχής. Ζήτησε δε την συμβολή του μουσικοκριτικού φίλου του Emanuel Chvala για τον συγκεντρωτικό τίτλο του κύκλου λέγοντας:

Το σπίτι του Ντβόρζακ στην Πράγα

"Αγαπητέ μου φίλε! Έγραψα τα 13 κομμάτα για σόλο πιάνο που σου έλεγα. Κάθε κομμάτι έχει το δικό του όνομα, αλλά δεν έχω σκεφθεί για τον τίτλο του κύκλου ακόμη, έτσι ζητώ την συμβουλή σου. Έχω έναν κατάλογο με τίτλους αλλά δεν ξέρω ποιον να διαλέξω. Θα έλθω στην Πράγα την Κυριακή και θα σε αναζητήσω. Ανυπομονώ να δω τι σκέφτεσαι για την καινούργια μου δουλειά."

Το τέλος της δεκαετίας του 1880 ήταν μια περίοδος όπου ο συνθέτης συχνά επέστρεφε σε έργα της νεότητάς του κι έτσι ένας αριθμός των έργων του από αυτή την εποχή έχει μια νοσταλγική νότα. Ο κύκλος "Εικόνες Ποιητικού Ύφους" γράφηκε μ' αυτό το πνεύμα. Μολονότι κάθε κομμάτι του έργου έχει τον δικό του τίτλο, δεν αποτελεί προγραμματική μουσική με την στενή έννοια του όρου και δεν θα βρούμε οποιαδήποτε ειδική σύνδεση έξω απ' την μουσική, αλλά ούτε και τα κομμάτια ακολουθούν κάποια συγκεκριμένη διηγηματική γραφή. Ο συνθέτης έδωσε αυτή την διάσταση της νέας του δουλειάς σ' ένα γράμμα στον εκδότη του, όπου δηλώνει ότι ψάχνει να δημιουργήσει ποιητική μουσική όπως θα έκανε κι ο Σούμαν, ακόμη κι αν τα κομμάτια του δεν μοιάζουν καθόλου με το ύφος του Σούμαν. Το κάθε ένα απ' τα κομμάτια του κύκλου προκαλούν μια γενική διάθεση και οι τίτλοι προτείνουν ένα συγκεκριμένο πεδίο ιδεών στον ακροατή. Τα 13 μέρη ηχούν έναν πλούτο διαφορετικών διαθέσεων, απ' την ρομαντική και ονειρώδη, μέχρι την απόλαυση ενός άγριου και ξέφρενου χορού. Εξαιτίας του ποιητικού ταμπεραμέντου αλλά και των τεχνικών απαιτήσεών του, το έργο   αποτελεί μια απ' τις πιο δημοφιλείς συνθέσεις για σόλο πιάνο του Ντβόρζακ.

Το πιο αγαπημένο μου είναι το αρ. 9 Σερενάτα

Poetic Tone Pictures, Op. 85: IX. Serenade. Moderato e molto cantabile

Όλοι οι τίτλοι του έργου:

1 Νυχτερινό Ταξίδι
2 Παίζοντας
3 Στο Παλιό Κάστρο
4 Ανοιξιάτικο Τραγούδι
5 Η Μπαλάντα του Αγρότη
6 Αναπόληση
7 Φλογερός Χορός
8 Ο Χορός του Καλλικάντζαρου
9 Σερενάτα
10 Ξεφάντωμα
11 Κουβεντολόι
12 Στο Μνήμα του Ήρωα
13 Στο Ιερό Βουνό

Στα σχόλια του βίντεο μπορείτε να δείτε σε ποια χρονική στιγμή αρχίζει το καθένα

Antonín Dvořák Poetic Moods Op.85

ΠΗΓΕΣ
BBC
Antonin Dvorak
henle.de

Σούμπερτ, Σονάτα για πιάνο σε Σολ, έργο 78, D. 894

 Θα ακούσουμε μια απ' τις εξαιρετικές σονάτες για πιάνο του Σούμπερτ παιγμένη απ' τον Άλφρεντ Μπρέντελ που γεννήθηκε το 1931 και είναι γνωστός για τις άφθαστες ερμηνείες του σε έργα Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμπερτ και Σαίνμπεργκ. Ο Μπρέντελ, εκτός από πιανίστας και συνθέτης είναι και στοχαστικός ποιητής αλλά και συγγραφέας.  Θα παρεμβάλω στην παρουσίαση των μερών της σονάτας μερικά από τα ποιήματά του σε δική μου ελληνική μετάφραση από αγγλική μετάφραση του Richard Stokes.

Alfred Brendel 

Αυτή η σονάτα που την έγραψε ο Σούμπερτ το 1826 είναι απ' τις πλέον ενδόμυχες και εσωτερικής πνοής.  Περιέχει μουσική μεγάλης δύναμης, ειδικά στις δύο πρώτες κινήσεις. Υπάρχει βαθύτατη αίσθηση πραότητας στις πιο ήρεμες και γαλήνιες στιγμές της και το γεγονός ότι και οι τέσσερις κινήσεις της τελειώνουν ήσυχα της προσδίδουν έναν ιδιαίτερα ενδοσκοπικό χαρακτήρα.

Franz Schubert

Κατά κάποια εσφαλμένη εκτίμηση του εκδότη, στην αρχή το έργο αυτό παρουσιάστηκε σαν ένα σύνολο τεσσάρων ξεχωριστών κομματιών κι όχι σαν τέσσερις κινήσεις σονάτας.

Η πρώτη κίνηση  Molto moderato e cantabile περιέχει ένα εξαιρετικά βαθυστόχαστο κύριο θέμα που μοιάζει με την αρχή του 4ου κοντσέρτου για πιάνο του Μπετόβεν. Όλη η κίνηση ξεδιπλώνεται με απλοχωριά και χαλαρότητα. Το δεύτερο θέμα της είναι πιο ζωηρό με χορευτικές νύξεις και στην ανάπτυξη τα δύο θέματα εμφανίζονται με απρόσμενη περιβολή. Στο τέλος μια μικρή coda απεικονίζει την μαγεία που ο Σούμπερτ μπορούσε να αναμείξει τις πιο απλές αλλά και λιτές αρμονίες.

