Το Αηδόνι

 

Το αηδόνι, αν και το φτέρωμά του δεν είναι πλουμιστό όπως άλλων πουλιών, εντούτοις θεωρείται ότι έχει το ομορφότερο κελάηδημα σε όλο τον κόσμο. Έχουν γίνει επιστημονικές αναλύσεις με παλμογράφους κι έχει αναδειχθεί η μεγάλη ποικιλία των φασματικών κυματομορφών της φωνής του αηδονιού. Δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί η περιπλοκότητα της φωνής του και αποτελεί ιδιόμορφο στοιχείο των συνηθειών του ζωικού βασιλείου στην την καταχώρηση τόσο πολλών μουσικών "μοτίβων" στον εγκέφαλο ενός πτηνού.

Αηδόνι

Όπως ήταν φυσικό, οι άνθρωποι γοητευμένοι από την μελωδική φωνή του αηδονιού προσπάθησαν να το μιμηθούν ή να γράψουν τραγούδια για αυτό. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ρώσος συνθέτης Αλεξάντερ Αλυαμπυεβ (Alexander Alyabyev) 1787-1851 που θεωρείται ένας από τους πατέρες του Ρώσικου έντεχνου τραγουδιού, ο οποίος  έγραψε την μουσική επένδυση σ' ένα ποίημα του Άντον Ντέβλιχ (Anton Devlig)  με τίτλο "Το Αηδόνι". Ο Αλυάμπυεβ το συνέθεσε το 1825 όταν βρισκόταν στην φυλακή, μετά από τον θάνατο ενός άνδρα με τον οποίο είχε παίξει τυχερά παιχνίδια (τζόγο). Όμως δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για την ενοχή του. 

Αηδόνι, δικό μου αηδόνι,

Με την δυνατή φωνή αηδόνι

Πού, άραγε για πού πετάς;

Edita Gruberova. Die Nachtigall. Alexander Alabieff

Αυτό το τραγούδι υπήρξε πηγή έμπνευσης και για τον Φρανς Λιστ (1811-1886) να συνθέσει κι αυτός ένα έργο για σόλο πιάνο με τίτλο "Το Αηδόνι" ακολουθώντας την μελωδία του Αλυάμπυεβ.

F. Liszt, Le Rossignol, S. 250/1 (1842)

Ο Ιγκόρ Στραβίνσκυ (1882-1971) γοητευμένος από το παραμύθι* του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν "Το Αηδόνι" συνέθεσε μια τρίπρακτη όπερα το 1914. η οποία ήταν και η πρώτη όπερα του συνθέτη. Μεταξύ της πρώτης πράξης και των άλλων δύο μεσολάβησε ένα χρονικό διάστημα περίπου πέντε ετών κατά το οποίο  ο Στραβίνσκυ έγραψε μουσική μπαλέτου  - Πουλί της Φωτιάς, Πετρούσκα, Ιεροτελεστία της Άνοιξης. Όταν, λοιπόν ολοκλήρωσε "Το Αηδόνι", σκέφτηκε κι έγραψε και ένα Συμφωνικό Ποίημα χρησιμοποιώντας μοτίβα της όπερας.

Για όποιον έχει χρόνο παρακάτω ολόκληρη η όπερα 

Le Rossignol - Stravinski

 Κι εδώ το Συμφωνικό Ποίημα "Το Τραγούδι του Αηδονιού"  του Στραβίνσκυ βασισμένο στην όπερα.

Igor Stravinsky - The Song of the Nightingale

*Το Παραμύθι:
Ο Αυτοκράτορας της Κίνας μαθαίνει ότι η αυτοκρατορία του έχει κάτι πολύ θαυμαστό: το τραγούδι του αηδονιού. Μόνο μια υπηρέτρια ξέρει πού βρίσκεται αυτό το αηδόνι και την διατάζει να το φέρει στην αυλή του. Πράγματι μόλις ακούει ο αυτοκράτορας την φωνή του γίνεται το αγαπημένο του. Μετά από κάποιο καιρό όμως,  χαρίζουν στον αυτοκράτορα ένα μηχανικό πουλί γεμάτο πετράδια κι ο αυτοκράτορας χάνει το ενδιαφέρον του για το πραγματικό αηδόνι που επιστρέφει στο δάσος. Αλλά το μηχανικό πουλί πέφτει και σπάει κι ο αυτοκράτορας αρρωσταίνει βαριά μέχρι θανάτου. Το πραγματικό αηδόνι μαθαίνει την κατάσταση του Αυτοκράτορα κι επιστρέφει στο παλάτι. Ο Θάνατος που παραμονεύει να πάρει την ψυχή του αυτοκράτορα μαγεύεται κι έτσι τον αφήνει να ζήσει.

