The Man I love

 Η σύνθεση του George Gershwin για το “The Man I Love” είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της συνεργασίας του με τον αδελφό του Ira, όπου η μουσική και οι στίχοι συνδυάζονται σε μια μελωδία γεμάτη νοσταλγία και τρυφερότητα.

Το τραγούδι είχε αρχικά γραφτεί για το μιούζικαλ Lady, Be Good! αλλά τελικά αφαιρέθηκε από την παράσταση, καθώς θεωρήθηκε ότι επιβράδυνε τη δράση.

George & Ira Gershwin

 Η γραφή του Gershwin είναι λυρική, με μια μελωδία που ανεβαίνει και κατεβαίνει σαν αναστεναγμός, αποτυπώνοντας την προσμονή και την ελπίδα των στίχων. Χρησιμοποιεί πλούσιες jazz αρμονίες, με χαρακτηριστικές εναλλαγές συγχορδιών που δημιουργούν αίσθηση μελαγχολίας αλλά και προσδοκίας. Ο ρυθμός είναι αργός, σχεδόν σαν μπαλάντα, δίνοντας χώρο στη φωνή να εκφράσει το συναίσθημα.

Man I Love - Gershwin (Piano and Orchestra Cover)

Οι στίχοι του τραγουδιού

Someday he'll come along, The man I love
And he'll be big and strong, The man I love
And when he comes my way
I'll do my best to make him stay
He'll look at me and smile, I'll understand
Then in a little while, He'll take my hand
And though it seems absurd
I know we both won't say a word

Maybe I shall meet him Sunday,
Maybe Monday, maybe not
Still I'm sure to meet him one day
Maybe Tuesday will be my good news day

He'll build a little home, That's meant for two
From which I'll never roam, Who would, would you
And so all else above 
I'm dreaming of the man I love

Ελεύθερη δική μου μετάφραση

{Κάποτε θα φανεί, ο άντρας που ποθώ
Με δύναμη και φως, ο άντρας που ποθώ
Κι όταν στο δρόμο μου σταθεί
Θα κάνω την καρδιά μου να τον κρατεί
Θα με κοιτάξει, θα χαμογελάσει, θα σωπάσω
Κι ύστερα απ’ το βλέμμα του το χέρι μου θα πιάσω
Κι αν μοιάζει σαν όνειρο τρελό
Ξέρω πως η σιωπή θα πει αυτό που ζητώ

Ίσως Κυριακή να τον συναντήσω,
Ίσως Δευτέρα, ίσως να χαθώ
Μα μια μέρα σίγουρα θα τον βρω
Ίσως Τρίτη να ’ναι η μέρα που θα χαρώ

Θα χτίσει μια φωλιά για δυο ψυχές
Κι εκεί θα μείνω πάντα, ποιος θα ’φευγε, εσύ θα ’φευγες;
Κι έτσι πάνω απ’ όλα,
Ονειρεύομαι τον άντρα που αγαπώ}

Αν και δεν είχε άμεση θεατρική επιτυχία, το τραγούδι έγινε σταδιακά jazz standard, ερμηνευμένο από θρυλικούς καλλιτέχνες όπως η Billie Holiday, η Ella Fitzgerald και ο Lester Young

                                                    "The Man I Love" Ella Fitzgerald

                                                             Lester Young Trio. The man I love

Το τραγούδι θεωρείται σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά έργα του Gershwin, παρά το γεγονός ότι δεν είχε αρχικά θεατρική επιτυχία. Η μουσική του αποτυπώνει την αίσθηση της αιώνιας αναζήτησης για τον έρωτα, κάτι που ταιριάζει απόλυτα με τους στίχους του Ira Gershwin. Έγινε αγαπημένο κομμάτι για jazz μουσικούς, καθώς προσφέρει πλούσιο υλικό για αυτοσχεδιασμό. Έγινε τίτλος και κεντρικό θέμα της ταινίας "The Man I Love" (1947) ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη φήμη του. 

Άνοιξη, του Ned Rorem

 Είναι ένα έργο σε 5 κινήσεις, συνολικής διάρκειας 25 λεπτών του Νεντ Ρόρεμ. Γεννήθηκε στην Ινδιάνα το 1923 κι έχει ζήσει δυο παράλληλες καλλιτεχνικές ζωές:  από την μια την ζωή του σπουδαγμένου στο Τζούλιαρντ, βραβευμένου με Πούλιτζερ συνθέτη γνωστού για τα πάνω από 500 τραγούδια του, τις 10 όπερές του και πλήθος άλλων συνθέσεων. Κι από την άλλη την ζωή του διάσημου δοκιμιογράφου που τα δημοσιευμένα άρθρα του έχουν δώσει στους αναγνώστες μια εσωτερική ματιά του συχνά έκφυλου τρόπου ζωής των δημιουργών καλλιτεχνών, των ταξιδιών του, αλλά και των σημαντικών ανθρώπων που γνώρισε.  Λέει ο ίδιος ότι οπαδοί της λογοτεχνικής του πένας δεν γνωρίζουν την μουσική του δημιουργία αλλά και το αντίθετο.

Τα Ημερολόγιά του αρχικά παρουσιάστηκαν σαν ένα είδος σειράς: Το Ημερολόγιο του Παρισιού, το Ημερολόγιο της Ν. Υόρκης.

Η Μουσική για την άνοιξη, γράφηκε για το τρίο Beaux Arts το 1991, όπου και ερμηνεύει το έργο με υποδειγματικό τρόπο. Είναι δε, μέρος μιας μεγαλύτερης σύνθεσης που περιλαμβάνει κι άλλα εποχικά έργα, όπως "Το Τέλος του Καλοκαιριού" και "Οι Χειμωνιάτικες Σελίδες".

Το άνω εικαστικό είναι πίνακας του Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι , με τίτλο Βερόνικα Βερονέζε. Λέγεται ότι "εκφράζει την καλλιτεχνική ψυχή την ώρα της δημιουργίας".

H πρώτη κίνηση  της Μουσικής της Άνοιξης ξεκινάει μ' ένα Εωθινό  ( Aubade) σε ποιμενικό ύφος με συγκρατημένες συγχορδίες στο πιάνο, αλλά σύντομα υπαινίσσονται μια αυξανόμενη ζωτικότητα με διευρυμένες πιανιστικές διακοσμήσεις.

\

Rorem: Spring Music - 1. Aubade

Με την δεύτερη κίνηση (Τοκάτα), η μουσική προχωράει σε σκληρότερο, οξύτερο ύφος. Το κείμενο αντανακλά την σταθερή θέση ενός τρίο στην σκηνή, με το βιολί και το τσέλο σε πρώτο πλάνο κι ένα βιρτουόζικο πιανιστικό μέρος πιο πίσω, να κυριεύει τα έγχορδα.

Rorem: Spring Music - 2. Toccata

Η τρίτη κίνηση (Φαντασία) κινείται σε πιο αιθέρια βήματα με τα τρία όργανα να διαμορφώνουν μια ονειρική ατμόσφαιρα, υπερβατική αλλά και γήινη κάποιες φορές να θυμίζει τις αλλαγές της φύσης στο γήινο αλλά και στο ουράνιο επίπεδο.

Rorem: Spring Music - 3. Fantasia

Ολο το έργο είναι μια ζωηρή και δυναμική σύνθεση που φαίνεται να ακολουθεί πιο συμβατικούς κανόνες στην μικρή, αλλά πολύ μελωδική τέταρτη κίνηση, την Μπαγκατέλα. Εδώ βλέπουμε πιο οικείες εικόνες στους ανθισμένους αγρούς και στα ρυάκια.

Rorem: Spring Music - 4. Bagatelle

Η τελευταία πέμπτη κίνηση (Πρέστο) έχει την δυναμική, την ζωηρότητα της βέβαιης επικράτησης της Άνοιξης στην φύση με τα τρία όργανα να ισορροπούν με ακρίβεια στο πεντάγραμμο και με τις αυξομειώσεις της έντασης να δημιουργούν τις εντυπώσεις των διαφόρων φυσικών φαινομένων της εποχής.

Rorem: Spring Music - 5. Presto

Ο Ορφέας Με Την Λύρα Του

Με το λαούτο του ο Ορφέας έκανε τα δέντρα

κι οι παγωμένες κορφές των βουνών

να σκύβουν στο τραγούδι του.

Στη μουσική του, φυτά και λουλούδια

ξεπετάγονταν αδιάκοπα,

σαν να ’χε γίνει ο κόσμος μια αιώνια άνοιξη.

