Η μελοποίηση του Le Papillon et la Fleur (Η Πεταλούδα και το Λουλούδι) είναι το πρώτο δημοσιευμένο έργο του Gabriel Fauré (Op. 1, No. 1) — ένα είδος μουσικής “γέννησης” του συνθέτη. Συντέθηκε το 1868 και εκδόθηκε λίγο αργότερα, όταν ο Fauré ήταν μόλις 23 ετών.
Το τραγούδι αυτό είναι απ’ τα πολύ πρώιμα της καριέρας του Φωρέ (1845-1924) και ήταν στην πραγματικότητα η πρώτη του δημοσιευμένη σύνθεση (op. 1/1 1865). Παρότι είναι νεανικό έργο, ήδη διακρίνεται η ευαισθησία, η λεπτότητα και η καθαρή μελωδική γραμμή που θα χαρακτηρίσουν όλη του τη δημιουργία.
To τραγούδι ή η μελωδία, όπως το αποκαλούσε ο Φωρέ, είναι μια επιδέξια απόδοση του συγκινητικά περιγραφικού ποιήματος του Β. Ουγκώ (1802-1885) Το τραγούδι περιγράφει τις ερωτικές προσεγγίσεις ενός λουλουδιού προς μια πεταλούδα που το επισκέπτεται, που το πρώτο με παράπονο εκφράζει πόσο ελεύθερα τριγυρνάει η πεταλούδα χωρίς ρίζες στην γη κι επισκέπτεται πολυάριθμα λουλούδια.
Le Papillon et La Fleur (Op.1 No.1) - Gabriel Fauré
Το ταπεινό λουλούδι είπε στην ουράνια πεταλούδα:
Μην απομακρυνθείς.
Δες πόσο αλλιώτικες είναι οι μοίρες μας:
εγώ ριζωμένο στη γη,
εσύ γεννημένη για ταξίδι.
Κι όμως αγαπιόμαστε· ζούμε μακριά από τους ανθρώπους,
έξω απ’ τον κόσμο τους,
και μοιάζουμε τόσο πολύ — λένε μάλιστα πως κι οι δυο
είμαστε λουλούδια.
Μα, αλίμονο! Ο αέρας σε παίρνει μακριά
κι η γη με κρατά δεμένη.
Τι άδικη μοίρα.
Θα ’θελα η ανάσα μου να μοσχοβολήσει το πέταγμά σου
εκεί ψηλά στον ουρανό.
Μα όχι· πας πολύ μακριά. Χάνεσαι ανάμεσα σε άπειρα άνθη,
φεύγεις πέρα,
κι εγώ μένω μονάχο, να βλέπω τη σκιά μου
να γυρίζει γύρω απ’ τα πόδια μου.
(ελεύθερη απόδοση δική μου, από την αγγλική μετάφραση του Richard Stokes)
Το εξώφυλλο του χειρόγραφου (όπου ο συνθέτης κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να γράψει καλλιγραφικά τον τίτλο απ’ το να ταιριάξει απόλυτα τα λόγια του ποιήματος κάτω απ’ την μουσική του) περιέχει ένα χαριτωμένο σκίτσο ενός λουλουδιού με λεπτούς βραχίονες να κοιτάζει μια πεταλούδα που τριγυρίζει φορώντας ένα στέμμα. Αυτό το σκίτσο το έκανε ο Σαιν-Σανς, δάσκαλος του Φωρέ στην École Niedermeyer, προφανώς φανερά ενθουσιασμένος για το επίτευγμα του μαθητή του.
Οι σχολιαστές σημειώνουν ότι το ύφος θυμίζει λίγο Schumann ή Mendelssohn — πιο “τραγουδιστικό”, πιο ρομαντικό, πριν ο Fauré βρει το δικό του ώριμο, αέρινο ύφος. Το ποίημα του Ουγκώ έχει μια σχεδόν παιδική, ρυθμική απλότητα. Ο Fauré το αγκαλιάζει με μια μελωδία που κυλάει απαλά, σαν διάλογος ανάμεσα σε δύο πλάσματα. Οι συνοδευτικές φιγούρες στο πιάνο μιμούνται το πέταγμα της πεταλούδας — ανάλαφρες, γρήγορες, με μικρές αναπηδήσεις. Όταν μιλά το λουλούδι, η μουσική γίνεται πιο στατική, πιο γήινη. Η πεταλούδα “φεύγει” με μικρές ανηφορικές φράσεις.Το λουλούδι “μένει” με καθοδικές, πιο γειωμένες γραμμές. Στους τελευταίους στίχους η μουσική γίνεται πιο θερμή, πιο εκτεταμένη, σαν να ανοίγει η καρδιά του λουλουδιού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που ο Fauré εμφανίζεται ως συνθέτης mélodie — ένα είδος στο οποίο θα γίνει αργότερα κορυφαίος. Δείχνει την αγάπη του για την ποίηση, που θα τον συνοδεύσει σε όλη του τη ζωή. Αποκαλύπτει την ικανότητά του να “ακούει” την ψυχολογία των στίχων — κάτι που ταιριάζει πολύ με τη δική σου ευαισθησία στη δραματουργία.