 Για επίλογο αφήνω ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά:

Έν’ αηδόνι

Του κλειστού παλατιού το περβόλι

σαν αμίλητο, σα μοναχό·

και σκορπάει και τριγύρω του η πόλη

της ζωής τον πολύκοσμο αχό.

Κι όπου πλέκουν πυκνότεροι οι κλώνοι

στο περβόλι μια κρύφια φωλιά,

ήρθε κι έστησε θρόνο έν’ αηδόνι,

και λαλεί μια γητεύτρα λαλιά.

Κι αποπάνω απ’ το βούισμα τ’ ανθρώπου,

απ’ το γάβγισμα τ’ άυπνου σκυλιού,

κι αποπάνου απ’ το βόγκο του κόπου,

—ω χαρά και ω ψυχή τ’ Απριλιού—,

κι αποπάνου απ’ την άγρια βλαστήμια,

κι από κάθε φωνή, κάθε ωδή,

και πατώντας την πρόστυχη ασκήμια,

το τραγούδι το θείο τραγουδεί.

Η Νύμφη του Δάσους

Στην Τσέχικη λαογραφία αλλά και στην Φινλανδική υπάρχει ένα ξωτικό του Δάσους, "Η Νύμφη του Δάσους". Ίσως μπορούμε να την παρομοιάσουμε με κάποια Δρυάδα της Ελληνικής Μυθολογίας. Aυτή η Νύμφη του Δάσους, εξήψε την φαντασία συνθετών που έγραψαν μουσική βασισμένη σε θρύλους της πατρίδας τους. 

Δρυάδα

Ο Τσέχος συνθέτης Zdeněk Fibich (1850-1900) στην ηλικία των 25 ετών το 1875 συνέθεσε ένα συμφωνικό ποίημα με τον τίτλο "Ο Τόμαν και η Νύμφη του Δάσους" έργο 49, το οποίο είναι η καλύτερή του σύνθεση αλλά και η πιο δραματικά εντυπωσιακή. Το έργο αυτό βασίζεται σε μια λαϊκή ιστορία της Τσεχίας: την παραμονή του θερινού ηλιοστάσιου, ένας νεαρός άνδρας ( ο Τόμαν) έχοντας βιώσει μια ερωτική απογοήτευση, για να παρηγορηθεί παγιδεύεται από μια σαγηνευτική νύμφη του Δάσους για να πεθάνει στο τέλος μέσα στην υπερφυσική αγκαλιά της. 

Olga Dubrovskaya:The Wood Nymph

Η αφηγηματική δομή του μύθου χρησιμεύει και σαν μουσική δομή στον Fibich. Το θέμα του κόρνου που παριστάνει τον νεαρό άνδρα γυρίζει σε ρόντο και το πλούσιο θέμα των εγχόρδων, που παριστάνει την  νύμφη του Δάσους  περνάει σαν επεισόδιο αλλά και σε συνδυασμό με το θέμα του κόρνου ανεβάζει την συναισθηματική κορύφωση του έργου. Το χάρισμα του Fibich ως ενορχηστρωτού εμφανίζεται με αφθονία στην πολύχρωμη γραφή των ξύλινων πνευστών, στην διακριτική παρουσία της άρπας αλλά και στην εξαιρετικά υποβλητική συνεργασία κόρνων και τυμπάνων.