Κάθε τι που άκουγε το παίξιμό του,

ακόμα και τα κύματα της θάλασσας,

έγερναν το κεφάλι και γαλήνευαν.

Γιατί στη γλυκιά μουσική κρύβεται τέχνη:

φροντίδες και βάσανα της καρδιάς

ή αποκοιμιούνται,

ή - ακούγοντάς την - σβήνουν.

(Ουίλιαμ Σαίξπηρ: Ερρίκος ο Η΄,Τρίτη Πράξη, Σκηνή Πρώτη)

O Oρφέας του Καλιάρι. Μωσαϊκό στο Αρχ. Μουσείο Τορίνο

Όπως δηλώνει το ποίημα, πρόκειται για τον Ορφέα τον κύριο εκπρόσωπο της τραγουδιστικής τέχνης της Αρχαίας Ελλάδας. Ενώ είναι γνωστός για την θλίψη που μετέφερε στους άλλους παίζοντας την λύρα του μετά τον θάνατο της γυναίκας του, είναι επίσης γνωστός για την μετάδοση της ψυχικής του κατάστασης  μέσα από την μουσική του στους ακροατές του, οι οποίοι μπορεί και να μην ανήκαν στο ανθρώπινο είδος,  όπως αναφέρει το ποίημα. Είναι επίσης σημαντικό για την κατανόηση του ποιήματος να πούμε ότι είναι απόσπασμα ενός από τα θεατρικά  έργα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, τον "Ερρίκο Η." Το ποίημα αυτό το απαγγέλει η σύζυγος του Ερρίκου Η΄, η Βασίλισσα Αικατερίνη της Αραγωνίας, όπου ζητάει σε μία απ' τις υπηρέτριές της να την συνοδεύσει με μια λύρα ώστε να ακούσει την τέχνη της γλυκιάς μουσικής. Όταν το τραγούδι τελειώνει, μπαίνουν οι Καρδινάλιοι και την αναγκάζουν να επιστρέψει στην "θλίψη της καρδιάς" που ήθελε ξεκάθαρα να ξεχάσει μέσα από την μουσική. 

Αυτό το εκπληκτικής ομορφιάς ποίημα ενέπνευσε συνθέτες που το μελοποίησαν. Ας απολαύσουμε την τέχνη τους. 

1. Ο 'Αγγλος συνθέτης Βων Ουίλιαμς  (1872-1958) αγαπούσε πολύ την ποίηση κι είχε ασχοληθεί πολύ με τα λαϊκά αγγλικά τραγούδια ώστε ενστικτωδώς αντιλαμβανόταν τον πλούτο των νοημάτων που έκρυβαν. Δεν είναι γνωστή η ημερομηνία της μελοποίησης  του συγκεκριμένου ποιήματος αλλά περίπου πρέπει να είναι μεταξύ των ετών 1901 -1903. 

Orpheus with his lute - Vaughan Williams

2. H μελοποίηση αυτού του ποιήματος από τον Άγγλο συνθέτη Άρθουρ Σάλιβαν (1842-1900) έγινε μεταξύ των ετών 1863 και 1864 και ανήκει σε μια συλλογή πέντε "Σαιξπηρικών Τραγουδιών". Ο Σάλιβαν πούλησε αυτά τα τραγούδια στον εκδότη για 5 γκινέες το ένα αλλά γρήγορα κατάλαβε το λάθος του. Αν εμπορευόταν τα τραγούδια του με δικαίωμα εκμετάλλευσης, θα μπορούσε να ανεβάζει το εισόδημά του σημαντικά.

Orpheus with his lute: Arthur Sullivan

3. Τα πρώτα έργα που δημοσίευσε ο Άγγλος συνθέτης Eric Coates (1886-1957)  ήταν οι μελοποιήσεις τεσσάρων ποιημάτων του Σαίξπηρ υπό την καθοδήγηση του Corder στην Βασιλική Ακαδημία Μουσικής του Λονδίνου. Η επίσημη πρεμιέρα δόθηκε το 1909 από την κυρία Olga Wood με διευθυντή ορχήστρας τον σύζυγό της Henry. Σύντομα αγαπήθηκαν κι από άλλους τραγουδιστές που τα παρουσίασαν. Το πρώτο της συλλογής είναι "Ο Ορφέας Με Την Λύρα Του".

Orpheus with his lute: Eric Coates

4. Η μελοποίηση του Cooper Baldwin (Aμερικανός νεαρός συνθέτης)  είναι προϊόν ανάθεσης ως μέρος του έργου "Χαρούμενος Συνθέτης 2019" (Happy Composer 2019). H παγκόσιμα πρεμιέρα έγινε από την χορωδία "Chorus Austin Chamber Ensemble," με μαέστρο τον  Ryan Heller,  στις 22 Φεβρουαρίου 2020 στο Τέξας.

   

Orpheus with his lute: Cooper Baldwin

5. To 1945 ο  Αμερικανός συθέτης William Schuman (1910 -1992) μελοποίησε το ποίημα του Σαίξπηρ "Ο Ορφέας Με Την Λύρα Του" το οποίο είναι καθηλωτικό. Με μοναδικές τροπικές  αρμονίες ο Σούμαν πλάθει τον μύθο του Ορφέα και του οργάνου με το οποίο σαγήνευε την φύση. Είναι μια μελωδία απλή με μυστήριο αλλά και μοναδική ποιότητα.

 

Orpheus with his lute: William Schuman

Over The Rainbow

 "Over the Rainbow". Moυσική του Harold Arlen και στίχοι του E.Y.Harburg! Eίναι μια απ' τις πιο ξακουστές μπαλάντες των αρχών του 20ού αιώνα. Γράφτηκε για την ταινία του 1939 "The Wizard of Oz" και τραγουδήθηκε απ' την ηθοποιό και τραγουδίστρια Judy Garland που υποδύεται την Dorothy, η οποία μπαίνει σε μπελάδες και γι' αυτό ονειροπολεί για έναν τόπο όπου δεν μπορεί να κατηγορηθεί.

  Τα λόγια του τραγουδιού είναι τα παρακάτω:

Κάπου πέρα απ' το ουράνιο τόξο

Πάρα πολύ ψηλά

Υπάρχει μια χώρα που άκουσα

Mια φορά σ' ένα νανούρισμα

Κάπου πέρα από το ουράνιο τόξο

- οι ουρανοί είναι μπλε

Και τα όνειρα που τόλμησες να ονειρευτείς

γίνονται πραγματικότητα

Κάποια μέρα θα κάνω ευχή σ' ένα αστέρι

Να ξυπνήσω εκεί που τα σύννεφα θα είναι πίσω μου πολύ μακριά

Εκεί που τα προβλήματα λιώνουν σαν σταγόνες λεμονιού

Πολύ ψηλά πάνω απ' τις καμινάδες εκεί

Θα με βρεις.

Κάπου πέρα απ' το ουράνιο τόξο

Πετάνε γαλάζια πουλιά

Τα πουλιά πετάνε πέρα απ' το ουράνιο τόξο

Γιατί τότε εγώ δεν μπορώ;

Αν τα χαρούμενα μικρά πουλιά πετούν

Πέρα απ' το ουράνιο τόξο

Γιατί, ω γιατί να μην μπορώ κι εγώ;

Η Τζούντυ Γκάρλαντ στην σκηνή της ταινίας "Ο Μάγος του Οζ" όταν τραγουδάει το τραγούδι.

Somewhere Over the Rainbow - The Wizard of Oz

Ο συνθέτης Harold Arlen και ο στιχουργός Yip Harburg συχνά δούλευαν δίπλα δίπλα. Ο Harburg γενικά έδινε μια ιδέα ή έναν τίτλο στον Arlen για να συνθέσει μουσική, πριν ο Harburg ολοκληρώσει τους στίχους του. Για την συνεργασία τους στον Μάγο του Οζ, ο Harburg έλεγε ότι η έμπνευσή του ήταν "μια μπαλάντα για ένα μικρό κορίτσι που έμπλεκε σε προβλήματα και ήθελε να το σκάσει από το Κάνσας. Μια ξηρή, άνυδρη και άχρωμη πόλη. Δεν είχε δει τίποτε πολύχρωμο στην ζωή της εκτός από το ουράνιο τόξο". Ο Arlen τότε σκέφτηκε ότι η ιδέα αυτή χρειαζόταν "μια μελωδία με απλωμένη μελωδική γραμμή".