Αν ο Marcel Proust είχε γράψει μουσική θα έμοιαζε σαν του Enest Chausson: έντονα παθιασμένη χωρίς μεγάλες εξάρσεις. Η μουσική του έχει τον χαρακτήρα, το ηχόχρωμα αλλά και την ερωτική μουσική γλώσσα του σπουδαιοτέρου δασκάλου του, César Franck. Δυστυχώς πέθανε μόλις 44 ετών το 1899 μετά από κάποιο ατύχημα που είχε οδηγώντας το ποδήλατό του: έπεσε μετά από μεγάλη ταχύτητα σε κατήφορο σ' ένα τοίχο με το κεφάλι όπου ο θάνατός του ήταν ακαριαίος.
Amédée-Ernest Chausson
Ο Σοσόν (1855-1899) άργησε να ασχοληθεί με την μουσική, αφού πρώτα τελείωσε τις νομικές σπουδές του και έγινε δικηγόρος. Ήταν πολυτάλαντος και προτιμούσε να ζωγραφίζει ή να γράφει αντί της δικηγορίας. Έγραφε μουσική αρκετά καλά, έπαιζε πιάνο ως σολίστ αλλά και σε πιάνο ντούο ώσπου άρχισε μαθήματα μουσικής με τον Ζυλ Μασνέ. Ο Μασνέ τον χαρακτήρισε σαν "εξαιρετική προσωπικότητα και αληθινό καλλιτέχνη". Η μουσική του προσπάθησε να ελευθερώσει την Γαλλική μουσική από την επιρροή του Βάγκνερ ερευνώντας την μουσική του Γαλλικού μπαρόκ και κυρίως Κουπρέν και Ραμώ.
Το Τρίο αυτό είναι ο ίδιος ο Chausson - το ιδιαίτερο λυρικό του προφίλ, η πλούσια εφευρετικότητά του και στα τέσσερα μέρη που απαρτίζουν το έργο, καθώς και η παρόμοια με του Franck αφηγηματική διάθεση, όπως ο πόνος της μελαγχολίας στην αρχή του έργου επισκιάζει την χαρά του ζωηρού τελευταίου μέρους που προκαλεί ανατριχίλα.
Το έργο αυτό το έγραψε στην Ελβετία μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 1881. Πάνω απ' όλα δείχνει την εξαιρετική αίσθηση του συνθέτη στην αρχιτεκτονική της μουσικής και τον υπέρτατο λυρισμό. Η πρώτηκίνηση είναι μια σκυθρωπή εισαγωγή που περιέχει μοτίβα που τα βρίσκουμε ξανά στην τρίτη και τέταρτη κίνηση, δημιουργώντας έτσι ένα "κυκλικό έργο" της τεχνοτροπίας του Φρανκ.
Η δεύτερη κίνηση, έχει την αίσθηση ενός ιντερμέτσο που επίσης βασίζεται σε δύο θέματα με το δεύτερο να είναι μακροσκελέστερο και ρυθμικά διακριτικό. Ενώ μια έκπληξη περιμένει τον ακροατή στην τρίτη κίνηση: είναι μόνο ένα θέμα και είναι το δεύτερο μοτίβο της πρώτης κίνησης, που όμως παίζεται στην μισή ταχύτητα.
Στο φινάλε έχουμε πλήρη τον κύκλο, αφού προστίθενται δύο ακόμη θέματα με τα αρχικά στοιχεία της παρτιτούρας ελαφρά αλλαγμένα, δίνουν στο Τρίο την κυκλική φόρμα που αγαπούσε τόσο πολύ ο Φρανκ.
Καθ' όλη την διάρκεια του Τρίο, το πλούσιο και δεξιοτεχνικό μέρος του πιάνου είναι σημαντικό για την δομή και την ρυθμική δόνηση ενώ διατηρεί έναν σημαντικό ρόλο στον θεματικό διάλογο.
H πλάκα στον τοίχο του σπιτιού που έζησε.
22 boulevard de Courcelles, Paris 17
Chausson - Piano Trio op.3 (Trio Archipel).
ΠΗΓΕΣ: Wikipedia History of Western Music hyperion earsense
Ο Ζαν Φιλίπ Ραμώ (25/9/1683- 12/09/1764) υπήρξε απ’ τους πλέον διάσημους Γάλλους μουσικούς του 18ου αιώνα. Είχε μια καριέρα όσο κανείς άλλος απ’ τους διαπρεπείς συνθέτες στην ιστορία. Πρακτικά άγνωστος μέχρι την ηλικία των 40 ετών, τράβηξε την προσοχή αρχικά σαν θεωρητικός και αργότερα σαν συνθέτης. Τον περισσότερο χρόνο μέχρι αυτή την περίοδο τον πέρασε στην αφάνεια της Γαλλικής επαρχίας και δεν εκμυστηρεύθηκε σε κανένα φίλο ούτε και στην γυναίκα του την ίδια λεπτομέρειες απ’ αυτά τα χρόνια.
Jean-Philippe Rameau
Παρήγε τα περισσότερα απ’ τα μουσικά του έργα, απ’ τα οποία και πήρε την φήμη του μεταξύ της ηλικίας των πενήντα και πενήντα έξι ετών. Κατακρίθηκε τότε σαν νεωτεριστής και προσβλήθηκε είκοσι χρόνια αργότερα ακόμη πιο σοβαρά σαν αντιδραστικός. Υπήρξε ευνοημένος της Γαλλικής αυλής και αρκετά ευκατάστατος κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του και παρέμεινε πάντα ένας μοναχικός, φίλερις και αντικοινωνικός άνθρωπος αλλά ένας ευσυνείδητος και ευφυέστατος καλλιτέχνης.