Σκυμμένος πάνω από τον εαυτό μου

βλέπω

το θολό περίγραμμα

ενός άγνωστου προσώπου

ένα σκάφος αμφιβολίας

χρονικό της λήθης

φορτίο ψευδούς μνήμης

να ξεπλένεται αδιάφορα

από την αναπνοή του νερού.

Η ίδια εμπνευσμένη απλότητα διαφαίνεται και στο κύριο θέμα της δεύτερης κίνησης Andante. Εδώ υπάρχουν δύο επεισόδια χτισμένα με το ίδιο υλικό. Ακούμε ένα έντονα ρυθμικό σχήμα που εμφανίζεται πότε με επιθετικό και πότε με νοσταλγικό ύφος και με χαρακτηριστικές αλλαγές σε ελάσσονα και μείζονα. Τελικά η κίνηση τελειώνει με μια coda ιδιαίτερης γοητείας.

Δαίμονες

που μόλις διακρίνονται από τους θεούς

παίζουν στα αυλάκια των ψυχών μας

σαν οργανοπαίχτες

οδυνηρά αλλά με άνεση.

Όταν μας συνθλίβουν παραπονούμαστε

σαν τα σκυλιά που λαχταρούν να βγουν έξω

να γαυγίσουν στο σκοτάδι.

Σαν σκύλοι

λαχταράμε να δαγκώσουμε

τους βασανιστές μας

μόνο για να διαπιστώσουμε

ότι δαγκώνουμε την ίδια μας την γλώσσα.

Η πρώτη σελίδα της Σονάτας

Το Minuet (Allegretto Moderato) δικαιωματικά είναι μια απ' τις πιο δημοφιλείς κινήσεις, έχοντας έναν ζωηρό και έντονο ρυθμό. Το Trio  έχει μια εντυπωσιακή χάρη και απλότητα.

Γόνδολες

κείτονται διάσπαρτες κι αναποδογυρισμένες

σαν παρατημένες φάλαινες.

Μαύρος καπνός

σηκώνεται από τις στέγες.

Ο θόλος της Σάντα Μαρία Ματζόρε βυθίζεται στενάζοντας

στην λιμνοθάλασσα

Μια τελική έκρηξη

σκίζει το Παλάτι των Δόγηδων

Σαρώνεται από την πλημμύρα

τρωκτικά

στο μέγεθος των γάτων

κωπηλατούν μέσα στον 'Αγιο Μάρκο

και δαγκώνουν όλους τους κληρικούς

που παλεύουν να σώσουν ό,τι έμεινε από τον Άγιό τους

Όταν όλα τελειώσουν

ο Μάριο Πραζ

ο μαιτρ των τελετών

βλέπει τον εαυτό του στον καθρέπτη

έτοιμο για την μονομαχία

των δαιμονικών ματιών.

 

Το φινάλε, Allegretto κάτω από έναν χαρούμενο και βολικό τρόπο αποκαλύπτει έναν πλούτο δεξιότητας και ευφάνταστης συνθετικής ικανότητας. Το κύριο θέμα παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη αρμονική απλότητα που είναι διάχυτη σε όλη την σονάτα. To δεύτερο επεισόδιο είναι πιο μακροσκελές και με περισσότερη ποικιλία από το πρώτο. Το χαρούμενο θέμα επιστρέφει ενώ η coda περιέχει πολύ λεπτεπίλεπτη γραφή και η σονάτα τελειώνει με μια ήρεμη υπενθύμιση του αρχικού θέματος με το επαναλαμβανόμενο ρυθμικό σχήμα να έχει την τελευταία λέξη.

Μόλις οι άνθρωποι του κυβερνοχώρου

είχαν σχεδιάσει να συμπεριφέρονται σαν εσένα κι εμένα

ξέραμε

ότι το παιχνίδι τέλειωσε.

Εκεί κάθονται

με πρόσωπα πολύ αδιάφορα για παρηγοριά

παίρνουν το τσάι τους

κοιτάζονται μεταξύ τους αποχαυνωμένοι

ή τραντάζονται απ' τα γέλια.

Άψογα

αλλά και με αξιοσημείωτη λεπτότητα

παίζουν πιάνο

αναπαράγονται διακριτικά στην σοφίτα

και πυροβολούν πουλιά απ' την ταράτσα

ενώ εμείς

βετεράνοι της ειλικρίνειας

δεν βλέπουμε άλλη διέξοδο

παρά να μεταλλαχθούμε σε αγγέλους

ή 

μάλλον πιο πιθανό

να γίνουμε εξωφρενικά κακοί.

Στα σχόλια του βίντεο μπορείτε να δείτε την χρονική στιγμή που αρχίζει η κάθε κίνηση.

Schubert Piano Sonata No 18 D 894 G major Alfred Brendel

Cesar Franck -- Prelude, Choral, and Fugue

 O Cesar Franck (1822-1890), γεννήθηκε στην Λιέγη και ήταν Bέλγος συνθέτης, πιανίστας και οργανίστας, που το 1837 πήρε και την Γαλλική υπηκοότητα.  Υπήρξε  παιδί θαύμα που έπεσε θύμα της υπερβολικής φιλοδοξίας του πατέρα του που τον επεδείκνυε σε θέατρα να παίζει πιάνο για να φέρει δόξα και χρήματα στην οικογένειά του. Ώσπου, ο νεαρός Σεζάρ, πικραμένος από την πατρική εκμετάλλευση, αποσύρθηκε απ' την δημόσια ζωή μόλις κατάφερε να διεκδικήσει τα προς το ζην. Παντρεύτηκε μια ηθοποιό προς μεγάλη λύπη του πατέρα του και περιόρισε την ζωή του συνθέτοντας, παίζοντας όργανο στην Sainte-Clotilde και διδάσκοντας στο Ωδείο του Παρισιού όπου αγαπήθηκε μέχρις αποθεώσεως από τους μαθητές του μεταξύ των οποίων υπήρξαν ο D' Indy, ο Chausson και ο Duparc.

Cesar Franck, παίζοντας όργανο

Η πιανιστική του εργογραφία είναι πολύ μικρή κι αυτό δείχνει την απογοήτευσή του για το όργανο αυτό. Υπάρχουν κάποια έργα του όταν ήταν στην αρχή των είκοσι ετών και περιφερόταν στις διάφορες πόλεις για να παίζει, ένα έργο στα 43 του και τρία όταν πια έφτασε τα εξήντα.