Zdeněk Fibich : Toman and the Wood Nymph, symphonic poem Op. 49 

Όμως κι ο συμπατριώτης του Vítězslav Novák (1870-1949) είχε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις λαικές μελωδίες και τους μύθους της πατρίδας του και πολλά από τα έργα του είναι επηρρεασμένα απ' όσα άκουγε και του έκαναν εντύπωση. Η παρτιτούρα περιγράφεται ως "... σύμφωνα με ένα θρύλο της Βοημίας" και ο συνθέτης περιληπτικά περιγράφει την ιστορία: "παρακινημένος από μια περίεργη ανησυχία, ο Τόμαν αποφάσισε να επικεφτεί την αγαπημένη του την παραμονή του θερινού ηλιοστασίου νιώθοντας  ανασφάλεια. Δεν λάθεψε. Η αγαπημένη του τον είχε εγκαταλείψει για κάποιον άλλον. Πήγε στο δάσος και πέθανε στην αγκαλιά μιας νύμφης". Η μουσική εξελίσσεται μέσα από μια λαϊκή μελωδία της Μοραβίας σε έναν παθιασμένο, ρομαντικό κόσμο, αγγίζοντας τον ερωτισμό. Φαίνεται ότι ο Νόβακ ο ίδιος  περιέγραψε την μουδική του σαν "ηχητικό όργιο". Είναι πράγματι μια πλούσια παρτιτούρα και δείχνει το προσωπικό του ύφος ενορχήστρωσης. 

Vítězslav Novák: Toman and the Wood Nymph, Op. 40

 

Ο Φινλανδός συνθέτης Jean Sibelius (1865-1957) συνέθεσε ένα συμφωνικό ποίημα με τον τίτλο "Η Νύμφη του Δάσους" έργο 15, βασισμένο στο ομότιτλο ποίημα του Viktor Rydberg. Το ποίημα αυτό περιγράφει τις περιπέτειες του ήρωα Μπιόρν στο δάσος, όπου μοχθηροί νάνοι εκτελούν τις κακόβουλες μηχανορραφίες τους και μια ελκυστική νύμφη του δάσους παρασύρει τον Μπιόρν να κοιμηθεί μαζί της. Τα μάγια που του κάνει δεν μπορούν να λυθούν κι έτσι ο Μπιόρν παύει να αγαπά την γυναίκα του. Ούτε νιώθει την ανάγκη να δουλέψει. Στο τέλος πεθαίνει μόνος γεμάτος πόθο. Η εισαγωγή είναι πραγματικά μεγαλοπερεπής, μ' ένα εντυπωσιακό θέμα που υπονοεί τον Μπιορν. Μετά, ακολουθεί ένα μακροσκελές, σχεδόν μινιμαλιστικό ηχητικό δρώμενο, που καταλήγει με την επανάληψη του ηρωικού θέματος. Στο τρίτο επεισόδιο παρακολουθούμε την συνάντηση του Μπιορν με την Νύμφη του Δάσους. Η μελωδική γραμμή απ' τα τσέλλι προσδίδει μια εξαιρετικά ερωτική ατμόσφαιρα. Όμως, αυτό το κλίμα αλλάζει μεταβάλλεται σε μελαγχολία στο τελευταίο επεισόδιο που απεικονίζει τον απεγνωσμένο πόθο του ήρωα.

Στην "Νύμφη του Δάσους" μπορούμε να θαυμάσουμε την αισθησιακή ενορχήστρωση του Σιμπέλιους καθώς και πολλά λαμπερά ηχοχρώματα.

Sibelius: The Wood Nymph 

Η Νύμφη του Δάσους

Αφουγκράζεται τους ψίθυρους των δένδρων

και βλέπει τον χορό του ανέμου στα δροσοφιλημένα φύλλα.

Κυκλωμένη από πανύψηλες φιγούρες, βλέπει

να ξεπετιούνται σχήματα καθώς υφαίνουν οι ίσκιοι

το φως που παιχνιδίζει στα κλαδιά των δένδρων.

Οι πράσινοι βραχίονες ανεβαίνουν για να εξυμνήσουν

τον Έναν που το χέρι του (όπως τώρα το φως του ήλιου σιβοσβήνει)

πετάει λαμπερά χρώματα στον ουρανό.

Η Νύμφη του Δάσους απολαμβάνει το ήσυχο σπιτικό της,

τη νυχτερινή κραυγή της κουκουβάγιας, αλλά και τους καταπραϋντικούς ήχους του σκότους.

Τώρα πλαγιάζει κάτω από έναν θόλο με φυλλωσιές,

τυλιγμένη και (αγκαλιάζοντας) από τον σταθερό φλοιό.

Όπως η Πανσέληνος λάμπει, η αναπνοή της επιβραδύνεται

έπειτα αναμειγνύεται με την ανάσα της φτελιάς σε βαθιά ανάπαυση

(Andrea Dietrich)

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Musicweb
Sibelius

Παραμύθι του Χόνζα

 

O Tσέχος  Oskar Nedbal (1874-1930) ήταν συνθέτης, έπαιζε βιόλα και ήταν  μαέστρος της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Τσεχίας μεταξύ των ετών 1896-1906. Θαύμαζε τον δάσκαλό του Ντβόρζακ αλλά η μουσική του έχει επιρροές κι από άλλους συνθέτες. Αυτοκτόνησε σε ηλικία 56 ετών απ' το βάρος των αυξημένων χρεών του.  