Σπούδασε αρχικά στο κολέγιο των Ιησουιτών στην Ντιζόν. Ύστερα από ένα σύντομο ταξίδι στην Ιταλία, ήταν οργανίστας στην Αβινιόν ως το 1706 και αργότερα μαέστρος παρεκκλησίου στο Κλερμόν –Φεράν.
Έγραψε πολλά έργα οργανικής μουσικής και θεωρίας, το μεγάλο πάθος του Ραμώ ήταν ωστόσο το θέατρο, αλλά οι ευκαιρίες του ξέφευγαν ως το 1731, όταν συνάντησε τον ιμπρεσάριο Α. Λα Πουπλινιέρ που του ανέθεσε να διευθύνει το ιδιωτικό μουσικό του συγκρότημα, ένα από τα περιφημότερα της Γαλλικής πρωτεύουσας, και λίγο μετά το παρουσίασε στον ίδιο τον Βολταίρο.
Ο Ραμώ δέχθηκε μ’ ενθουσιασμό την πρόταση για μια όπερα. Από την πρώτη ήδη εκείνη εργασία, ο Ραμώ πρότεινε ένα τύπο θεάτρου που, δημουργημένο στην ίδια τυπική δομή του γαλλικού θεάτρου του Λυλί, ξεπερνούσε σιγά σιγά το θεατρικό σχήμα του, χάρη σε μια πιο έντονη δραματική υφή. Στενότατος σε δραματικές μορφές ήταν ο δεσμός ανάμεσα σε παλκοσένικο και δράση, δεσμός που συχνά δεν υπήρχε στην παράδοση της εποχής.
Η νέα αυτή θέση για τη όπερα, που προσδιορίστηκε στη συνέχεια στις όπερες Οι αριστοκρατικές Ινδίες (1735) και Κάστωρ και Πολυδεύκης (1737 αναθεωρήθηκε 1754) προκάλεσε πολεμική ανάμεσα σε οπαδούς του Λυλί και του Ραμώ που έφτασε στο αποκορύφωμά της με την παρουσίαση του Δάρδανου (1739, αναθεωρήθηκε το 1744 και το 1760) και ανάγκασε τον Ραμώ να εγκαταλείψει το θέατρο για μερικά χρόνια.
Jean-Philippe Rameau: Castor et Pollux (Ouverture)
Jean Philippe Rameau- Opera Dardanus Overture
Η δραματική ένταση της μουσικής του οφείλεται στο ευρύ πεδίο των αρμονιών του, την συχνή χρήση της συγχοδίας ελαττωμένης εβδόμης (που οι οπαδοί του Λυλί κατήγγειλαν σαν Ιταλική), την συγχορδία με έκτη, την μεγάλη ευρύτητα μετατροπιών που περιέκλειαν τονικότητες με πέντε ή περισσότερες αλλοιώσεις, στοιχεία που απέφευγαν οι σύγχρονοί του. Αδύναμοι να συλλάβουν την πορεία της αρμονίας του, οι σύγχρονοί του αποκαλούσαν τον Ραμώ "οινοπνευματοποιό των συγχορδιών" ένα όνομα, που πέρα από τον μειωτικό υπαινιγμό, παραμένει σε ισχύ μέχρι και σήμερα για τις συγχορδίες της εποχής του Μπαρόκ.
Με την υπέροχη αισθητική του ο Ραμώ κατάφερε την ενορχήστρωση πιο δεξιοτεχνικά απ’ οποιονδήποτε σύγχρονό του. Η σπουδαιότατη λειτουργία των οργάνων φωτίζει όχι μόνο τα συνοδευόμενα ρετσιτατίβα του αλλά ειδικά τις πολυάριθμες προγραμματικές του συμφωνίες και εισαγωγές των οπερών του.. Η χρήση των ακραίων ρυθμικών σχημάτων απ’ τα όργανα της ορχήστρας με την ταυτόχρονη συγκράτηση των φωνητικών τμημάτων προσδίδει στην μουσική του τα πλέον δυναμικά μουσικο – δραματικά αποτελέσματα.
Τα έργα του για κλαβεσέν έχουν λεπτή δομή, ρυθμό, κομψότητα στην λεπτομέρεια και αποτελούνται από πέντε κοντσέρτα το καθένα με τρεις ή τέσσερις κινήσεις, που έχουν περίεργους κι αινιγματικούς τίτλους.
Rameau Pieces de clavecin en concerts - Premier Concert
Το έργο του Ραμώ μπορεί να συνοψισθεί σε τρία επίπεδα. Στο ηρωικό, μεγαλειώδες ύφος των πρώτων του οπερών και μπαλέτων, είναι μια αντιπροσωπευτική προσωπικότητα της τελευταίας περιόδου της Μπαρόκ εποχής, συγκρίσιμος με τον Μπαχ και τον Χαίντελ. Οι ηρωικές του χροιές συνοδεύονται πάντα και μερικές φορές υποκαθιστώνται από τα χαρακτηριστικά Γαλλικά στοιχεία της καθαρότητας, της χάρης, της ταπεινότητας και της κομψότητας που τείνουν προς την τοπιακή περιγραφή. Σ’ αυτόν τον τομέα μπορεί να συγκριθεί με τον σύγχρονό του ζωγράφο Βαττώ. Τελικά, υπήρξε και φιλόσοφος όπως και συνθέτης, αναλυτής αλλά και δημιουργός. Εδώ μπορεί να συγκριθεί με τον σύγχρονό του Βολταίρο. Αυτά τα τρία επίπεδα δεν μπορούμε να τα διαχωρίσουμε αν θέλουμε ν’ αντιληφθούμε το έργο του Ραμώ ολοκληρωτικά. Ήταν μια από τις πιο σύνθετες αλλά και γόνιμες μουσικές προσωπικότητες του 18ου αιώνα.