Το σπίτι που γεννήθηκε στην Λιέγη

Tο έργο του Φρανκ Prélude, Choral και Fugue, ανήκει στις τελευταίες συνθέσεις του, γράφηκε το 1884 κι αφιερώθηκε στην πιανίστα Marie Poitevin, η οποία και το έπαιξε για πρώτη φορά στην Αίθουσα Pleyel στις 24 Ιανουαρίου 1885. Είναι φανερό ότι με το Πρελούδιο και την Φούγκα ήθελε να αποτίσει φόρο τιμής στον Ι.Σ. Μπαχ. Το Choral προστέθηκε αργότερα. Φυσικά υπάρχουν επιρροές από την μουσική του Μπετόβεν, του Σούμαν και του Λιστ, με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία στην αρχή της καριέρας του. 

Ωστόσο, παρόλες τις επιρροές είναι ένα έργο που καθρεπτίζει την δική του ατόφια φαντασία κι ευρηματικότητα. Είναι ένα αριστούργημα με επιβλητικό εύρος και βάθος, που απαιτεί πλήρη πιανιστική ικανότητα, απόλυτο legato αλλά κι εξαιρετικά ανεπτυγμένη αίσθηση της πολυφωνίας. Η μεγαλειώδης κορύφωση της Φούγκας, όπου τα τρία θέματα ακούγονται ταυτόχρονα,  είναι μια απ' τις μεγάλες στιγμές ολόκληρης της πιανιστικής φιλολογίας.

Αν θέλουμε σχηματικά να μιλήσουμε για το έργο αυτό, μπορούμε να πούμε ότι:

Prelude: Η διήγηση περιέχει μια σειρά από μουσικές ερωτήσεις και απαντήσεις.
Choral: Εδώ εμφανίζεται μια καθυστερημένη απάντηση στην ερώτηση.
Fugue: Το θέμα της Φούγκας έχει κάποιο καινούργιο στοιχείο και δίνει δεύτερη απάντηση στην ερώτηση.

Να σημειώσω, τέλος ότι και σ' αυτό το έργο του ο Φρανκ αποδεικνύει την διαρκή του ανησυχία για την αξιοπρέπεια της τέχνης του, για την ευγένεια της αποστολής του αλλά και την ένθερμη ειλικρίνειά του σ' αυτό που λέμε αναζήτηση ήχου, όπως αναφέρει ο Louis Verner στα απομνημονεύματά του, που υπήρξε μαθητής του Φρανκ και κατοπινός οργανίστας της Παναγίας των Παρισίων.

E. Kissin plays Franck Prelude, Choral et Fugue

Σκριάμπιν: Άσπρη Λειτουργία, Μαύρη Λειτουργία

Μια απ' τις πιο αγαπημένες συνθέσεις του Σκριάμπιν ήταν η Έβδομη Σονάτα του, που την έγραψε στο τέλος του 1911. Την θεωρούσε ιερή κι έχει σημειώσει σε κάποια περάσματα "tres pur" (πολύ αγνό). Αναφερόταν στις αρμονίες της σαν "ευδαιμονικές", "άγιες" και μια μέρα όταν την έπαιζε στους φίλους του είπε: "ιδού η Λευκή Λειτουργία μου"..

 Ένιωθε ότι είχε πετύχει στην μουσική του ένα είδος "αγιότητας", ότι είχε δημιουργήσει κάτι απογυμνωμένο από σάρκα, ένα έργο εκφραστικής καθαρής πνευματικότητας. Καθώς έπαιζε τα αρχικά περάσματα στους προσωπικούς του φίλους μίλαγε για "σύννεφα αρωμάτων" κι όταν άρχισε το γλυκύτατο δεύτερο θέμα το περιέγραψε: "το πρόσωπο του ήλιου διαλύει τα σύννεφα...". Εδώ η απόλαυση είναι "ουράνια", ο ερωτισμός καθίσταται "ασώματος...εξαϋλωμένος...". " Αυτό δεν είναι πια μουσική... αλλά καθαρός μυστικισμός". Και λάτρευε το τέλος, όπου χίλιες καμπάνες φαίνεται να τρελαίνονται καθώς καλούνται από εκατοντάδες τρομπέτες των αρχαγγέλων. Ο ίλιγγος του εξαιρετικά γρήγορου (prestissimo) τέλους συμβολίζει για τον Σκριάμπιν τον τελευταίο χορό της Γης, την κοσμική έκρηξη πριν ο κόσμος διαλυθεί σε ατομική σκόνη, διασπασθεί και διασκορπισθεί στα πέρατα του διαστήματος, αφήνοντας χώρο για έναν καινούργιο κόσμο, μια νέα φυλή με πιο εξελιγμένους σούπερ ανθρώπους.

Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να παρακολουθήσετε στο πεντάγραμμο υπογραμμισμένα με χρώματα τα διάφορα σημεία, στα οποία ο Σκριάμπιν είχε δώσει ιδιαίτερη έμφαση. Εξαιρετική η ερμηνεία του Βλαντιμίρ Ασκενάζυ με οδηγό τα παρακάτω χρώματα ανάλογα με τις ενδείξεις.

Υπεροπτικό

Μυστηριώδες Ηχηρό
Σκοτεινή Κυριαρχία
Ουράνια Απόλαυση
Επιπόλαιο
Αστραφτερό

Scriabin Piano Sonata 7 (Themes Highlighted)

Ο Αλεξάντερ Σκριάμπιν (1872-1915) ήταν Ρώσος πιανίστας και συνθέτης. Τα πρώτα του έργα επηρεασμένα από τον ρομαντισμό του Σοπέν ήταν εντελώς τονικά. Αργότερα, δημιούργησε το προσωπικό ατονικό του ύφος σε απόλυτη ευθυγράμμιση με το δικό του μυστικιστικό σήμα. Ο  Σκριάμπιν  επηρεάστηκε από τη συναισθησία και συσχετίζει τα χρώματα με τους διάφορους αρμονικούς τόνους της ατονικής του κλίμακας, ενώ ο χρωματικός κύκλος των πέμπτων επηρεάστηκε επίσης από τη θεοσοφία. Θεωρείται από ορισμένους ως ο κύριος Ρώσος συμβολιστής συνθέτης.