Yip Harburg

Harold Arlen

Όμως όταν είχαν γραφτεί όλα τα τραγούδια της ταινίας, ο Arlen ένιωθε ότι δεν είχε ολοκληρώσει το τραγούδι για την σκηνή του Κάνσας. Εν τω μεταξύ συχνά είχε στις τσέπες του άδεια πεντάγραμμα για να γράψει όποια μελωδική ιδέα του ερχόταν στο νου. Και, περιγράφει πώς του ήλθε εντελώς ξαφνικά η έμπνευση για την μελωδία του τραγουδιού "Πέρα απ' το Ουράνιο Τόξο" την ώρα που η σύζυγός του Άνια οδηγούσε το αυτοκίνητο:

"Είπα στην κυρία Άρλεν...ας πάμε στο Κινέζικο του Γκράουμαν. Εσύ θα οδηγείς το αυτοκίνητο, δεν νιώθω πολύ καλά τώρα. Δεν σκεφτόμουν την δουλειά. Δεν σκεφτόμουν συνειδητά την δουλειά, απλά ήθελα να χαλαρώσω. Και καθώς περνάγαμε δίπλα από ένα φαρμακείο στην Λεωφόρο Σάνσετ είπα: Κάνε δεξιά, σε παρακαλώ. Σταματήσαμε και πραγματικά δεν ξέρω γιατί - ευλογημένες ας είναι οι μούσες - έβγαλα τα πεντάγραμμα κι έγραψα αυτό που ξέρετε τώρα σαν "Πέρα απ' το Ουράνιο Τόξο".

H μουσική του τραγουδιού αυτού έχει μια αξιοπρόσεκτη ομοιότητα, αρμονική και μελωδική, με το θέμα του Ιντερμέτσου, γνωστού σαν Το Όνειρο του Ράτκλιφ από την Όπερα Γουλιέλμος Ράτκλιφ του Πιέτρο Μασκάνι που γράφτηκε το 1895. 

Εδώ το Ιντερμέτσο όπου ο προσεκτικός ακροατής θα ανακαλύψει τις ομοιότητες.

Guglielmo Ratcliff, Act III: Intermezzo, "Il Sogno", "Ratcliff's Dream"

Έκτοτε πολλοί καλλιτέχνες τραγούδησαν ή διασκεύασαν αυτή την τόσο όμορφη μελωδία. Ενδεικτικά...

Frank Sinatra

Barbra Streisand

Και μια αξιόλογη μεταγραφή σε jazz piano απ' τον γνωστό πιανίστα και συνθέτη Keith Jarrett

Για επίλογο μια υπέροχη μεταγραφή για σαξόφωνο απ' τον Chet Baker

Charles Ives, Piano Trio

 O Charles Ives γεννήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1874 στο Κονέκτικατ της Αμερικής. Σαν παιδί είχε ακούσματα απ' τις μπάντες που παρέλαυναν, από λαϊκούς οργανοπαίχτες, από ύμνους και πατριωτικές μπαλάντες. Όλες αυτές οι επιρροές χρησιμοποιούνται στις συνθέσεις του.

Τα τελευταία χρόνια η μουσική του Ives έχει αποκτήσει μια σημασία  εντελώς παραμελημένη στην εποχή του και η χρήση της πολυτονικότητάς του, των τονικών του σχημάτων, της τζαζ, της διαφωνίας και της χρωματικής αντίθεσης εμφανίζεται στην ιστορική του διαδρομή σαν  ένα εξαιρετικά πρωτότυπο φαινόμενο.  Κατά τη διάρκεια της ζωής του, τα έργα του αντιπετωπίστηκαν σαν  ερασιτεχνικά, που δεν μπορούσαν να παιχτούν, αλλά το  ενδιαφέρον του κοινού, που αναζωπυρώθηκε τα τελευταία χρόνια του επέτρεψε σε κάποιο βαθμό να απολαύσει την αναγνώριση που δεν του είχε δοθεί νωρίτερα.

Οι συνθέσεις του Άιβς περιλαμβάνουν τέσσερις συμφωνίες, πολυάριθμα τραγούδια, έργα μουσικής δωματίου και μερικά κομμάτια για πιάνο. 

Σήμερα προτείνω ν' ακούσουμε το Τρίο του σε τρεις κινήσεις, που το έγραψε το 1904, χρονιά κατά την οποία ολοκλήρωσε και την Τρίτη Συμφωνία του. Το έργο είναι πυκνό σε ηχητικότητα, με χρωματικούς σχηματισμούς και σύνθετα ρυθμικά μοτίβα που εναλλάσσονται με διάχυτα αρμονικά και αντιστικτικά στοιχεία. 

Η πρώτη κίνηση αποτελείται από 27 μέτρα που επαναλαμβάνονται τρεις φορές, με κάποιον ιδιόρρυθμο τρόπο: την πρώτη φορά το βιολί παραμένει σιωπηλό, την δεύτερη σιωπά το τσέλο ενώ την τρίτη φορά συμμετέχουν όλα τα όργανα.

Η μεγάλης διάρκειας δεύτερη κίνηση  φέρει τον υπότιτλο "Tsiaj" - μια λέξη που αυθαίρετα προέρχεται από την ακροστιχίδα των λέξεων "This Scherzo Is A Joke". [Ειρήσθω εν παρόδω ότι η λέξη Scherzo σημαίνει Αστείο.] Εδώ ακούμε φωνές παιδιών που παίζουν και μας έρχονται στο νου παρελάσεις κι εμβατήρια εξ αιτίας της ιδιαίτερης ρυθμικής αίσθησης. 

Η τρίτη κίνηση, τόσο λυρική, ολοκληρώνεται με την παρεμβολή του ύμνου "Rock of Ages", περίπου στο 21ο λεπτό και το έργο τελειώνει με σκεπτικισμό. Πιο κάτω μπορείτε να ακούσετε τον ύμνο.

Στο επόμενο βίντεο, αν δεν θέλετε να ακούσετε όλο το Τρίο, μπορείτε στα σχόλια να δείτε το χρονικό σημείο που αρχίζει κάθε κίνηση, ώστε να ακούσετε ό,τι σας ενδιαφέρει

Ives Piano Trio

Ο Ύμνος Rock of Ages  χρονολογείται από το 1763. Όταν ο κληρικός Augustus Toplady, διασχίζοντας μια χαράδρα, αντιμετώπισε μια ισχυρή καταιγίδα  βρήκε καταφύγιο σ' ένα κοίλωμα των βράχων. Έγραψε τους στίχους του ύμνου κι ο Αμερικανός συνθέτης Thomas Hastings συνέθεσε την μουσική.

Rock of Ages

Ο Άιβς πέθανε στην Ν. Υόρκη στις 19 Μαΐου 1954

Bloch, Τρία Νυχτερινά για Πιάνο Τρίο

 Ο Έρνεστ Μπλοχ γεννήθηκε στην Γενεύη, στην Ελβετία στις 24 Ιουλίου 1880 Εβραϊκής καταγωγής.  Η μουσική του παιδεία άρχισε στην πόλη αυτή ώσπου το 1897 έγινε μαθητής του Υsaey στις Βρυξέλλες. Τελειοποίησε τις μουσικές του σπουδές στην Γερμανία και ταξίδεψε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 1916 όπου παρέμεινε μέχρι το 1930 κατακτώντας διάφορες θέσεις διευθυντού σε Μουσικά Ιδρύματα και Ωδεία. Με την έναρξη του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου επέστρεψε στην Αμερική όπου πέρασε όλα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του μέχρι τον θάνατό του στις 15 Ιουλίου 1959.

Ερνεστ Μπλοχ

Η μουσική του φέρει έκδηλα στοιχεία φυλετικής συνείδησης. Αν και πολλές από τις συνθέσεις του είναι αφιερωμένες σε εβραϊκά θέματα εν τούτοις η εκφραστικότητα κι η μουσική του επικοινωνία είναι εμφανείς και αλλού. Οι πολυάριθμες συνθέσεις του περιλαμβάνουν συμφωνική και θρησκευτική μουσική καθώς κι έναν μεγάλο αριθμό έργων  μουσικής δωματίου.