Η καριέρα του Ραμώ στη γη δεν φαντάζει ίσως αξιοζήλευτη γι’ αυτούς που αναζητούν μόνο άμεση ικανοποίηση. Είχε περιόδους ταραχής και υπερέντασης, επίπονης εργασίας, διαμάχης και δεν αναδεικνυόταν νικητής πάντα σ’ όλους αυτούς τους αγώνες που ανακατευόταν. Αλλά τον συγκρατούσε πρώτα απ’ όλα η συνείδηση της ευφυίας του και πάνω απ’ όλα η σταθερή συναναστροφή του με τον πιστό του σύντροφο που δεν τον πρόδωσε ποτέ, την μουσική.
Πηγές:
Oxford Music on Line (Grove music on line): Rameau
Julien Tiersot and Theodore Baker: Rameau, Oxford Journals
A History of Western Music by D.J.Grout & C.V.Palisca
Οι Σκιές του Χρόνου του Γάλλου συνθέτη του 20ού αιώνα Henri Dutilleux (1916 - 2013) εκφράζει κάποιον μελαγχολικό στοχασμό στην απώλεια. Έμπνευση και αφορμή υπήρξε η 50ή επέτειος του τέλους του ΒΠΠ το 1995 και η ανακάλυψη του Ημερολογίου της Άννας Φρανκ αλλά ιδιαίτερα μια ανάμνηση: η απέλαση από τους Ναζί ενός ολόκληρου ορφανοτροφείου Εβραιόπουλων σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ζητήθηκε στον συνθέτη από την Συμφωνική Ορχήστρα της Βοστώνης να γράψει ένα έργο και ήταν στο μόνο που, μετά από πολλά χρόνια, ο Ντιτιγιέ συμπεριέλαβε κι ένα φωνητικό μέρος. Το έργο ξεδιπλώνεται σε πέντε "ορχηστρικά επεισόδια" με ιδιότυπους τίτλους. Ένα άτιτλο ιντερλούδιο συνδέει τα δύο τελευταία επεισόδια. Αν και διαρκεί μόνο 21 λεπτά όλο το έργο αποπνέει μια συμπυκνωμένη δύναμη δυσανάλογη της διάρκειας του. Είναι σαν η ικανότητα κάποιου ονειρικού χρόνου να ανατρέπει την ορθολογική μέτρηση του ρολογιού.
φωτογραφία από Pinterest
Tα πέντε επεισόδια και το Ιντερλούδιο: Ωρες: Μια μοιρολατρική φανφάρα από τα χάλκινα, με πινελιές κρουστών και εγχόρδων, που διαγράφει μια συνεχή πτώση. Αυτές οι πυκνές καθοδικές μουσικές γραμμές επαναλαμβάνονται σε αρκετά κρίσιμα σημεία. Ένα ρολόι σημαίνει το αδυσώπητο βήμα του χρόνου με πληκτική εμμονή. Ακολουθεί ένα συγκρατημένο glissando των βιολιών, ενώ η νότα Λα επαναλαμβάνεται στις τρομπέτες - εκεί που άρχισε το επεισόδιο. Μια σύντομη κόντα υπονοεί μια ψεύτικη στάση καθώς οι τρομπέτες χρησιμοποιούν σουρντίνα.
Η Κακιά Άριελ: Η κίνηση αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στα έγχορδα έναντι των καταιγισμών των ξύλινων πνευστών σε ένα scherzo με εμφανώς κακόβουλη διάθεση, απ' το οποίο η Άριελ - παραμόρφωση του λειτουργικού πνεύματος της "Θύελλας" του Σαίξπηρ - φαίνεται να είναι ένας προάγγελος. Η διάθεση αλλάζει δραματικά καθώς ένα πίκολο φλάουτο οδηγεί με το σόλο του ανάμεσα στα παραπλανητικά παιδικά ηχοχρώματα του γκλόκενσπιλ και του βίμπραφον στην Μνήμη των Σκιών.