Oskar Nedbal 

Ο Ηοnza (προφορά Χόνζα)  είναι ένα αρκετά συνηθισμένο όνομα στην Τσεχία. Όσοι ονομάζονται Jan, χαϊδευτικά αποκαλούνται Honza.  O Honza ( Γιάννης ) είναι επίσης τσέχικος χαρακτήρας παραμυθιού . Μερικές φορές ονομάζεται Hloupý Honza ( βαρετός Γιάννης ) ή Líný Honza ( τεμπέλης Γιάννης ) .

Στις αρχικές ιστορίες , ο  Líný  Honza είναι ο τεμπέλης κι ο ανίκανος γιος των αγροτών του χωριού . Οι γονείς του τον στέλνουν " στον κόσμο " για να φροντίσει τον εαυτό του και να αποκτήσει εμπειρίες . Στο δρόμο του , συναντά φαινομενικά αδύνατα εμπόδια ( που συχνά σχετίζονται με δράκο ), αλλά τα ξεπερνάει όλα και επιστρέφει στο σπίτι με φήμη ,πλούτο και μια πριγκίπισσα για σύζυγό του .

Αν και μερικές φορές ονομάζεται Hloupý Honza ( βαρετός Γιάννης ) , δεν είναι πραγματικά τόσο βαρετός και στα πιο σύγχρονα παραμύθια χάνει συχνά κι άλλα αρνητικά χαρακτηριστικά .

Αυτοί οι χαρακτήρες έγιναν εθνική προσωποποίηση - συχνά θεωρείται ότι καθρεπτίζουν τον εθνικό χαρακτήρα των Τσέχων. Το έθνος είχε απροσδόκητα ξεσηκωθεί , από τις χαμηλές τάξεις , αγωνίζεται να καθιερωθεί ως ανεξάρτητη οντότητα. 

O "βαρετός" Honza που κατέχει την "κοινή λογική", που είναι αντίθετη με την γνώση που λαμβάνεται από την μελέτη, συγκρίνεται με την αριστοκρατία που απεικονίζεται από πρίγκιπες, οι οποίοι αδυνατούν να ξεπεράσουν τα εμπόδια που καταφέρνει να αντιμετωπίσει ο απλός Honza. Αυτό ίσως αναφέρεται στο γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της Τσέχικης αριστοκρατίας που διαχωρίζεται απ' τον λαό, συχνά δεν είναι πραγματικά Τσέχικη, αλλά Γερμανική και Αυστριακή.

Έχοντας  ο Χόνζα μαζί του μερικά κουλουράκια ταξιδεύει σ' ολόκληρη την χώρα για πολλές γενιές και το παραμύθι του γίνεται ο οδηγός  των υπέροχων τοπίων και κάστρων της χώρας του. Κάποιες φορές έχει ηγετικό ρόλο, άλλες φορές  συναντάει ήρωες από άλλα παραμύθια στο διάβα του και προσφέρεται να τους βοηθήσει στις περιπέτειές τους.

Αν κι ο φίλος μας ο Honza αντιμετωπίζει φανομενικά ανυπέρβλητες δυσκολίες όπως απόδραση από ένα μπουντρούμι, ληστές που του επιτέθηκαν   ακόμη και να αποφύγει τις δαγκάνες του ίδιου του θανάτου. δείχνει απίστευτο κουράγιο και υπομονή μέχρι να επιστρέψει ακούραστος κάποιο δείλι  αφού όργωσε ολόκληρη την χώρα κι έτσι κέρδισε την αγαπημένη του.

Ο Oscar Nedbal έγραψε μουσική εξιστορώντας το παραμύθι του Χόνζα σε μορφή μπαλέτου. Το valse triste  είναι το 4ο μέρος της Μουσικής Μπαλέτου που έγραψε και που έχει έξι μέρη

Nedbal - Tale of Honza "Valse Triste"

Μπορείτε να ακούσετε στο παρακάτω βίντεο πέντε σκηνές απ' την μουσική μπαλέτου του Παραμυθιού.