Η περίφημη Ένατη Σονάτα με το επωνύμιο "Μαύρη Λειτουργία" γράφηκε το 1913. Το πανέμορφο δεύτερο θέμα της, που κάποιες φορές το ονόμαζε "αδρανή αγιότητα" στην πραγματικότητα χαρακτηρίζεται σαν γλυκύτητα που σταδιακά γίνεται όλο και πιο πολύ χαδιάρα και δηλητηριώδης. Όταν έπαιξε το καταληκτικό εμβατήριο από θορυβώδεις, διαπεραστικές ένατες (αντί για οκτάβες). θα κοίταζε πέρα απ' τα πλήκτρα και θα έλεγε ότι έβλεπε οράματα από "εφιάλτες που περπατούν, Γοτθικό αφηνιασμένο τρόμο". Ένα φίλος του, ο Αλεξέι Ποτζετσκι, συνεπαρμένος απ΄την τερατώδη επίδραση της μουσικής, του ψιθύρισε στο αυτί "αυτή λοιπόν πρέπει να είναι η Μαύρη Λειτουργία σου".  Το είπε ψιθυρίζοντας επειδή στην Ρωσσία οι "μαύρες λειτουργίες" λαμβάνονταν πολύ σοβαρά. Ο Σκριάμπιν ενθουσιάστηκε με την ονομασία κι έτσι της αποδόθηκε ο τίτλος.

Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε και πάλι να παρακολουθήσετε στο πεντάγραμμο υπογραμμισμένα με χρώματα τα διάφορα σημεία, στα οποία ο Σκριάμπιν είχε δώσει ιδιαίτερη έμφαση. Εξαιρετική η ερμηνεία του Βλαντιμίρ Ασκενάζυ με οδηγό τα παρακάτω χρώματα ανάλογα με τις ενδείξεις.

Μυθικό
Σκοτεινό και Μυστηριώδες
Μοτίβο τρίλλιας
Άσπιλο
Μοτίβο Ανάπτυξης

Scriabin Piano Sonata 9 (Themes Highlighted)

Συνείδηση χωρίς συναίσθηση είναι κενή περιεχομένου, έγραφε ο Σκριάμπιν σ' ένα απ' τα μυστικά του τετράδια και είχε σκοπό σε κάθε στιγμή της μουσικής του να μεγεθύνει την ευαισθησία, να εισάγει το καινούργιο, πάντα το καινούργιο ώστε να ξεπερνάει κάθε όριο των αισθήσεων.

Αν οι πραγματικές ιδέες του Σκριάμπιν μεταβιβάζονται ή όχι, εξαρτάται απ' τον κάθε ακροατή ξεχωριστά αλλά η μουσική του σαν μουσική δεν μπορεί να αποτύχει να χτυπήσει μια χορδή έκπληξης. 

[Οι πληροφορίες προέρχονται από τον βιογράφο του Σκριάμπιν Faubion Bowers]

Μπορείτε να διαβάσετε άλλο άρθρο μου για τον Σκριάμπιν 

Σκριάμπιν, Το Ποίημα της Έκστασης

Χειμωνιάτικοι Χοροί

O Ερνστ Ντοχνάνι ήταν Ούγγρο - Γερμανός συνθέτης, πιανίστας και μαέστρος που γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου 1877 στο Pozsony, που ανήκε στην Αυστρο-Ουγγρική αυτοκρατορία και σήμερα είναι η Μπρατισλάβα της Σλοβακίας. Πέθανε στην Ν. Υόρκη στις 9 Φεβρουαρίου 1960, λίγες μέρες μετά την τελευταία συναυλία του όπου διηύθυνε το 4ο κοντσέρτο του Μπετόβεν.

Ernst Dohnanyi

Ο Ντοχνάνι   έγραψε συμφωνίες, κοντσέρτα, μουσική δωματίου, μουσική για το θέατρο και πολλά έργα για πιάνο. Το μουσικό του ύφος είναι προσωπικό, συντηρητικό και με νεορομαντικό ιδίωμα. Ανάμεσα  στα πιανιστικά του έργα είναι και μια ενότητα με τον τίτλο Winterreigen 'Ten Bagatelles', Op 13, που σημαίνει "Χειμωνιάτικοι χοροί "Δέκα Μπαγκατέλλες", έργ. 13. Ο τίτλος Winterreigen είναι επινόηση απ' τον κύκλο τραγουδιών του Σούμπερτ Winterreise (Χειμωνιάτικο Ταξίδι) και ο υπότιτλος   Bagatelles υπονοεί τα μικρά αριστουργήματα του Μπετόβεν.

H αρχή του πρώτου κομματιού

Οι τίτλοι των δέκα κομματιών είναι:

1. Widmung - Αφιέρωση 

2. Marsch der lustigen Brüder - Εμβατήριο των χαρούμενων φίλων (Στον φίλο Μπομπ)

3. An Ada - Στην Άντα (εννοεί την φίλη του από την Βιέννη Ada Mary Thompson)

4. Freund Victor's Mazurka -Η Μαζούρκα του φίλου Βίκτορα (στον φίλο του συγγραφέα Victor Heindl)

5. Sphärenmusik - Μουσική των Σφαιρών (στον φίλο του Korwin, διοικητή της Αυστριακής Αεροπορίας)

6. Valse aimable - Αγαπημένο Βαλς (στον φίλο Jan)

7. Um Mitternacht - Μεσάνυχτα (στον φίλο Aujust)

8. Tolle Gesellschaft - Ζωηρό Πάρτυ (στον φίλο Naz)

9. Morgengrauen - Αυγή (στον φίλο Lindner)

10. Postludium - Επίλογος 

Όλα τα κομμάτια είναι αφιερωμένα σε φίλους του εκτός από το πρώτο και το τελευταίο, που λειτουργούν σαν Εισαγωγή και Επίλογος. Τα έγραψε στην Βιέννη το 1905 πριν αναχωρήσει για το Βερολίνο όπου του είχε δοθεί η θέση του Καθηγητή στην φημισμένη μουσική σχολή Hochschule für Musik του Πανεπιστημίου. Ο κύκλος είναι αποχαιρετισμός στην πόλη και στους φίλους που γνώρισε εκεί. 