Ο Ντιτιγιέ αποκαλεί αυτό το κεντρικό επεισόδιο την "καρδιά" της παρτιτούρας, πάνω στην οποία αναγράφεται "στην Άννα Φρανκ και σε όλα τα παιδιά, αθώα όλου του κόσμου (1945-1995)". Αφηγείται μια έμπνευση που είχε όταν έψαχνε για "ένα ιδιαίτερο χρώμα στην ενορχήστρωση" που να φέρνει σε αντίθεση το ηχόχρωμα των χάλκινων και ξύλινων πνευστών που κυριαρχούσαν στην αρχή του κομματιού. "Άκουσα κάποιες φωνές που έρχονταν από ένα νηπιαγωγείο κοντά στο στούντιό μου". Η παρτιτούρα προσδιορίζει μόνο "τρεις φωνές παιδιού" - τραγουδώντας εναλλάξ σόλο και μαζί. Η φωνή τους επαναλαμβάνει τις απλές φράσεις:
Γιατί εμείς; Γιατί το άστρο; (το κίτρινο άστρο του Δαυίδ)
Η μελωδία υποδηλώνει ένα ύφος της Εγγύς Ανατολής ανακατεμένο με το πνεύμα του Γρηγοριανού μέλους. Η συγκινητική αμεσότητα εδώ έρχεται σε αντίθεση με τις απειλητικές διαθέσεις σε άλλα σημεία της παρτιτούρας.
Σταδιακά η μουσική όλο και βυθίζεται στις χαμηλότερες περιοχές της ορχήστρας. Το ιντερλούδιο και το επεισόδιο Τα Κύματα του Φωτός κινούνται αργά από τα μπάσα έγχορδα της ορχήστρας μέχρι τα σκαμπρόζικα ξύλινα. ενώ η κυριαρχία του Σολ# αγγίζει τα όρια της εμμονής. Ο απροσδιόριστος τίτλος του τελικού επεισοδίου Κυρίαρχο Μπλε; επιβεβαιώνεται από τους ασταθείς ρυθμούς με τους οποίους συνεχίζουν να εμμένουν στις ποικίλες φράσεις του τραγουδιού των παιδιών. Η ανάγκη της παρηγοριάς είναι επείγουσα, όπως σηματοδοτείται από το σόλο της τρομπέτας και τις προσπάθειες του τρομπονιού να πάρουν μια πιο λυρική τροπή. Παρόλα αυτά το αμείλικτο ρολόι των κρουστών επιστρέφει, αν και σε πιο εξασθενημένη μορφή , καθώς ολόκληρη η ορχήστρα ξεθωριάζει για να καταλήξει σε ένα επαναλαμβανόμενο Ντο#
Henri Dutilleux
Οι Σκιές του Χρόνου είναι ένα αδιαμφισβήτητα συναισθηματικό, ακόμη και οργισμένο έργο και μπορεί κάλλιστα να σταθεί ως η μουσική διαθήκη ενός συνθέτη που, δεν αποτίει μόνο φόρο τιμής στη μοίρα κάποιων ανθρώπων, αλλά είναι και μια ελεγεία για μια ύπαρξη που, μεταξύ σκιάς και φωτός, παραμένει δέσμια του αδιάκοπου ρυθμού του χρόνου.
Ή μάλλον ας ακολουθήσουμε τον Σαρλ Μπωντλέρ, (1821 - 1867) που γεννήθηκε στις 9 Απριλίου 1821 στο Παρίσι. Ανάμεσα στα ποιήματά του που αναφέρονται στην παρακμή και τον ερωτισμό, "Η Πρόσκληση σε Ταξίδι" δεν έχει τους τερατώδεις συμβολισμούς του πραγματικού κόσμου. Απλά, ο ποιητής προσκαλεί την αγαπημένη του να ονειρευτούν έναν άλλο κόσμο, εξωτικό όπου θα μπορέσουν να ζήσουν μαζί. Μπορεί κάποιος να το εκλάβει ως ρομαντικό ποίημα, με τον παράδεισο του ζευγαριού. Όμως, αυτό το όνειρο έχει και κάποια ασαφή αίσθηση εφιάλτη. Παρουσιάζει μια σειρά λαμπερών εικόνων χωρίς κάποιο συγκεκριμένο νόημα κι ένα νέφος συμβόλων χωρίς να ανήκουν σε κάποιο σύστημα. Το όνειρο μπερδεύει τα ενθύμια της παιδικής ζωής του ποιητή με την ωραιότερη περίοδο της ζωής του Μπωντλέρ. Τα έπιπλα και τα λουλούδια θυμίζουν τα παιδικά του χρόνια, που όμως χάθηκαν όταν έχασε τον πατέρα του. Έχει μια τρομακτική αντίθεση με την παρούσα ζωή του φτωχού ποιητή, που σταδιακά τον έφερε στα Δικαστήρια να υπερασπισθεί τον εαυτό του από την κατηγορία ότι η συλλογή των ποιημάτων του περιφρονούσε τους νόμους που προστάτευαν την θρησκεία και τα ήθη.
Η ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΤΑΞΙΔΙ
Παιδί μου, αδελφή μου
σκέψου πόσο γλυκό θα ήταν
να πάμε και να ζήσουμε μαζί, εκεί.
Να αγαπήσουμε ελεύθερα
να αγαπήσουμε και να πεθάνουμε
στην χώρα που σου μοιάζει.
Οι υγραμένοι ήλιοι
σ' αυτούς τους νεφελώδεις ουρανούς
έχουν για την ψυχή μου
την μυστηριώδη μαγεία
από τα απατηλά μάτια σου
που λάμπουν μέσα στα δάκρυά τους.
Εκεί που όλα έχουν τάξη κι ομορφιά
χλιδή, ηρεμία και ηδονή.
Αστραφτερά έπιπλα
στιλβωμένα από το χρόνο
θα στολίζουν την κάμαρά μας.
Τα πιο σπάνια λουλούδια
θα αναμείξουν την μυρωδιά τους
με τις ασαφείς κεχριμπαρένιες νότες.