Τα Τρία Νυχτερινά που γράφηκαν το 1924, ενώ χρωματίζονται με εβραϊκές μελωδίες, είναι παράδειγμα γραφής παραδοσιακής ρομαντικής μουσικής για τρίο. Οι δύο πρώτες κινήσεις έχουν ρέουσες μελωδικές γραμμές, καθαρές τονικότητες και αρμονίες με την πρώτη να υπογραμμίζει τις ιμπρεσιονιστικές τάσεις του Bloch με εξωτικές κλίμακες και αιθέρια ηχοχρώματα και την δεύτερη να στέκεται σαν ένα εκπληκτικό νανούρισμα με παραδοσιακά χρώματα. Ενώ η τρίτη, με τον έντονο ρυθμικό της χαρακτήρα, αν και χρησιμοποιεί θεματικό υλικό απ' την δεύτερη κίνηση, καταλήγει σε μια ήρεμη λυρική νότα.

Στο βίντεο που ακολουθεί, μπορείτε στα σχόλια να δείτε τον χρόνο που αρχίζει η κάθε κίνηση.

Bloch: Three Nocturnes - Palatine Piano Trio

Μπορείτε να διαβάσετε άλλο άρθρο μου για τον Μπλοχ
Μπλοχ, Schelomo

Ποίηση, η κορώνα της λογοτεχνίας

 Τι είναι Ποίηση; Θα αρκεστώ στην σοφία του Μπόρχες που την ορίζει ως:
"Ποίηση είναι η έκφραση του ωραίου, διαμέσου λέξεων περίτεχνα υφασμένων μεταξύ τους".

Τέχνη των Τεχνών, αφού κύριο όργανό της είναι η γλώσσα, το κατεξοχήν εκφραστικό μέσο του ανθρώπου. Πιο παλιά μορφή της Τέχνης του Λόγου είναι η Ποίηση που είναι και η πλέον συναισθηματική, πιο μουσική, συνεπώς και πιο ψυχική από τον πεζό λόγο και τον σκηνικό διάλογο.

Σήμερα θα αναφερθώ αποκλειστικά στην αγαπημένη μου Αμερικανίδα ποιήτρια Emily Dickinson (1830-1886) παρουσιάζοντας τρία απ' τα ποιήματά της με τις μελοποιήσεις τους. Έζησε απομονωμένη στο σπίτι της και πιο πολύ στο δωμάτιό της. Σπάνια συναντούσε κόσμο και θεωρείτο εκκεντρική για τις επιλογές της. Φορούσε μόνο άσπρα ενδύματα και η επικοινωνία της με τον έξω κόσμο γινόταν δι' αλληλογραφίας. Η δύναμή της βρίσκεται στην βαθειά προσωπική ποιότητα των ποιημάτων της και την ένταση των αισθημάτων που μεταδίδουν.Αυτά που πάνω από όλα γοητεύουν τον αναγνώστη είναι ο παράξενος τρόπος της σκέψης της, η απέριττη, ελλειπτική γλώσσα μέσα από ένα συμπυκνωμένο, αποσπασματικό στίχο, η βιαιτότητα αλλά και ευελιξία του ρυθμού της, και η δύναμη και ζωηρότητα των εικόνων της. 

Emily Dickinson

Θα υπάρχει στ' αλήθεια ένα πρωί;

Θα υπάρχει στ' αλήθεια ένα "Πρωί";
Υπάρχει τέτοιο πράγμα σαν "Ημέρα";
Θα μπορούσα να το δω απ' τα βουνά
Αν είχα το ύψος τους;

Έχει πόδια σαν τα Νούφαρα;
Έχει φτερά σαν Πουλί;
Έρχεται από ξακουστές χώρες
Που ποτέ δεν άκουσα;

Αχ κάποιος Ακαδημαϊκός! Αχ, κάποιος Ναυτικός!
Αχ, κάποιοι Σοφοί Άνθρωποι απ' τα ουράνια!
Παρακαλώ πείτε στον ταπεινό Ταξιδιώτη
Πού είναι αυτός ο τόπος που λέγεται "Πρωί"!

Emily Dickinson

H ποιήτρια ψάχνει απαντήσεις στα υπαρξιακά της ερωτήματα. Ζητάει βοήθεια απ' τους Σοφούς Ανθρώπους, τους ακαδημαϊκούς (που μελετούν), τους ναυτικούς (που ταξιδεύουν) χωρίς η ίδια να σταματάει σαν ταξιδιώτισσα να βρει τις απαντήσεις στο συνεχές σκοτάδι που μπορεί να έχει παγιδευτεί ή στην ατέλειωτη αναζήτηση που μπορεί να έχει χαθεί.

Will There Really Be a “Morning?”

Είμαι ο Κανένας! Ποιός είσαι εσύ;

Είμαι ο Kανένας! Ποιός είσαι εσύ;
Είσαι ο Κανένας  - και σύ;
Άρα είμαστε δυο, μη μου πεις!
θα μας διαφήμιζαν, ξερεις.

 Πόσο βαρετό να είσαι Kάποιος
πόσο δημόσιο, σαν βάτραχος
T' όνομά σου να λες όλον τον Ιούνιο
σε εναν Βούρκο γιομάτο θαυμασμό!

Emily Dickinson

Πόσο όμορφα περιγράφει εδώ η ποιήτρια την χρυσή ανωνυμία αντί της φήμης και της δημόσιας αναγνώρισης. Κι όποιος καμαρώνει γιατί είναι "Κάποιος", μοιάζει με βάτραχο στον Βούρκο, καταλήγει με ειρωνεία η Ντίκινσον. 

Πολύ δημοφιλές ποίημα που έχει μελοποιηθεί και τραγουδιέται από σχολικές χορωδίες. Σπουδαίο μάθημα για τους νέους τα νοήματά του. 

Treble Choir - I'm Nobody! Who are You?!

Ο Αμερικανός συνθέτης Ααρών Κόπλαντ συνέθεσε 12 κομμάτια εμπνευσμένα απ' την ποίηση της Έμιλυ Ντίκινσον. Κάθε τραγούδι είναι αφιερωμένο και σε κάποιον συνάδελφό του συνθέτη. Επιλέγω το έβδομο με τον τίτλο  Sleep is supposed to be και είναι αφιερωμένο στον συνθέτη Irving Fine.

Ο Ύπνος υποτίθεται ότι είναι

Ο Ύπνος υποτίθεται ότι είναι
Απ' τις ψυχές της λογικής
Το κλείσιμο του ματιού.

O Ύπνος είναι ο μεγάλος σταθμός
Κάτω απ' τον οποίο, και στις δύο πλευρές
Στέκονται οι οικοδεσπότες του μάρτυρα!

To πρωί υποτίθεται ότι είναι
Από ανθρώπους κάποιας ιεραρχίας
Το ξύπνημα της Μέρας.

Το Πρωί δεν έχει συμβεί!

Αυτή θα είναι η Αυγή
Ανατολικά της Αιωνιότητας
Απ' την μια το χαρούμενο πανό
Απ' την άλλη οι κόκκινες ακτίνες
Αυτό είναι το ξύπνημα της Μέρας!

Emily Dickinson

'Ενα απ' τα ομορφότερα ποιήματά της, γεμάτο απ' την προσωπικότητά της και την ματιά της στραμμένη στην καθημερινή ζωή του σπιτιού της. Ήταν 28 ετών όταν έγραψε αυτό το ποίημα στο οποίο διαφαίνεται η στάση απέναντι στον πατέρα της που την ξυπνούσε πολύ πριν ξημερώσει (Το Πρωί δεν έχει συμβεί) και που δείχνει την ενόχλησή της στις συνεχείς αντιπαραθέσεις τους.

 Sleep is supposed to be

Η ποίηση είναι το αρχαιότερο λογοτεχνικό είδος. Πριν την ανακάλυψη της γραφής, ο άνθρωπος ήταν αδύνατο να αναπτύξει την τέχνη του πεζού λόγου και να απομνημονεύσει ένα πεζογράφημα. Ποιήματα όμως (όπως επιφωνηματικές επικλήσεις και ύμνους στους θεούς, θρήνους και ξεσπάσματα χαράς) έπλασε πολύ νωρίς ο πρωτόγονος άνθρωπος, συνδυασμένα με μουσική και χορό. Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου.