Στον πρόλογο της συλλογής ο φίλος του συγγραφέας Βίκτωρ Χάιντλ έγραψε το παρακάτω ποίημα:

Ας αφήσουμε τις λύπες της μέρας στην σιωπή

Η αστροφεγγούσα νύχτα έξω κρυφακούει καθαρά και ψυχρά,

Και στην μαγική δύναμη των ήχων

Ας τείνουμε τ' αυτιά μας σε μακρινά όνειρα!

Βυθισμένες στο χρυσάφι της μνήμης

Αναδυθείτε σε καινούργια μεγαλεία, εσείς γιορταστικές ώρες,

Όπως η ευτυχία γρήγορα σκορπάει τα πέπλα από πολλές θλίψεις,

που σημαντικά καλύπτουν την χαρά της ύπαρξής μας!

Αναδύσου σε καινούργια μεγαλεία, εσύ χαρούμενη πόλη στις όχθες του Δούναβη,

Μια τέλεια συντονισμένη, γεμάτη χαρά συγχορδία - -

Εσείς φίλοι, γρήγορα δώστε τα χέρια για τον μεγάλο καρναβαλικό χορό!

Εσείς τρομαγμένοι φοβητσιάρηδες, μην μας μαλώσετε:

Όσοι σκέπτονται με αρχοντιά, θα κάνουν πάντα δικά τους όλα τα ευγενικά πράγματα.

Τι όμορφο παραμυθένιο όνειρο!

Μην φεύγετε, εσείς χρωματιστές, στροβιλιστές φωτογραφίες! -

Χα! Αφρίζεις πάλι, μεθυστικό, αρωματικό ποτό;

Πάρτε, φίλοι, καταναλώστε, θέλω να μοιραστώ τα καλύτερα μαζί σας σήμερα,

Ένα θερμόαιμο κομμάτι νιότης, μνήμης! - - - 

Ποιός ήρεμος ήχος με χαιρετάει τελικά;

"Αντίο"; -----------

Η φίλη μου γυρίζει τις σελίδες σκεπτική ακούγοντας το πιάνο

----- Από μια συλλογή των χορευτικών κομματιών του Σούμαν

Έπεσε, από ένα σκούρο σαν την νύχτα κόκκινο τριαντάφυλλο

Ένα μαραμένο φύλλο  - - - - - -

Στο βίντεο που ακολουθεί αναγράφεται στα σχόλια ο χρόνος έναρξης του κάθε επί μέρους κομματιού.

Erno Dohnányi - Winterreigen (Winter Dances), Op. 13

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
hyperion
Samee Griffith
BBC

 

Σοπέν - 24 Πρελούδια

 Τα Πρελούδια για σόλο πιάνο του Σοπέν είναι μια συλλογή μικρών κομματιών, ένα για κάθε μια απ' τις 24 κλίμακες. Δημοσιεύθηκαν αρχικά το 1839 και αφιερώθηκαν στον Joseph Christoph Kessler,ένα συνθέτη σπουδών πιάνου της εποχής του Σοπέν. Δέκα χρόνια νωρίτερα είχε αφιερώσει ο Kessler στον Σοπέν τα δικά του 24 Πρελούδια op.31. Αν και η λέξη "πρελούδιο" δηλώνει κάτι εισαγωγικό, τα Πρελούδια του Σοπέν είναι αυθύπαρκτες συνθέσεις, που κάθε μια μεταφέρει μια ιδέα ή ένα συναίσθημα. Όλα έχουν συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα κάθε είδους πιανίστα κι έχουν ηχογραφηθεί σαν σύνολο με πρώτο τον Alfred Cortot στα 1929.

Το ζήτημα της ημερομηνίας γέννησης  του Σοπέν δεν έχει λυθεί μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με δική του γραπτή κατάθεση ήρθε στον κόσμο την 1η Μαρτίου του 1810.

Frederic Chopin

To πιάνο του Σοπέν κατασκευής Pleyel, που φαίνεται πως προτιμούσε ο Πολωνός πιανίστας και που έπαιξε στο Παρίσι τις τελευταίες του συναυλίες τον Φεβρουάριο του 1848. Το μετέφερε στο Λονδίνο για την πρώτη του συναυλία εκεί. Στα αρχεία της κατασκευαστικής εταιρείας Pleyel, με τον αριθμό  13819 δηλώνεται ότι ο συνθέτης χρεώθηκε 2200 γαλλικά φράγκα και σε γράμματά του που το αναφέρει γράφει "το δικό μου" όργανο. Αφού έφυγε απ' το Λονδίνο το πούλησε σε μια Σκωτσέζα φίλη του  Μάργκαρετ Τρότερ όπου έμεινε στους συγγενείς της μέχρι το 1981. Τώρα βρίσκεται στην συλλογή The Cobbe Collection Trust στην Αγγλία.

Το πιάνο Pleyel

Θα ακούσουμε τα Πρελούδια του Σοπέν έργο 28 από μια ζωντανή ηχογράφηση του σπουδαίου πιανίστα και Σοπενιστή Μαουρίτσιο Πολλίνι

Κατάλογος των Πρελούδιων: Οι υπότιτλοι είναι του Γερμανού συνθέτη, μαέστρου και πιανίστα Hans von Bülow.

1.Agitato – C major (Ένωση δυο αγαπημένων)
2.Lento – A minor (Προαίσθημα Θανάτου)
3.Vivace – G major (H Τέχνη σου μοιάζει με Άνθος)
4.Largo – E minor (Ασφυξία)
5.Μolto allegro – D major (Αβεβαιότητα)
6.Lento assai – B minor (H Καμπάνα του Θανάτου)---παίχτηκε στην κηδεία του
7.Andantino – A major (Πολωνέζα χορεύτρια)

Maurizio Pollini Chopin 24 Preludes 1-7

8.Molto agitato – F-sharp minor (Απελπισία)

9.Largo – E major (Όραμα)

10.Molto allegro – C-sharp minor (Νυχτοπεταλούδα)

11.Vivace – B major (Πυγολαμπίδα)

12.Presto – G-sharp minor (Μονομαχία)

13.Lento – F-sharp major (Απώλεια)

14.Allegro – E-flat minor (Φόβος)