Τα διακοσμημένα ταβάνια
οι βαθιοί καθρέφτες
με την ανατολίτικη λαμπρότητα
όλα θα μιλούν
μυστικά μες στην ψυχή
την γλυκιά μητρική τους γλώσσα.
Εκεί που όλα έχουν τάξη κι ομορφιά
χλιδή, ηρεμία και ηδονή.
Κοίταξε πάνω στα κανάλια
που αναπαύονται αυτά τα πλοία
με την περιπλανώμενη διάθεση.
Είναι εδώ για να ικανοποιήσουν
κάθε επιθυμία σου
φτάνοντας από την άκρη του κόσμου.
Οι ήλιοι όταν βασιλεύουν
ντύνουν τα χωράφια, τα κανάλια
ολόκληρη την πόλη
με υακίνθους και χρυσάφι.
Ο κόσμος αποκοιμιέται
σ' ένα ζεστό φως.
Εκεί που όλα έχουν τάξη κι ομορφιά
χλιδή, ηρεμία και ηδονή.
(Η μετάφραση από το διαδίκτυο φέρει την υπογραφή Velvet)
Το 1841 ο πατριός του τον έστειλε σε ένα ταξίδι στην Καλκούτα, στην Ινδία, ελπίζοντας να καταφέρει ο νεαρός ποιητής να βάλει τις συνήθειές του σε τάξη. Ο Μπωντλέρ απεκόμισε δυνατές συγκινήσεις από την θάλασσα, την ιστιοπλοΐα και τα εξωτικά λιμάνια που αργότερα τα ενσωμάτωσε στην ποίησή του. Η αίσθηση της "Ανατολίτικης λαμπρότητας", είναι ένα θέμα που εμφανίζεται σε πολλά ποιήματα του Μπωντλέρ. Το δε ταξίδι στην Ινδία τού παρείχε μια διαρκή εμμονή για εξωτικά μέρη και όμορφες γυναίκες. Στο ποίημα "Η Πρόσκληση σε Ταξίδι" αυτά τα δύο στοιχεία υπάρχουν σε μια εικόνα: ένα μοναδικό όνειρο τέλειας ευτυχίας. Στο τέλος του ποιήματος κι όταν απλώνεται η νύχτα, το ζευγάρι που ονειρεύεται εξωτικούς τόπους και ηρεμία, βρίσκει την αληθινή γαλήνη και μπορεί να ζήσει την ομορφιά που τους αρνείται η πραγματικότητα. Κι όπως ο ίδιος ο Μπωντλέρ γράφει "πόσο μυστήριο κρύβει η φαντασία, η Βασίλισσα των Νοητικών Ικανοτήτων".
Αυτό το υπέροχο ποίημα μελοποίησε ο επίσης Γάλλος συνθέτης Henri Duparc (1848-1933)
Gérard Souzay - Henri Duparc, L'invitation au voyage
Ο Ντυπάρ μελοποίησε το ποίημα αυτό όταν ήταν 22 ετών. Η σύνθεση αποτελείται από μια απαλή και αργή μελωδία που παραμένει σχεδόν η ίδια σε όλο το ποίημα ενώ αλλάζει η συνοδεία του πιάνου που παρουσιάζει τον αισθησιασμό, την έκσταση και την συγκίνηση των στίχων. Εξαιρετικά εκφραστικές αρμονίες περιγράφουν τον ουρανό. Ο Γκλεν Γουότκινς αναφέρει ότι: "Η μουσική γλώσσα του Ντυπάρ που ενσωματώνει μια πλούσια Βαγκνερική παλέτα, γλυκαίνει με την στατική χρήση του πεντάλ και είναι τόσο φυσική για τον ονειρικό κόσμο του Μπωντλέρ. Η Ανατολίτικη χροιά, οι αναπολήσεις και το φανταστικό ταξίδι είναι εμφανέστατες".
Στις 25 Μαρτίου 1918 πέρασε στην αιωνιότητα ένας σπουδαίος αντι-κομφορμιστής Γάλλος συνθέτης και πιανίστας, που η μουσική του σίγουρα αντικατοπτρίζει μια νέα αισθητική. Δεν υπήρξε παιδί-θαύμα αλλά ούτε και σπουδαίος μαθητής, όμως ήταν ένα ανεξάρτητο πνεύμα. Την μεγαλύτερη επιρροή πάνω του άσκησαν οι συγγραφείς κι όχι οι μουσικοί. Πράγματι ξεπήδησε μέσα απ' τους κόσμους της τέχνης και της φιλολογίας και είχε εντυπωσιαστεί απ' το κίνημα των συμβολιστών. Είναι ο Κλωντ Ντεμπυσί.
Claude Debussy
Γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου 1862. Σε παιδική ηλικία η τυπική εκπαίδευσή του ήταν περιορισμένη. Ωστόσο οι μουσικές τάσεις του βρήκαν κάποια διέξοδο στα μαθήματα πιάνου που πήρε από τη Μαντάμ Μωτέ ντε Φλερβίλ, πεθερά του Βερλαίν. Αυτά του άνοιξαν το δρόμο για το Ωδείο του Παρισιού το 1872.