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Slowlander
lyrics translate
Emily Dickinson: Μια Ώρα είναι μια Θάλασσα (μετάφρ. Κώστας Ιωάννου εκδ. ΚΡΩΠΙΑ)

Σουίτα της Άπω Ανατολής - Ellington/Strayhorn

 

Η  "Σουίτα της Άπω Ανατολής" θα μπορούσε καλύτερα να λέγεται "Σουίτα της Εγγύς Ανατολής" μια και μόνο ένα κομμάτι της αναφέρεται σε χώρα της Άπω Ανατολής, την Ιαπωνία (Ad Lib on Nippon). H Σουίτα αυτή είναι μια απ' τις πιο σπουδαίες και μοναδικές δημιουργίες των Ellington και Strayhorn. Η ορχήστρα του Έλλινγκτον πήγε σε μια τουρνέ το 1963 που την χρηματοδότησε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και οι χώρες που επισκέφθηκαν ήταν η Συρία, η Ιορδανία, η Ινδία, η Σρι Λάνκα (τότε Κεϋλάνη) το Πακιστάν, το Ιράν (τότε Περσία) ο Λίβανος και η Τουρκία. Αυτά τα ταξίδια καθώς κι ένα ταξίδι στο 1964 στην Ιαπωνία υπήρξαν η αρχική έμπνευση για την μουσική σουίτα. 

Είναι ένα στοχαστικό, δεξιοτεχνικό, ιμπρεσσιονιστικό ηχητικό ταξίδι στην Ανατολή μέσα από τα μάτια και τα αυτιά δύο ανδρών που υπήρξαν μουσικοί με οράματα και που είχαν μαζί τους άλλους μουσικούς ικανούς να αποτυπώσουν με ζωντάνια αυτά τα οράματα. 

O Duke Ellington (1899-1974) ήταν Αμερικανός συνθέτης και πιανίστας που με την τζαζ ορχήστρα του έδωσε συναυλίες σε Αμερική και Ευρώπη για πάνω από εξήντα χρόνια

Duke Ellington

Όταν ηχογραφήθηκε η "Σουίτα της Άπω Ανατολής" τον Δεκέμβριο του 1966 είχε συνολικά εννέα κομμάτια. Αυτά τα κομμάτια έχουν διαφορετικές προελεύσεις και εμπνεύσεις. Η συνοχή και η ωριμότητα της σουίτας οφείλεται στην μεγάλη περίοδο συνθετικής δουλειάς, καθώς  οι μουσικοί τα επεξεργάζονταν και αναθεωρούσαν τα κομμάτια για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το αποτέλεσμα ήταν να θεωρείται αυτό το έργο σαν ένα απ' τα μεγαλύτερα αριστουργήματα των Ellington και Strayhorn. Μπορεί επίσης να λεχθεί ότι υπήρξε το κύκνειο άσμα της ιστορικής τους συνεργασίας, καθώς ο Strayhorn ήταν πολύ άρρωστος όταν γινόταν η ηχογράφηση και πέθανε πέντε μήνες αργότερα.

Ο Billy Strayhorn (1915-1967) ήταν Αμερικανός συνθέτης της τζαζ, πιανίστας, στιχουργός και διασκευαστής που συνεργάστηκε με τον Duke Ellington για περισσότερα από τριάντα χρόνια.

Billy Strayhorn

Όταν ολοκληρώθηκε, η "Σουίτα της Άπω Ανατολής" είχε σαν στόχο να μεταφέρει τον ενθουσιασμό και τον θαυμασμό της ορχήστρας όταν ταξίδευε σ' αυτές τις πραγματικά εξωτικές χώρες και που ήταν τόσο διαφορετικές απ' ότι οι περισσότεροι γνώριζαν. Τα βρίσκει κανείς όλα αυτά στα μουσικά θέματα, στα μοτίβα, στις φόρμες, στις αρμονικές αλληλουχίες και στις ιδέες που εκφράζουν ευχαρίστηση, χαρά, λύπη και διάφορα μουσικά συναισθήματα του μυστηρίου της Ανατολής.

1. Το αρχικό κομμάτι "Tourist Point of View" του Έλλινγκτον παρουσιάζει την αίσθηση της έκπληξης φτάνοντας στην Ανατολή, στην Συρία. Ο Paul Gonsalves με το τενόρο σαξόφωνό του μας οδηγεί στους ήχους, τα αξιοθέατα αλλά και τις εξωτικές εικόνες που βίωσαν.

 01 Tourist Point of View

2. Το  Bluebird of Delhi (αρχικά είχε τον τίτλο Mynah) του Στρέιχορν είναι μια αφιέρωση στο πουλί Μάινα που συχνά τον επισκεπτόταν στο δωμάτιό του όταν η ορχήστρα βρισκόταν στην Ινδία. Ο Jimmy Hamilton με τους ήχους του κλαρινέτου του μας αποκαλύπτει το πνεύμα του πουλιού καθώς μιμείται τα τιτιβίσματά του.

02 Bluebird of Delhi (Mynah)

3. To Isfahan βασίζεται σε μια παλιότερη σύνθεση του Στρέιχορν με τον τίτλο Elf που παρουσιάστηκε το 1963. Ο τίτλος με το όνομα της πρώην πρωτεύουσας της Περσίας ήταν έμπνευση του Έλλινγκτον που την ονόμασε "Πόλη Ποιητικής Ομορφιάς". Το Isfahan έγινε το πιο δημοφιλές κομμάτι της Σουίτας εξ αιτίας της εντυπωσιακής ερμηνείας του Johnny Hodges (άλτο σαξόφωνο).

03 Isfahan

4. Το Depk του Έλλινγκτον είχε σαν έμπνευση ένα χορό παιδιών στο Αμμάν (Ιορδανία) δίνοντας έτσι, εκτός από το παιχνδιάρικο ύφος των παιδιών,  την ελπίδα και την αισιοδοξία στην Σουίτα. Το  Depk παρουσιάζει μια ντουζίνα αγόρια και κορίτσια που χορεύουν χαρούμενα.

04 Depk

5. Το επόμενο είναι το Mount Harissa του Έλλινγκτον, αρχικά γνωστό ως Nob Hill, που προέρχεται από έναν γνωστό λόφο του Λιβάνου. Κι εδώ γι' άλλη μια φορά ο Paul Gonsalves με το τενόρο σαξόφωνό του αναπτύσσει τα θέματα της σουίτας ενώ ταυτόχρονα φωτίζεται η αλληλλεπίδραση του σαξόφωνου με το πιάνο του Έλλινγκτον.

05 Mount Harissa

6. Το Blue Pepper του Έλλινγκτον ξεπροβάλει μ' έναν ρυθμό ροκ εντ ρολ. Λειτουργεί σαν ιντερλούδιο στην σουίτα, κάτι σαν ένα χαρούμενο διάλειμμα για τα αυτιά των ακροατών.

06 Blue Pepper

7. Το Agra του Στρέιχορν ονομάζεται έτσι από μια πόλη της Ινδίας που φιλοξενεί το διάσημο Ταζ Μαχάλ. Τα Ινδικά μοτίβα είναι πολύ καθαρά σ' αυτό το κομμάτι. Γράφηκε για το βαρύτονο σαξόφωνο του Harry Carney και μας φέρνει στο νου την μεγαλοπρέπεια, την ομορφιά αλλά και τα βαθιά συναισθήματα απ' το θρυλικό αυτό αξιοθέατο της Ινδίας και της ιστορίας του. 

 07 Agra

 8. Το Amad του Έλλινγκτον εκφράζει όλο το μυστήριο της περιοχής. Η ερμηνεία του τρομπονίστα Lawrence Brown βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση.

 08 Amad

9. Τελικά το Ad Lib on Nippon το έγραψε ο Έλλινγκτον  μαζί με τον σαξοφωνίστα/κλαρινετίστα Jimmy Hamilton μετά την επίσκεψή τους στην Ιαπωνία. Αυτό το κομμάτι έχει τέσσερα τμήματα:  Fugi, Igoo, Nagoya, και Tokyo. Τα δύο πρώτα είναι κυρίως πιανιστικά κομμάτια, που αναδεικνύουν τον Έλλινγκτον. To Igoo και το Τokyo αναδεικνύουν τον Χάμιλτον και υπαινίσσονται ότι είναι δικές του συνθέσεις. Το Αd Lib έχει μια ευδιάκριτη ανατολίτικη αίσθηση και το πιάνο του Έλλινγκτον είναι πραγματικά εντυπωσιακό.