Maurizio Pollini Chopin 24 Preludes 8-14

15.Sostenuto – D-flat major ("Raindrop Prelude")= (Σταγόνα Βροχής)

16.Presto con fuoco – B-flat minor (Άδης)

17.Allegretto – A-flat major (Παναγία των Παρισίων)

18.Molto allegro – F minor (Αυτοκτονία)

19.Vivace – E-flat major (Ευτυχία)

Maurizio Pollini Chopin 24 Preludes 15-19

20.Largo – C minor (Πένθιμο Εμβατήριο)

21.Cantabile – B-flat major (Κυριακή)

22.Molto agitato – G minor (Ανυπομονησία)

23.Moderato – F major (Το Πλοίο της Χαράς)

24.Allegro appassionato – D minor (Καταιγίδα)

Maurizio Pollini Chopin 24 Preludes 20-24

ΠΗΓΕΣ:

A History of Western Music

Εγκυκοπαίδεια Παγκόσμιας Μουσικής

Wikipedia

tvxs.gr
The Cobbe Collection Trust

Αν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε και άλλα άρθρα για τον Σοπέν:
Chopin Ballades
Frédéric Chopin 1810-1849
Ο Σοπέν και οι θαυμαστές του

Ταξιδιώτες

 Σε όλους αρέσουν τα ταξίδια. Από παλιά οι άνθρωποι ταξίδευαν είτε με τα πόδια, είτε με άλογα, με άμαξες, με τρένα και σήμερα με αυτοκίνητα και αεροπλάνα. Έψαξα και βρήκα κάποια λογοτεχνικά έργα που παρουσιάζουν με τον δικό τους τρόπο ταξίδια με τρένα. Οι μεταφράσεις των ξένων λογοτεχνικών έργων είναι δικές μου. Συνοδεύονται και με κάποια μουσικά κομμάτια που ένιωσα να ταιριάζουν.

Night Train, ζωγράφος Lionel Walden (1861-1933)

 Richard Theze: Ταξιδιώτης  (αποσπάσματα)

Έχω ενταχθεί στις τάξεις

Εκείνων που αρχειοθετούν

Κάποια απόσταση στην δουλειά

Με το τρένο 

...

Από το προάστιο στην πόλη (και πίσω)

Με πολύ πρωινή έγερση για να χαιρετήσω τον ψυχρό αέρα

Και τα πουλιά, στην γραμμή και στα καλώδια

Που, με την σειρά τους δικτυώνονται,

Χαιρετούν την ημέρα

Με τραγουδιστά τιτιβίσματα

...

Εδώ, ο παλιός σταθμός, χωρίς ανθρώπους

Καλυμμένος με σανίδες,  κάποτε ευημερούσε, πριν

Την έλευση του μηχανήματος εισιτηρίων.

Ο Ντβόρζακ ήταν πολύ κοσμογυρισμένος. Του άρεσαν τα ταξίδια και είχε επισκεφθεί αρκετά μέρη στην Ευρώπη και στην Αμερική. Έγραψε έναν κύκλο οκτώ κομματιών για σόλο πιάνο  με τον τίτλο Humoresques έργο 101. Το πιο γνωστό και με πολλές διασκευές είναι το υπ' αριθμόν επτά (7). Στο βίντεο που ακολουθεί είναι όλος ο κύκλος και στα σχόλια του βίντεο μπορείτε να βρείτε το έβδομο.

Dvorak: Humoresques op 101

Ακολουθεί μια πολύ όμορφη διασκευή του έβδομου κομματιού σε τζαζ ύφος

Humoresque jazz

*
*
*

Πωλ Θερού: Το παλιό εξπρές της Παταγονίας (απόσπασμα)

Κι όμως ένας από μας μέσα στον υπόγειο σιδηρόδρομο ήταν φανερό πως δεν πήγαινε στην δουλειά του. Το καταλάβαινες αμέσως απ’ το μέγεθος της αποσκευής του. Και πάντα μπορείς ν’ αναγνωρίσεις έναν φυγάδα από την αναστατωμένη και περιπλανώμενη έκφραση της αυταρέσκειας’ είναι εμφανές το μυστικό που έχει στο στόμα του - φαίνεται σαν να είναι έτοιμος να σπάσει μια φυσαλίδα.

 

Το βίντεο τους Τσαρλς Μίνγκους που ακολουθεί  δίνει την αίσθηση του τροχασμού του τρένου, τον ήχο της κόρνας του και τον σταθερό ταχύ ρυθμό του

Charles Mingus - Wham Bam Thank You Ma'am

*

*
*

Άζη Γουζίου, Μια Αλλόκοτη Βόλτα (απόσπασμα από το διήγημά μου) 

.Οι θύρες έκλεισαν. Οι επιβάτες που κατέβηκαν έφυγαν βιαστικά απ’ το σταθμό σε διάφορες κατευθύνσεις.Το τρένο ξεκίνησε και στην πλατφόρμα έμεινε μόνη της. Αυτή ήταν η πιο μαγική στιγμή για τη Νίκη. Αυτή τη στιγμή περίμενε τόση ώρα. Να βρίσκεται στην αποβάθρα σαν υποψήφια ταξιδιώτισσα και τελικά να μην μπαίνει μέσα. Να παρατηρεί μόνο όλους τους ταξιδιώτες κι εκείνοι να νομίζουν ότι είναι μια ταξιδιώτισσα κι αυτή. Είχε μια περίεργη χαρά μέσα της που τους εξαπατούσε. Όλοι εκεί, έχουν μια κρυφή, κοινή συμφωνία: να συνταξιδέψουν με τον συρμό που περιμένουν. Κι όμως, η Νίκη πρόδωσε την άτυπη συμφωνία τους και τους παράτησε. ‘Εμεινε έξω με την θέλησή της. Κάποιοι την κοίταξαν με απορία που δεν μπήκε μέσα στο βαγόνι. Και κάποιοι, μόλις ξεκίνησε το τρένο, την κοίταζαν απ’ τα παράθυρα με συμπόνοια που δεν το πρόλαβε. Έφυγε το τρένο. Έρημος ο σταθμός. Η βουή του συρμού είχε αρχίσει να χάνεται κι οι ράγες κάτω να περιμένουν το επόμενο τρένο...