Oskar Nedbal (1874-1930) : The Tale of Simple Johnny, selections from the Ballet-Pantomime (1901–02)

Χειμωνιάτικο Παραμύθι Σαίξπηρ - Λάρσον

 “Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι”,γραμμένο σε μορφή θεατρικού έργου από τον σπουδαίο  Ουίλιαμ Σαίξπηρ , παρουσιάστηκε στο θέατρο, το 1611.

Η πρώτη σελίδα του Χειμωνιάτικου Παραμυθιού (1632)

Η ιστορία έχει επίκεντρο το πάθος, την ζήλια αλλά και την ολοκληρωτική εξουσία του ηγεμόνα πάνω στους υπηκόους του αλλά και στην ίδια την σύζυγό του.

Η ιστορία διαδραματίζεται στην Σικελία και στην Βοημία αλλά αναφέρονται και οι Δελφοί. Με λίγα λόγια "Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι" λέει τα παρακάτω:

Ο βασιλιάς της Σικελίας Λεόντιος έχει έναν αδελφικό φίλο τον Πολύξενο, βασιλιά της Βοημίας που τον φιλοξενεί για πολλούς μήνες. Ο Πολύξενος αποφασίζει να επιστρέψει στο βασίλειό του για να τακτοποιήσει τις υποθέσεις του, όμως ο Λεόντιος προσπαθεί να τον πείσει να μείνει περισσότερο, αλλά εις μάτην. Αναλαμβάνει, κατόπιν εντολής του συζύγου της, η βασίλισσα Ερμιόνη να τον μεταπείσει και ω του θαύματος ο Πολύξενος αλλάζει γνώμη και μένει.

Αυτή, όμως η μεταστροφή μπολιάζει με ζήλια και φθόνο την καρδιά του Λεόντιου γιατί υποψιάζεται ότια κάτι συμβαίνει μεταξύ της Ερμιόνης και του Πολύξενου και αναθέτει στον Κάμιλλο, έμπιστό του, να σκοτώσει τον Πολύξενο. Ο Κάμιλλος, όμως, νομίζει πως ο βασιλιάς είναι άδικος, ομολογεί τα πάντα στον Πολύξενο και φεύγουν μαζί για την Βοημία.

Όταν μαθαίνει τα νέα ο Λεόντιος θυμώνει περισσότερο και φυλακίζει την Ερμιόνη. Στέλνει απεσταλμένους στο Μαντείο των Δελφών (που είναι νησί στο παραμύθι) για να του πει τι θα κάνει. Η φυλακισμένη Ερμιόνη είναι έγκυος και γεννάει ένα κοριτσάκι, αλλά ο Λεόντιος δεν το αναγνωρίζει ως νόμιμο και διατάζει να το εγκαταλείψουν στα βουνά να πεθάνει. Στο μεταξύ η Ερμιόνη δικάζεται κι έρχεται κι ο χρησμός απ' τους Δελφούς που την αθωώνει αλλά και προσθέτει πως αν δεν βρεθεί το βρέφος ο βασιλιάς δεν θα αποκτήσει απογόνους. Στα νέα ότι το κορίτσι εγκαταλείφθηκε να πεθάνει, η Ερμιόνη πεθαίνει καθώς κι ο μικρός Μαμίλλιος, πρωτότοκος γιος του βασιλικού ζεύγους και διάδοχος.

 Περνούν δεκαέξι χρόνια και το βρέφος που είχε εγκαταλειφθεί, σώθηκε και μεγάλωσε στην οικογένεια ενός βοσκού. Η Περντίτα είναι μια πολύ όμορφη κοπέλα που την έχει ερωτευθεί ο Φλοριζέλ, γιός του Πολύξενου. Αποφασίζει ο Φλοριζέλ να την παντρευτεί, αλλά ο πατέρας του στέκεται εμπόδια λέγοντας ότι δεν κατάγεται από αριστοκρατική γενιά. Όμως, ο βοσκός είχε φυλάξει κάποια εμβλήματα που υπήρχαν στο φασκιωμένο κι εγκαταλειμένο βρέφος, που αποδεικνύουν την βασιλική γενιά της και μάλιστα ότι ήταν κόρη του βασιλιά Λεόντιου. Ο Φλοριζέλ, μετά από συμβουλή του Κάμιλλου, παίρνει την Περντίτα και πάνε στην Σικελία.