09 Ad Lib on Nippon

Να πούμε τελικά, ότι αυτή η "Σουίτα της Άπω Ανατολής" έιναι ένα περιπετειώδες μουσικό ταξίδι μακριά τπ' την βολική ατμόσφαιρα πολλών ακροατών αλλά σε κάποιο βαθμό ίσως και μουσικών. Οι επιρροές της Ανατολής μπλέχτηκαν ιδανικά με το ύφος της μπάντας του Έλλινγκτον σαν ομάδα αλλά και σαν ξεχωριστά μέλη. Καταφέρνει να αναμείξει το παλιό και το νέο, το διαφορετικό και το οικείο με τέτοιο τρόπο που θέλεις να το ακούς πάλι και πάλι.

Πρέπει να αναφέρουμε όλα τα ονόματα των μουσικών χωρίς τους οποίους αυτή η εξαιρετική Σουίτα δεν θα είχε μείνει στην ιστορία της τζαζ μουσικής σαν ένα απ' τα αριστουργήματά της.

Duke Ellington – piano
Mercer Ellington – trumpet, flugelhorn
Herbie Jones – trumpet, flugelhorn
William "Cat" Anderson – trumpet
Cootie Williams – trumpet
Lawrence Brown – trombone
Buster Cooper – trombone
Chuck Connors – trombone
Johnny Hodges – alto saxophone
Russell Procope – alto saxophone, clarinet
Jimmy Hamilton – tenor saxophone, clarinet
Paul Gonsalves – tenor saxophone
Harry Carney – baritone saxophone
John Lamb – double bass
Rufus Jones – drums

Μια και το πιο δημοφιλές κομμάτι είναι το Ισπαχάν, ας το ακούσουμε από μια ζωντανή  μαγνητοσκόπηση με τον εξαιρετικό Johnny Hodges στο άλτο σαξόφωνο

DUKE ELLINGTON - ISFAHAN - played by Johnny Hodges

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
Jazz Lines

Πορτρέτα της Τζαζ

Μουσικά πορτρέτα εμπνευσμένα από μουσικούς της τζαζ, που φιλοτέχνησε η Αμερικανίδα συνθέτρια και πιανίστα Βάλερι Κέιπερς (Valerie Capers) που γεννήθηκε το 1931  στην Ν. Υόρκη σε μουσική οικογένεια που την μύησε στην τζαζ μουσική. Ο πατέρας της ήταν επαγγελματίας πιανίστας της τζαζ κι ο αδελφός της Μπόμπυ έπαιζε τενόρο σαξόφωνο και φλάουτο σε Αφρο-Κουβανέζικη μπάντα.

Βάλερι Κέιπερς

Η Κέιπερς τυφλώθηκε στα έξι της χρόνια από κάποια ασθένεια. Είχε όμως μια σπουδαία δασκάλα κλασικού πιάνου, την Ελίζαμπεθ Θοντ (Elizabeth Thode) που της δίδαξε την μουσική σημειογραφία Μπράιγ για τυφλούς και η οποία την ενθάρρυνε να σπουδάσει μουσική στο Τζούλιαρντ όπου απεφοίτησε με Μάστερ και ήταν η πρώτη τυφλή πτυχιούχος του Τζούλιαρντ το 1960.

Μετά την αποφοίτησή της ο αδελφός της που ήταν μουσικός τζαζ της έρριξε την ιδέα να σπουδάσει και τζαζ μουσική. Της ζήτησε να αρχίσει να συνθέτει κομμάτια τζαζ για την μπάντα του. Έτσι, λίγο λίγο μείωσε την μελέτη του κλασικού πιάνου κι άρχισε να ασχολείται με την τζαζ μέχρι που το 1966 δημιούργησε το δικό της τρίο και ηχογράφησε το πρώτο της τζαζ άλμπουμ, Portrait in Soul.

Jazz Piano - Mark Kazav

Πετυχημένη συνθέτρια, έχει στο ενεργητικό της κάποια πολύ σπουδαία έργα όπως "Sing About Love" (Χριστουγεννιάτικη καντάτα), το Sojourner, ένα οπερατόριο βασισμένο στην ζωή της ακτιβίστριας Sojourner Truth και το Τραγούδι των Εποχών, έναν κύκλο τραγουδιών για φωνή, πιάνο και τσέλο που έχει ερμηνευθεί κατά καιρούς από αρκετούς καλλιτέχνες.

Η εκπληκτική δουλειά της ως εκπαιδευτικού έχει επαινεθεί ως πρωτότυπη κι εντυπωσιακή. Τα πορτρέτα της Τζαζ (Portraits in Jazz) είναι μινιατούρες για τους σπουδαστές του κλασικού πιάνου που θέλουν να εκτεθούν στην τζαζ μουσική.  Μερικοί απ' τους καλλιτέχνες που η Κέιπερς  φιλοτεχνεί το μουσικό τους πορτρέτο είναι οι παρακάτω:

Στο πρώτο κομμάτι μιμείται την χαρακτηριστική φωνή της Έλλα Φιτζέραλντ μ' αυτό το τόσο τζαζ ηχόχρωμα. Είναι ένα ζωηρό και με αρκετούς τονισμούς κομμάτι.

Έλλα Φιτζέραλντ

Εμπνευσμένο απ' τις όμορφες μελωδίες και μπαλλάντες του Μάιλς Ντέιβις, παίρνει μια απλή μελωδία και την μεταμορφώνει σε μια σύνθεση γεμάτη ζεστασιά και ιμπρεσσιονιστικές αρμονίες.

Μάιλς Ντέιβις

Εμπνευσμένο απ' την μουσική του Τελόνιους Μονκ με πολλά πέμπτα κι έβδομα διαστήματα, αντιχρονισμούς και κλάστερς συγχορδιών που συναντάμε στην μουσική του.

Τελόνιους Μονκ

Εδώ μια διασκευή του σόλο πιάνου σε τζαζ γκρουπ με την ίδια την Βάλερι Κέιπερς στο πιάνο, ένα έργο που  χρησιμοποιεί τις I, IV και V συγχορδίες και που περιέχει ένα θέμα και δύο παραλλαγές, αφιερωμένο στον Ντιούκ Έλλινγκτον.

Ντιούκ Έλλινγκτον

Μια χαριτωμένη μπαλάντα αφιερωμένη στην Μπίλυ Χάλιντεϊ που επηρέασε την τζαζ μουσική.

Μπίλλι Χάλιντεϊ

To πιο δύσκολο έργο όλου του άλμπουμ, που κάνει ένα μικρό λογοπαίγνιο με το όνομα του John Coltrane, παραφράζοντάς το σε Cool-Trane, είναι το παρακάτω. Πέρα απ' την δυσκολία του είναι και αρκετά δυσαρμονικό. Η μελωδική του γραμμή παρομοιάζεται με την μουσική που παίζει το σαξόφωνο.

Τζων Κολτρέιν

Κι ένα μικρό τετράστιχο αφιερωμένο στην Μουσική Τζαζ με ελεύθερη δική μου μετάφραση:

ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΖΑΖ

Πειστήριο της μουσικής σου!
Μουσική Τζαζ!
Φανερό και στα χορευτικά σου βήματα
Ενθουσιασμός και Πάθος! Με την χαρά της καρδιάς σου.

Edward Kofi Louis

Γίνε Ωκεανός

  

Η θάλασσα ήταν και είναι πάντα μια πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες, μουσικούς, ποιητές και ζωγράφους. Όμως και η μεγάλη κλιματική αλλαγή των τελευταίων χρόνων προβληματίζει όχι μόνο τους επιστήμονες ή τους απλούς ανθρώπους αλλά και τους καλλιτέχνες. Η σύνθεση του Αμερικανού Τζων Λούθερ Άνταμς (γεν.1953) "Γίνε Ωκεανός" ήταν παραγγελία της Συμφωνικής Ορχήστρας του Σιάτλ και παρουσάστηκε για πρώτη φορά στην Αίθουσα Μπεναρόγια στο Σιάτλ στις 20 και 23 Ιουνίου του 2013. Εστιάζεται η σύνθεση στην κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των πάγων στους πόλους. 

                     John Luther Adams

Το έργο αποτελείται από μια και μοναδική κίνηση και η έμπνευσή του έχει προέλευση τους Ωκεανούς της Αλάσκας και του Ειρηνικού Βορειοδυτικά. Ο συνθέτης έδωσε τον τίτλο του από μια φράση του Τζων Κέιτζ προς τιμή του Λου Χάρισον κι εξήγησε τον τίτλο του με το παρακάτω σημείωμα στην παρτιτούρα:
"Η ζωή στην Γη ξεπήδησε απ' την θάλασσα. Καθώς λιώνουν οι πάγοι των πόλων κι ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας, εμείς οι άνθρωποι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο ότι μπορεί για άλλη μια φορά να γίνουμε κυριολεκτικά ωκεανός".