Jan Garbarek - Twelve Moons

*
*
*

Μεσάνυχτα στον Μεγάλο Δυτικό, Τόμας Χάρντυ (αποσπάσματα)

Σε μια θέση τρίτης θέσης καθόταν το αγόρι που ταξίδευε

Και η λιπαρή φλόγα της λάμπας οροφής

Έπαιζε πάνω στην αδιάφορη φόρμα του και στο πρόσωπό του

Τυλιγμένο το παρελθόν του γνωρίζοντας σε τι πήγαινε

Ή από πού ερχόταν 

.....

Στην λωρίδα του καπέλου του το αγόρι που ταξίδευε

Είχε κολλήσει ένα εισιτήριο’ κι από ένα σκοινί 

Γύρω στον λαιμό του κρεμόταν ένα κλειδί του κουτιού του

Που στραφτάλιζε απ’ τις αχτίνες της θλιβερής λάμπας

Σαν ένα ζωντανό πράγμα

Loreena McKennitt - All Souls Night

*
*
*

 Μανόλης Αναγνωστάκης: Κάτω απ’ τις ράγες

Κάτω απ’ τις ράγες του τρένου

Κάτω από τις γραμμές του βιβλίου 

Κάτω από τα βήματα των στρατιωτών

Όταν όλα περάσουν — πάντα σε περιμένω. 

Πέρασαν από τότε πολλά τρένα 

Κι άλλα πολλά βιβλία θα διαβαστούν 

Κι άλλοι στρατιώτες το ίδιο θα πεθάνουν.

Κάτω από καθετί που σου σκεπάζει τη ζωή

Όταν όλα περάσουν— 

Σε περιμένω

Schubert, Death and the Maiden

*
*
*

Ανδρέας Εμπειρίκος: Θα περιμένουμε

Θα περιμένουμε μην τυχόν περάσει

Το τραίνο μας με το πολύτιμο φορτίο

Το τραίνο μιας άλλης ώρας

Μιας άλλης χώρας που σύνορα δεν έχει.

Θα περιμένουμε μην τυχόν περάσει

Το τραίνο που δεν μπορεί μια και ξεκίνησε να σταματήσει

Τώρα σε σήραγγα μπορεί να βρίσκεται

Μπορεί να βρίσκεται σε δύσκολο βουνό

Ίσως σε κάμπο με πλημμύρα

Σε τόπο που νά’ ναι μεσημέρι

Ή σ’ άλλον που νά’ ναι βράδυ

Μα θα περάσει.

Κι εμείς θα περιμένουμε

Γιατί δεν είναι δυνατό να δεσμευθεί

Δεν είναι δυνατόν να σπάσει

Να κουραστεί σε στέππες και σε πάμπες

Και σ’ επικίνδυνες ανηφοριές

Το τραίνο μας, που σίγουρα θα φτάσει.

Θα περιμένουμε λοιπόν ακόμα,

Σήμερα κι αύριο και μεθαύριο

Θα περιμένουμε το τραίνο πάντα

Γιατί δεν είναι δυνατόν να μην περάσει.

Chet Baker - Tenderly

*
*
*

ΠΗΓΕΣ

Wikipedia

Lifo

Poem Hunter

Telegraph

BBC

Απουσία. Πάμπλο Νερούδα

Lorand Sipos, Απουσία

Απουσία

Μόλις σ’ άφησα

Όταν έρχεσαι σε μένα, κρυσταλλική

Ή τρέμοντας

Ή ανήσυχη, πληγωμένη από μένα

Ή συγκλονισμένη με αγάπη, όπως

όταν τα μάτια σου

κλείνουν πάνω στο δώρο της ζωής

Αυτό που ακατάπαυστα σου δίνω

Αγάπη μου,

Βρήκαμε  ο ένας τον άλλο

Διψασμένοι κι έχουμε

Μεθύσει με όλο το νερό και το

Αίμα

Βρήκαμε ο ένας τον άλλο

Πεινασμένοι

Και δαγκώσαμε ο ένας τον άλλον

Όπως δαγκώνει η φωτιά,

Αφήνοντας πληγές μέσα μας.

Αλλά περίμενέ με

Κράτα για μένα την γλυκύτητά σου.

Θα σου δώσω κι  εγώ

Ένα τριαντάφυλλο.

PABLO NERUDA 

Ποίημα 16 της Ποιητικής Συλλογής "Οι Στίχοι του Καπετάνιου"

(μετάφρ. από Αγγλικά Άζη Γουζίου)

Ο Διευθυντής Ορχήστρας Κράισλερ, ένας δαιμόνιος κι εκκεντρικός μαέστρος που επινόησε ο Γερμανός συγγραφέας του φανταστικού, του Γοτθικού θρίλλερ, αλλά και συνθέτης και ζωγράφος Ε.Τ.Α. Χόφμαν υπήρξε έμπνευση για μια σύνθεση του Ρόμπερτ Σούμαν  το 1838. Ο Σούμαν έδωσε μουσική ζωή σ' αυτόν τον φανταστικό χαρακτήρα. To αποτέλεσμα ήταν η "Κραϊσλεριάνα", ένα σύνολο φανταστικών, κάποιες φορές ασαφών, αλλά με αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα, που αντανακλούν την ευαισθησία που προσωποποιεί ο Κράισλερ. Αν η μουσική ήταν ποτέ δαιμονική, θα έπρεπε να είναι αυτά τα οκτώ κομμάτια φανταστικά κομμάτια που έγραψε ο Σούμαν μέσα σε λίγες μόνο μέρες.

To τέταρτο κομμάτι του έργου, που είναι και το λυρικότερο του κύκλου, μας παρουσιάζει μια Ρομαντική συνομιλία της απουσίας, της απόστασης και της αναμονής. Η ίδια φράση ακούγεται αρκετές φορές για να δηλώσει την συνεχή αναζήτηση και προσπάθεια της  αναμονής.

Ολόκληρη η Κραϊσλεριάνα έργο 16 του Ρόμπερτ Σούμαν

ΠΗΓΕΣ

Wikipedia 

Hague Academy

Genius

Iberia Albeniz, Iberia Debussy

Μια περιοχή Δύο συνθέτες! 
Ένας Ισπανός κι ένας Γάλλος δημιουργούν  μουσική και μοιράζονται μαζί μας τις εντυπώσεις τους από τον τόπο, τα ήθη & έθιμα αλλά και τα αρώματά του. Μια ατμόσφαιρα γεμάτη Ισπανικό χρώμα! 