Εκεί, βγαίνει αληθινός ο χρησμός του Μαντείου των Δελφών όπου βρέθηκε η κόρη του βασιλιά κι έτσι ο θρόνος θα έχει διάδοχο. Αλλά υπάρχει κι άλλη έκπληξη: μια πιστή υπηρέτρια της Ερμιόνης, η Παυλίνα, ζητάει να παρουσιάσει το άγαλμα της βασίλισσας που έφτιαχνε τόσα χρόνια σ' ένα σπιτάκι του κήπου. Αποκαλύπτοντας το άγαλμα, ζωντανεύει η βασίλισσα που ήταν κρυμμένη δεκαέξι χρόνια στο σπίτι της Παυλίνας ελπίζοντας να έλθει η στιγμή που ο χρησμός θα επαληθευτεί και θα ξαναδεί την αγαπημένη κόρη της. Κι έτσι το παραμύθι έχει αίσιο τέλος!

Η Ερμιόνη ζωντανεύει (πίνακας του 19ου αιώνα)

Γιατί λέγεται "Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι" κανείς δεν ξέρει, αλλά στα παραμύθια όλα επιτρέπονται.

Πάνω σ' αυτή την ιστορία ο Σουηδός συνθέτης Λαρς-Έρικ Λάρσον (1908-1986) έγραψε μια σκηνική μουσική το 1937.

Έχει τέσσερις κινήσεις:

I. Siciliana: Andantino
Η πρώτη κίνηση, είναι τόσο λυρική και το κόρνο που ακούγεται προσθέτει ένα πλούσιο και ζεστό ηχόχρωμα στον συνολικό ήχο. 

II. Intermezzo: Allegro leggiero
Η δεύτερη κίνηση, είναι λίγο πιο γοργή, εξακολουθώντας τον απαλό, ήρεμο τόνο αν και σε κάποια σημεία ακούγονται γρήγορα περάσματα εγχόρδων. Η μελωδία είναι χαρούμενη και ο ρυθμός ανάλαφρος.

III. Pastoral: Allegretto pastorale
Εδώ, στην τρίτη κίνηση έχουμε και πάλι το ύφος της εναρκτήριας μελωδίας.

IV. Epilogue: Andante
Στον επίλογο, που έχει την μεγαλύτερη διάρκεια, τα έγχορδα και η άρπα συνθέτουν μια υπέροχη εικόνα, όπου τα ξύλινα πνευστά συμβάλουν στην δημιουργία πολύ ωραίων μελωδιών.

Lars-Erik Larsson : A Winter's Tale 

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
BBC
Allmusic
vivlio

Το Ξωτικό του Νερού

 Στις 31 Οκτωβρίου σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στην Αμερική γιορτάζεται το έθιμο Χαλοουίν. Μια θεωρία λέει ότι ξεκινάει από παραδοσιακές αρχαίες Κέλτικες γιορτές μα παγανιστικές ρίζες κι άλλοι ότι άρχισε σαν Χριστιανική γιορτή με σκοπό την μνήμη των νεκρών. Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν πάρτι με ενδυμασίες που είναι εμνευσμένες από υπερφυσικά όντα, ξωτικά, φαντάσματα, μάγισσες κλπ.. Άλλες δραστηριότητες είναι το σμίλευμα της κολοκύθας που γίνεται ένα μεγάλο κεφάλι όπου φωτίζεται από μέσα και προκαλεί τρομώδη συναισθήματα τη νύχτα, προφητείες για το μέλλον, άναμμα πυράς, διήγηση τρομακτικών παραμυθιών και άλλα.

Το Ξωτικό του Νερού 

Ένα τέτοιο, τρομακτικό παραμύθι θα σας πω κι εγώ σήμερα, που έγινε μουσική απ' τον Τσέχο συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ (1841-1904). Είναι το Συμφωνικό Ποίημα "Το Ξωτικό του Νερού" (The Water Goblin). Αυτό το ξωτικό σύμφωνα με την Τσέχικη μυθολογία έχει ανθρώπινο σώμα με πράσινο δέρμα κι ευθύνεται για όλους τους πνιγμούς που συμβαίνουν. Μετά παίρνει την ψυχή τους και την φυλάει σ' ένα φλυτζάνι από πορσελάνη. 

Ο Ντβόρζακ διάβασε το ποίημα "Το Ξωτικό του Νερού" του Τσέχου συγγραφέα Κάρελ Γιαρομίρ Έρμπεν (Karel Jaromir Erben) στο οποίο το ξωτικό παρουσιάζεται με κωμική μορφή, όμως ο Ντβόρζακ του δίνει άλλη  διάσταση. 