Οι εμπνεύσεις του Ντεμπυσί κυμαίνονταν απ' την Ρώσικη μουσική που έπαιζε ως έφηβος μέχρι τις παραδοσιακές μουσικές της Ασίας που ανακάλυψε το 1889 (γκαμελάν της Ιάβας). Ο θαυμασμός του για τις μουσικές άλλων λαών βρήκε έκφραση στο δικό του ύφος, όπου έδωσε εξωτική χροιά στις παρτιτούρες του. Άλλες επιρροές εκείνων των χρόνων υπήρξε η φιλία του με τους ζωγράφους, οι οποίοι έγιναν γνωστοί ως "εμπρεσσιονιστές". Ωστόσο, μετά το 1889 δεν μπορούσε πια να συμμερίζεται την λατρεία των συμβολιστών για τον Βάγκνερ. Αναγνώριζε το μεγαλείο του, αλλά διαπίστωνε ότι αντιπροσώπευε ένα "νεκρό σημείο" για άλλους συνθέτες. Δίνοντας έμφαση σε γαλλικά μουσικά χαρακτηριστικά, ήθελε να εμφανίζεται ως "musicien francais" (Γάλλος μουσικός).
Θα ακούσουμε το έργο του για δύο πιάνα "Εn blanc et noir"(Στα άσπρα και στα μαύρα -πλήκτρα) που έκανε πρεμιέρα στο Παρίσι στις 22 Ιανουαρίου 1916. Τον Ιούλιο του 1915 είχε πάει στην Πουρβίλ για να αποφύγει το καταπιεστικό κλίμα της πρωτεύουσας. Ήδη υπέφερε από καρκίνο, από τον οποίο και πέθανε τελικά, μετέφερε τους φόβους του, τον τρόμο του πολέμου (ΑΠΠ) αλλά και τις ελπίδες του για νίκη της Γαλλίας. Η αρχική ιδέα ήταν το έργο αυτό να φέρει τον τίτλο "Καπρίτσια σε άσπρο και μαύρο", παραπέμποντας στα χαρακτικά του Γκόγια, που εναλάσσονται από κοινωνική σάτιρα και φανταστικές εικόνες.
Debussy - En blanc et noir
Το έργο έχει τρεις κινήσεις. Σ' ένα γράμμα του στον Ρόμπερτ Γκοντέ, ο Ντεμπυσί σημειώνει τις παρακάτω εικόνες. "Αυτά τα κομμάτια έχουν σκοπό να αναζητήσουν το χρώμα τους, το συναίσθημά τους από το πιάνο, σαν τα "γκρίζα" του Βελάσκεθ". Γι' αυτό προσθέτει κάποια επικεφαλίδα στην αρχή κάθε κίνησης:
I. Avec emportement: (Με θυμό) Αυτός που στέκεται στην θέση του και δεν χορεύει ήσυχα παραδέχεται την ντροπή.
Αυτές οι τέσσερις γραμμές δανεισμένες από την όπερα του Γκουνό "Ρωμαίος και Ιουλιέτα" υπονοούν την ασθένεια του Ντεμπυσί.
II. Lent-Sombre: Επιλέγει την τελευταία στροφή της "Μπαλάντας εναντίον των εχθρών της Γαλλίας" του ποιητή François Villon [...] O Πρίγκηπας που μεταφέρθηκε είτε από τους δουλοπάροικους του Αίολου στο δάσος που κυριαρχεί ο Γλαύκος ή που στερήθηκε από την ειρήνη και την ελπίδα: Γιατί αξίζει να έχει αρετές όποιος διακαώς επιθυμεί το βασίλειο της Γαλλίας!
III. Scherzando: "Υβέρ, είστε μόνο κακός". Τίτλος από το τρίτο του τραγούδι της συλλογής του " Chansons de Charles d’Orléans
Οι μη περιγραφικές, οπτικές και ποιητικές αναφορές του έχουν στόχο να ερεθίσουν την φαντασία του ακροατή. Το έργο "Στα άσπρα και μαύρα" κατατίθεται η εξέλιξη του ύφους του συνθέτη, ο οποίος μέσα από την αρμονία του, τους εκπληκτικά κινούμενους ρυθμούς του αλλά και την αυξανόμενη κι απρόσμενη μουσική του γλώσσα, συνέχισε να τολμά σε ανεξερεύνητα μέχρι τότε μονοπάτια.
Ο Ντεμπυσί συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μεγαλύτερους και σημαντικότερους συνθέτες του 20ού αιώνα τόσο για τις δικές του δημιουργίες όσο και για τους νέους δρόμους που άνοιξε στους μεταγενέστερους. Με την πλατύτερη έννοια, η επίδρασή του εκτείνεται ως τους Μπουλέζ, Μεσιάν, Βέμπερν, Μπάρτοκ , Στραβίνσκυ και άλλους.
Ο τάφος του Ντεμπυσί στο νεκροταφείο Passy
Για επίλογο θα ακούσουμε το έργο του "Σύριγξ" για σόλο φλάουτο που ο φλαουτίστας Philippe Pierlot, πρώτο σόλο φλάουτο της Εθνικής Ορχήστρας της Γαλλίας, παίζει στον τάφο του το 2018 στα 100 χρόνια του θανάτου του.