Benaroya Hall

Ίσως είναι το πιο γνωστό έργο του μεγάλης κλίμακας με θέμα την κλιματική αλλαγή των τελευταίων ετών και η παρτιτούρα του για μεγάλη ορχήστρα μοιράζεται σε τρεις χωριστές και χωροταξικά μοιρασμένες ομάδες. Η πρώτη ομάδα βρίσκεται  όσο γίνεται πιο μακριά απ' το κέντρο της ορχήστρας στα δεξιά και αποτελείται από ξύλινα πνευστά, κρουστά και μια άρπα. Η δεύτερη ομάδα βρίσκεται όσο γίνεται πιο μακριά απ' το κέντρο της ορχήστρας στα αριστερά κι όσο πιο μακριά γίνεται κι απ' την πρώτη ομάδα και αποτελείται από χάλκινα πνευστά, κρουστά και μια δεύτερη άρπα. Η δε τρίτη ομάδα που αποτελείται απ' τα έγχορδα, ένα πιάνο και κρουστά σχηματίζει ένα όσο πιο διευρυμένο πέταλο γίνεται στην κύρια κεντρική σκηνή της αίθουσας.  Όπως καταλαβαίνετε, με μια τέτοια διάταξη οργάνων υποβάλεται  ο ακροατής σε αχανή, εκτεταμένα μουσικά κείμενα και το κομμάτι μας προσκαλεί να σκεφθούμε την σκοτεινή μα συνάμα γοητευτική πιθανότητα ενός μελλοντικού κόσμου καλυμμένου με νερό.

Seattle Symphony Orchestra 

Κατά κάποιο τρόπο, η μουσική του Άνταμς είναι μια θαλασσογραφία σαν την εικονική Θάλασσα (La Mer) του Ντεμπυσί, με τα στροβιλιζόμενα κύματα που ηχούν όταν σκάζουν στην παραλία, να δημιουργούν εντάσεις μα και στιγμές ηρεμίας και στο τέλος να μην υποχωρούν αλλά να καταπίνουν τα πάντα.(Η σιωπή του φινάλε είναι εκκωφαντική). Έτσι οι οπαδοί των αποκαλουμένων μινιμαλιστών συνθετών όπως του Φίλιπ Γκλας και του Τζων Άνταμς (συνωνυμία) θα βρουν καταφύγιο και στην σύνθεση του Τζων Λούθερ Άνταμς. Το "Γίνε Ωκεανός" σε συνοδεύει μέσα του και σε καταπίνει. Είναι πανέμορφο, σκοτεινά υπέροχο και σε αναστατώνει κυριολεκτικά.

Η σύνθεση βραβεύθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ Μουσικής το 2014 και το βραβείο Γκράμμι το 2015 για την καλύτερη σύνθεση κλασικής σύγχρονης μουσικής. Το 2019 οι αρθρογράφοι του The Guardian το κατέταξαν μέσα στις 10 καλύτερες μουσικές συνθέσεις απ' το 2000.

Ο Τζων Λούθερ Άνταμς κτίζει την μουσική του σε υπερβολικά κομψές αν και ιδιαίτερα ασυνήθιστες δομές. Αν και  προορίζεται για τις συνήθεις αίθουσες συναυλιών, το "Γίνε Ωκεανός" - που αντιπαραθέτει τρεις μικρές ορχήστρες εντός ενός μεγαλύτερου συνόλου - λειτουργεί έντονα και μ' ένα ενστικτώδη τρόπο καθώς ο Άνταμς βυθίζει τους ακροατές σε κύματα αλμυρού νερού.

Become Ocean

Το "Γίνε Ωκεανός", μετά τις παραστάσεις του στο Σιάτλ με την Συμφωνική του Σιάτλ, παρουσιάστηκε και στο Κάρνεγκι Χωλ κι έκανε την πρώτη του ηχογράφηση, η οποία είναι το βίντεο του άρθρου. Υπό την μπαγκέτα του μαέστρου Ludovic Morlot, η παράσταση είναι δυναμική και γεμάτη συναίσθημα που ενισχύεται απ' τον ξεκάθαρο ήχο που ακόμη και ο πιο μικρός αρπισμός της άρπας ή του πιάνου ξεχωρίζουν αξιοσημείωτα απέναντι στους πλούσιους ήχους των χάλκινων και των εγχόρδων. Ένα δυνατό έργο που ήλθε ο καιρός του να ακουστεί.

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
BBC Music
NPR Μusic

Ντύλαν Τόμας

 To 2014, εορτάστηκαν τα 100 χρόνια απ' την γέννηση του Ουαλού ποιητή Dylan Thomas (1914-1953). Ένα απ' τα καλύτερα έργα του θεωρείται το ποίημα "Do not go gentle into that good night" που είναι μια villanelle (μια ποιητική φόρμα που αποτελείται από 19 γραμμές που σχηματίζουν πέντε τρίστιχα κι ένα τετράστιχο στο τέλος).

Το ποίημα αυτό το έγραψε για τον ετοιμοθάνατο πατέρα του.

Dylan Thomas

Στα ελληνικά έχει αποδοθεί απ' τον ποιητή Γιώργο Μπλάνα:

ΜΗΝ ΠΑΣ ΣΙΓΑ ΣΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΟ ΚΑΛΟ

Μην πας σιγά στο βράδυ το καλό,
πρέπει να ουρλιάζουν και να καίνε αποβραδίς τα γερατειά•
αντιστάσου, αντιστάσου στου φωτός τον τελειωμό

Αν και το ξέρουν οι σοφοί πως το σκοτάδι είναι σωστό,
γιατί άνοιξαν οι λέξεις τους και λάμψη πουθενά,
δεν πάνε αυτοί σιγά στο βράδυ το καλό.

Αποχωρώντας οι καλοί, θρηνούν για το χορό
που θ’ άστραφτε η συστολή σε μια ζεστή αγκαλιά.
Αντιστέκονται κι αυτοί στου φωτός τον τελειωμό.

Για ένα τραγούδι οι ατίθασοι, χτυπούν τον ήλιο στο φτερό
και το τραγούδι κάποτε θρήνος του ήλιου καταντά,
όμως δεν πάνε αυτοί σιγά στο βράδυ το καλό.

Οι σοβαροί, σχεδόν τυφλοί, στο τέλος βλέπουν φωτεινό
κι ολόχαρο μετέωρο να καιν τα μάτια τα τυφλά
κι αντιστέκονται κι αυτοί στου φωτός τον τελειωμό.

Κι εσύ, πατέρα μου, εκεί, στης θλίψης το βουνό,
σ’ εκλιπαρώ, κατάρα, ευχή τα δάκρυα σου τα σκληρά,
μην πας σιγά στο βράδυ το καλό.
Αντιστάσου, αντιστάσου στου φωτός τον τελειωμό.

(ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΗΣ ΛΑΛΙΑΣ: εκδ. ΕΡΑΤΩ)

ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ

DO NOT GO GENTLE INTO THAT GOOD NIGHT

Do not go gentle into that good night,

Old age should burn and rave at close of day;

Rage, rage against the dying of the light.

Though wise men at their end know dark is right,

Because their words had forked no lightning they

Do not go gentle into that good night.

Good men, the last wave by, crying how bright

Their frail deeds might have danced in a green bay,

Rage, rage against the dying of the light.

Wild men who caught and sang the sun in flight,

And learn, too late, they grieved it on its way,

Do not go gentle into that good night.

Grave men, near death, who see with blinding sight

Blind eyes could blaze like meteors and be gay,

Rage, rage against the dying of the light.

And you, my father, there on the sad height,

Curse, bless, me now with your fierce tears, I pray.

Do not go gentle into that good night.

Rage, rage against the dying of the light.

Εδώ μπορείτε ν' ακούσετε τον ίδιο τον ποιητή να το αποδίδει.

Το ποίημα αυτό του Ντύλαν Τόμας υπήρξε το κίνητρο για μια μουσική σύνθεση με το ίδιο όνομα του Αμερικανού συνθέτη και παιδαγωγού Έλιοτ Ντελ Μπόργκο (1938-2013) Η σύνθεση παραγγέλθηκε το 1978 για να τιμηθούν οι μνήμες δύο σπουδαστριών (Jill Marie Waterland & Mandy Doel) που σκοτώθηκαν σ' ένα τραγικό αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ο ίδιος ο συνθέτης λέει: 

"ενώ δεν είναι περιγραφική απεικόνιση του ποιήματος, εν τούτοις η σύνθεση προσπαθεί να μεταφέρει το άρωμα του ποιήματος στην μουσική". 