Το παραμύθι με λίγα λόγια λέει:
Μια μητέρα προειδοποιεί την κόρη της να μην πλησιάσει την λίμνη γιατί είδε ένα όνειρο για το ξωτικό του νερού. Η κόρη δεν ακούει την μάνα της και καθώς πλένει τα ρούχα της πέφτει μέσα. Τότε το ξωτικό την διεκδικεί για σύζυγό του. Η ζωή της στο υδάτινο βασίλειο είναι μέσα στην θλίψη, αλλά γεννάει ένα παιδί που δίνει ένα νόημα στην ζωή της. Παρακαλάει το ξωτικό να δει την μάνα της γι' αλλη μια φορά και μετά από σκέψη, το ξωτικό απρόθυμα της το επιτρέπει βάζοντας τρεις όρους: 1. Δεν θα αγκαλιάσει  κανέναν, ούτε και την μητέρα της 2.Θα επιστρέψει την επόμενη μέρα όταν οι καμπάνες σημάνουν Εσπερινό και 3.Θα αφήσει το παιδί μαζί του σαν όμηρο και σαν εγγύηση της επιστροφής της. Η γυναίκα φεύγει και μετά από μια  συνάντηση με την μάνα της μέσα σε θλίψη και κλάμματα,  η καμπάνα του εσπερινού κτυπάει αλλά η μητέρα την κρατάει και εμποδίζει την αναχώρησή της. Αυτό εξοργίζει αφάνταστα το ξωτικό που κτυπάει τότε την πόρτα λέγοντας ότι αυτός πεινάει, το κρεβάτι του θέλει στρώσιμο και το παιδί πεινάει. Η μητέρα αρνείται να ανοίξει την πόρτα κι απαιτεί να αφήσει το παιδί σ' αυτές. Το ξωτικό σε μια έξαλλη οργή επιστρέφει στην λίμνη και ακούγονται φρικιαστικές κραυγές που τρυπάνε την ψυχή μέσα σε μια άγρια καταιγίδα. Η καταιγίδα τελειώνει με έναν τρομακτικό θόρυβο που αναστατώνει μητέρα και κόρη. Όταν ανοίγουν την πόρτα βρίσκουν το ακέφαλο σώμα του παιδιού στο δάπεδο.

Αποτρόπαιο και φρικιαστικό σίγουρα,  αλλά κάποιες φορές έτσι είναι τα παραδοσιακά παραμύθια με τους δράκους, τα φαντάσματα, τα ξωτικά και τις μάγισσες.

Η σύνθεση αυτή του Ντβόρζακ έχει την φόρμα "ρόντο" και στην μουσική παρουσίαση του έργου χρησιμοποιεί τρεις επαναλαμβανόμενες νότες για το ξωτικό με τις οποίες και αρχίζει η σύνθεση. Oι λέξεις του ποιήματος που εκφράζουν οι νότες είναι: glow, moon, glow (λάμψε, φεγγάρι, λάμψε).  Οι νότες αυτές υπάρχουν και σε άλλα σημεία της σύνθεσης δηλώνοντας κάθε φορά κάτι άλλο. Όταν ακούγονται απ' τα τύμπανα δηλώνουν το πείσμα της κόρης να πάει στην λίμνη, η καμπάνα του εσπερινού χτυπάει τρεις φορές και το ξωτικό χτυπάει την πόρτα τρεις φορές. Η κόρη παρουσιάζεται στο δεύτερο θέμα με μια τρυφερή μελωδία και το τρίγωνο που ακούγεται δηλώνει την λάμψη των ματιών της. Η μελωδία που εκφράζει την μάνα έχει κι αυτή τρεις νότες αλλά είναι πολύ πιο μελαγχολική και θλιμμένη. 

Το έργο έκανε την πλήρη δημόσια πρεμιέρα του στις 14 Νοεμβρίου 1896 στο Λονδίνο διότι είχε προηγηθεί μια ημι-δημόσια πρεμιέρα στο Ωδείο της Πράγας την 1 Ιουνίου 1896.

Με τον ίδιο μύθο καταπιάστηκε και ο επίσης Τσέχος συνθέτης Zdeněk Fibich (1850-1900) συνθέτοντας ένα έργο όπου αποδίδονται οι στίχοι  του Κάρελ Έρμπεν υπό μουσική υπόκρουση.

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
Discover Music
Αntonin Dvorak
Naxos