Ιβηρία! Γνωστή από την αρχαιότητα με το ελληνικό όνομα που χρησιμοποίησαν οι Έλληνες γεωγράφοι για να περιγράψουν την περιοχή της Ιβηρικής Χερσονήσου που την μοιράζονται κατά το μεγαλύτερο μέρος η Ισπανία, η Πορτογαλία και με λίγα εδάφη που ανήκουν στην Νότια Γαλλία, στην Ανδόρρα και στο Βρετανικής κτήσης Γιβραλτάρ.

Ο Ισαάκ Αλμπένιθ, Ισπανός συνθέτης και πιανίστας (1860-1909) υπήρξε παιδί θαύμα κι έκανε την πρώτη του εμφάνιση σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών. Η κορύφωση της καριέρας του ως πιανίστας ήταν μεταξύ των ετών 1889 και 1892. Με την υποστήριξη πολλών συνθετών της εποχής του (Ντεμπυσσί, Σωσόν, Ντυκά, Λαλό κ.α.) του απενεμήθη ο Μεγαλόσταυρος της Λεγεώνας της Τιμής απ' την Γαλλική κυβέρνηση το 1909. Έφυγε απ' την ζωή μόλις 48 ετών, μετά από μια ασθένεια των νεφρών του.

Ισαάκ Αλμπένιθ

Η μουσική του αντανακλά την καλλιτεχνική παιδεία της Ισπανίας. Ο Ντεμπυσσί είπε γι' αυτόν: "η ατελείωτη φαντασία του είναι εκπληκτική καθώς και η σπάνια ικανότητά του να δημιουργεί ατμόφαιρα". Το τελευταίο του έργο Iberia παρουσιάζει ένα ξεχωριστό ύφος σύνθεσης. Δεν συλλαμβάνει μόνο την κουλτούρα της Ισπανίας στην μουσική, αλλά και το πετυχαίνει με την μεγαλύτερη πιανιστική δεξιοτεχνία.

Ο ίδιος ο Αλμπένιθ χαρακτήρισε την Iberia σαν "12 Νέες Εντυπώσεις" κι όχι σαν σουίτα που συνήθως την παρουσιάζουν αρκετοί μουσικολόγοι. Αποτελείται από τέσσερα βιβλία με τρία έργα το καθένα και δεν είναι όλα χορευτικά.

Ένα χρόνο πριν την σύνθεση ο Αλμπένιθ έγραφε στο ημερολόγιό του: "Η ιδανική συνταγή μέσα στην τέχνη πρέπει να είναι ποικιλία μέσα στην λογική". Και πράγματι, η Ιberia δείχνει μεγάλη ποικιλία μέσα στην "λογική" της.

Στο βίντεο που ακολουθεί υπάρχουν ενδείξεις χρόνου έναρξης του κάθε ενός από τα 12 κομμάτια.

Albeniz: Iberia

Ο Γάλλος Κλωντ Ντεμπυσσί (1862-1918) υπήρξε απ' τους πλέον σημαντικούς συνθέτες του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού. Πολλοί τον κατατάσσουν σαν έναν απ' τους πρώτους ιμπρεσσιονιστές συνθέτες, αν και ο ίδιος δεν συντασσόταν με τον χαρακτηρισμό. Σύγχρονος του Αλμπένιθ, έγραψε μια τριμερή ορχηστρική σύνθεση "Εικόνες για Ορχήστρα" της οποίας το δεύτερο μέρος φέρει τον τίτλο Iberia κι έχει τρία τμήματα.

Κ. Ντεμπυσσί, ζωγράφος Χένρι ντε Γκρου

Η πραγματική εμπειρία του απ' την Ισπανία ήταν σαν να πήγε μια ημερήσια εκδρομή στην Ισπανία. Όμως γι' αυτόν ήταν αρκετό για να οσφρηστεί τα αρώματα της γης αυτής και να νιώσει την κουλτούρα της. Όπως το περιέγραψε ο Μανουέλ ντε Φάλια: "Ο Ντεμπυσσί έγραψε Ισπανική μουσική χωρίς να γνωρίζει την Ισπανία, δηλαδή χωρίς να γνωρίζει την γη της Ισπανίας. Ο Ντεμπυσσί γνώριζε την Ισπανία απ' τα βιβλία του, από φωτογραφίες, από τραγούδια και από χορούς με τραγούδια που χορεύονταν από αληθινούς Ισπανούς χορευτές".

Όποιες κι αν ήταν οι πηγές του, εξωτερικές ή εσωτερικές, η Ισπανία ήταν ζωντανή στην φαντασία του. 

Debussy: Iberia 

Tα τρία μέρη της Iberia είναι:

1.Από τους δρόμους και τα μονοπάτια

Χρησιμοποιούνται ξύλινα πνευστά, πολύ αγαπημένα σ΄ολόκληρη την σύνθεση, καστανιέτες και ταμπουρίνο σ' εναλλαγές με τα έγχορδα σ' ένα συνεχές ρυθμικό μοτίβο που υπαινίσσεται τον περίπατο στους δρόμους και τα μονοπάτια.

2. Αρώματα της Νύχτας

Είναι μια αληθινή ιμπρεσσιονιστική ποίηση όπου περιγράφονται τα αρώματα που θυμάται - ή φαντάζεται - της πικροδάφνης, του κάστανου, του άγριου τριαντάφυλλου και του θυμαριού. "Αργά και ονειρικά" υποδεικνύει ο συνθέτης.

3. Πρωινό μιας Γιορτινής Μέρας

Ο Ντεμπυσσί είπε: "Ακούγεται σαν μουσική που δεν έχει καταγραφεί - όλη η αίσθηση του ξεσηκωμού, των ανθρώπων και της φύσης που ξυπνάνε. Υπάρχει κάποιος που πουλάει καρπούζια και τα παιδιά σφυρίζουν. Τα βλέπω όλα πεντακάθαρα."

ΠΗΓΕΣ

Wikipedia

W.A. Clark:Isaac Albeniz, Portrait of a Romantic

SFSymphony

LAPhil