Το αρχικό μοτίβο, που εκπροσωπεί την δύναμη της ζωής, ενυπάρχει σε όλο το έργο. Η χρήση διάφορων ηχητικών επιπέδων, μας θυμίζει την προσπάθεια και την επιμονή του ανθρώπινου πνεύματος αλλά και την άρνησή του να "μην πηγαίνει σιγά". Ένα σημαντικό και δραματικό έργο.

Elliot Del Borgo

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
JW Pepper
Cornerstone

Το Ιερό Πέπλο

Το Ιερό Πέπλο έγινε σύνθεση σχεδόν τυχαία - όταν ο Σιλβέστρι άφησε ένα ποίημα που είχε σκεφτεί να μοιραστεί σε μια οικογενειακή κηδεία, πάνω στο πιάνο του Γουιτάκερ. Όταν ο Γουιτάκερ διάβασε τα λόγια του φίλου του, αμέσως άρχισε να τα μελοποιεί. Το ποίημα "Το Ιερό Πέπλο" ήταν μια προσπάθεια του Σιλβέστρι να αναλογιστεί την απώλειά του και την αναζήτηση παρηγοριάς μετά από μια δεκαετία πένθους. 

Το Πέπλο Ανοίγει

Όταν υπάρχει γέννηση ή θάνατος,
Το ιερό πέπλο ανάμεσα στους δύο κόσμους
Λεπταίνει κι ανοίγει λίγο
Τόσο μονο για να γλιστρήσει η Αγάπη,
Σιωπηλή, είτε μέσα είτε έξω
Από τούτον τον εύθραυστο, φευγαλέο κόσμο μας,
Από πού ή προς τα πού ένα καινούργιο σπίτι περιμένει
Και οι αγαπημένοι μας πλησιάζουν,
Σε καθηλωτική αναμονή, ή
Σε εξαντλητική ευγνωμοσύνη, στέκονται
Οι αγαπημένοι μας στέκονται τόσο κοντά, ακριβώς εδώ,
Ακριβώς στην άλλη πλευρά
Της Αιωνιότητας.

The Sacred Veil: I. The Veil Opens

  

Είναι το πρώτο από μια σειρά 12 ποιημάτων - κινήσεων της  συνεργασίας μεταξύ του συνθέτη Έρικ Γουιτάκερ (Eric Whitacre) και του ποιητή/στιχουργού Τσαρλς Άντονι Σιλβέστρι (Charles Anthony Silvestri) που περιγράφει μια ιστορία ζωής, αγάπης και απώλειας, αλλά και την αναζήτηση παραμυθίας και γαλήνης.  Η σύζυγος του Σιλβέστρι, Τζούλια, έχασε την ζωή της το 2005 από καρκίνο στα 36 χρόνια της, αφήνοντας τον ίδιο και δυο μικρά παιδιά συντετριμμένους.  Όπως  λέει ο ίδιος, είναι η πιο προσωπική, έντονη ποίηση που έχει γράψει και που ενέπνευσε μια εξαιρετική και σπαρακτική μουσική απ' τον συνθέτη Γουιτάκερ

Charles Anthony Silvestri  (ποιητής/στιχουργός)

Eric Whitacre (συνθέτης)

Η μουσική είναι γραμμένη για τετράφωνη μεικτή χορωδία, τσέλο και πιάνο και η πρεμιέρα έγινε στο Λος Άντζελες στις 16-17 Φεβρουαρίου 2019 στην Αίθουσα Συναυλιών Γουόλτ Ντίσνεϋ. Η μουσική θα κυκλοφορήσει στις 28 Αυγούστου 2020 από την εταιρεία Signum Records.

( edit:To άρθρο αυτό το έγραψα στις 19/8/20)

Εδώ θα ακούσουμε το τρίτο κομμάτι της συλλογής με τον τίτλο "Σπίτι" (Home) όπου περιγράφεται το δεύτερο ραντεβού του Τσαρλς και της Τζούλιας με την δική του αίσθηση "Νιώθεις σαν στο σπίτι σου".

The Sacred Veil: III. Home

Το δέκατο κομμάτι είναι γραμμένο απ' την Τζούλια, όταν πια όλες οι ελπίδες για ζωή είχαν χαθεί κι έγραψε μια παράκληση στους φίλους της για προσευχή.

Αγαπητοί Φίλοι

Αγαπητοί φίλοι: απόψε νιώθω ότι πρέπει να σας ζητήσω να προσευχηθείτε. Μόλις βγήκα από το νοσοκομείο απόψε και έμαθα τα άσχημα νέα. Ο υπέρηχος έδειξε ότι έχω πολλές μεταστάσεις στο συκώτι και στο περιτόναιο. Ο γιατρός μου είπε ότι αυτό σημαίνει πως έχω περίπου δυο μηνες ζωής ακόμη.

Σας ζητώ τώρα να προσευχηθείτε όπως δεν έχετε προσευχηθεί ποτέ πριν. Σας παρακαλώ, μην προσευχηθείτε να έχω έναν ειρηνικό θάνατο. Παρακαλώ μην νοιώθετε οίκτο για μένα. Απλά προσευχηθείτε με δύναμη. Προσευχηθείτε ότι θα καταφέρω να θεραπευτώ μ' έναν θαυματουργό, υπερφυσικό τρόπο. Προσευχηθείτε ότι ο Θεός θα μου δώσει σοφία για το επόμενο βήμα. Παλέψτε μαζί μου, μην μ' εγκαταλείψετε.

 

 Το τελευταίο κομμάτι έχει τον τίτλο "Παιδί του Θαύματος" και οι στίχοι και η μουσική ανήκουν στον Έρικ Γουιτάκερ.

Παιδί του Θαύματος.

Παιδί του θαύματος
Παιδί του ουρανού
Ώρα να τελειώσεις το ταξίδι σου
 'Ωρα να πεθάνεις.

Τα κουρασμένα νερά προκαλούν
Μαύρα και βαθειά
Παιδί της απαλής παράδοσης
Παιδί του ύπνου.

Παιδί της θλίψης
Παιδί της βροχής
Δεν υπάρχει αύριο
Όχι άλλος πόνος.

Στρέψε τα αργυρά πανιά σου
Προς το φως
Παιδί του πένθους
Παιδί της νύχτας.

Παιδί του ιριδισμού
Παιδί του ονείρου
Τ'αστρα και τα φεγγάρια θα σε οδηγούν
Κάτω στο ρυάκι.

Τεντωμένο στα κύματα του ωκεανού
Ανταλλάσσοντας αφρό
Καλώς ήλθες στο σπίτι παιδί μου
Καλώς ήλθες στο σπίτι.

Child of Wonder

Oι τίτλοι όλων των τραγουδιών:

1. The Veil Opens ---- Το Πέπλο Ανοίγει

2. In a Dark and Distant Year --- Σ' ένα Σκοτεινό και Μακρινό Έτος

3. Home --- Σπίτι

4. Magnetic Poetry --- Μαγνητική Ποίηση

5. Whenever There Is Birth --- Όποτε Υπάρχει Γέννηση

6. I’m Afraid --- Φοβάμαι

7. I Am Here --- Είμαι Εδώ

8. Delicious Times --- Πεντανόστιμες Εποχές

9. One Last Breath --- Μια Τελευταία Ανάσα

10. Dear Friends --- Αγαπητοί Φίλοι

11. You Rise, I Fall --- Εσύ Σηκώνεσαι, Εγώ Πέφτω 

12. Child of Wonder --- Παιδί του Θαύματος

Για όποιον θέλει να ακούσει ολόκληρη την μουσική για το "Ιερό Πέπλο".

Eric Whitacre’s The Sacred Veil

Μία εκ βαθέων ζωντανή συζήτηση μεταξύ των δημιουργών -- συνθέτη και ποιητή -- σ' ένα συγκινητικό βίντεο της παρουσίασης στις 28 Αυγούστου 2020 μαζί με ολόκληρη την μουσική.

ΠΗΓΕΣ

Wikipedia
Σελίδες συνθέτη
Σελίδες ποιητή/στιχουργού
BBC

Οι ελεύθερες μεταφράσεις από τα Αγγλικά είναι δικές μου.