Debussy : Syrinx par Philippe Pierlot sur la tombe du compositeur
Ο πίνακας “Ο ποιητής και η Μούσα” του Νίκου Εγγονόπουλου είναι μια ελαιογραφία σε μουσαμά. Χαρακτηρίζεται από τον υπερρεαλισμό του ζωγράφου. Υπάρχουν συμβολισμοί στο έργο, όπως το τρίγωνα στον τοίχο σαν σύμβολο του λόγου και της ποίησης καθώς και τα ψάρια στο πάτωμα, που πιθανώς συμβολίζουν την ποίηση. Κεντρικά πρόσωπα είναι η μούσα και ο ποιητής. Η μούσα είναι όρθια και φοράει αρχαιοελληνική ενδυμασία. Ο Εγγονόπουλος εμπνεόταν από αρχαιοελληνικά στοιχεία. Η μούσα έχει στο κεφάλι της έναν πάπυρο και με το δεξί της χέρι δίνει ένα βιολί στον ποιητή, ο οποίος είναι καθιστός και παίρνει το δώρο της Μούσας. Μοιάζει με θεατρικό σκηνικό! Στην δεξιά γωνία με φόντο θαλασσινό τοπίο βλέπουμε ένα ζευγάρι με την ενδυμασία τους να βρίσκεται σε αντίθεση με τους κύριους χαρακτήρες του πίνακα.
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης (29/4/1863-29/4/1933) που σήμερα τιμάμε την γέννηση αλλά και τον θάνατό του έχει γράψει ένα ποίημα με τον τίτλο "Ο Ποιητής και η Μούσα".Στο ποίημα αυτό που γράφτηκε το 1886 και ανήκει στα 'Αποκηρυγμένα' ο ποιητής αναρωτιέται γιατί η Μούσα τον επέλεξε να ασχοληθεί με την τέχνη της ποίησης, ενώ παντού υπάρχει ασχήμια κι απογοήτευση. Και η Μούσα του απαντάει ότι παρ' όλο που έτσι έχουν τα πράγματα, αυτός οφείλει να υμνήσει με την λύρα του το φως διότι το σκοτάδι δεν είναι για πάντα.
Ο Ποιητής και η Μούσα
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ
Προς τι καλόν, τι όφελος ηθέλησεν η τύχη,
κ' εν τη αδυναμία μου επλάσθην ποιητής;
Μάταιοι είν' οι λόγοι μου· της λύρας μου οι ήχοι
αυτοί οι μουσικώτεροι δεν είναι αληθείς.
Εάν θελήσω ευγενές αίσθημα να υμνήσω,
όνειρα είν', αισθάνομαι, η δόξα κ' η αρετή.
Παντού απογοήτευσιν ευρίσκ' όπου ατενίσω,
κ' επί ακάνθων πανταχού ο πους μου ολισθεί.
Η γη 'ναι σφαίρα σκοτεινή, ψυχρά τε και δολία.
Τα άσματά μου πλανερά του κόσμου είν' εικών.
Έρωτα ψάλλω και χαράν. Αθλία παρωδία,
αθλία λύρα, έρμαιον παντοίων απατών!
Η ΜΟΥΣΑ
Δεν είσαι ψεύτης, ποιητά. Ο κόσμος τον οποίον
φοράς εστίν ο αληθής. Της λύρας αι χορδαί
μόναι γνωρίζουν τ' αληθές, και εις αυτόν τον βίον
οι ασφαλείς μας οδηγοί μόναι εισίν αυταί.
Του θείου είσαι λειτουργός. Σοι έδωκε τον κλήρον
του κάλλους και του έαρος. Μελίρρυτος αυδή
ρέει από τα χείλη σου, και θησαυρείον μύρων
είσαι - χρυσή υπόσχεσις και άνωθεν φωνή.
Εάν η γη καλύπτεται με σκότος, μη φοβείσαι.
Μη ό,τι είναι έρεβος νόμιζε διαρκές.
Φίλε, πλησίον ηδονών, ανθών, κοιλάδων είσαι·
θάρρει, και βάδισον εμπρός. Ιδού το λυκαυγές!
Ομίχλη μόνον ελαφρά το βλέμμα σου τρομάζει.
Υπό τον πέπλον ευμενής η φύσις διά σε
ρόδων, και ίων, κ' ευγενών ναρκίσσων ετοιμάζει
στεφάνους, των ασμάτων σου ευώδεις αμοιβαί.
Με τον ίδιο τίτλο "Ο Ποιητής και η Μούσα" ο Γάλλος συνθέτης της Ρομαντικής Εποχής Καμίλ Σαιν-Σανς έγραψε ένα έργο για βιολί, τσέλο και ορχήστρα. Γράφτηκε το 1910 και είναι απ' τα πιο ρομαντικά κομμάτια του συνθέτη που το συνέθεσε στο Λούξορ της Αιγύπτου όταν πήγε για διακοπές τον Δεκέμβριο του 1909.
Ο υπαινιγμός για το έργο του Σαιν Σανς, ότι δηλαδή βιολί και τσέλο επέχουν την θέση ποιητή και μούσας έγινε απ' τον εκδότη των έργων του Σαιν Σανς κι όχι από τον ίδιο τον συνθέτη. Αυτό έγινε για εμπορικούς λόγους. Ο ίδιος ο Σαιν Σανς το χαρακτήρισε ως συνομιλία των οργάνων, ούτε καν ως βιρτουοζική αντιπαράθεση. Παρ' όλα αυτά, εμάς μας αρέσει να τον σκεφτούμε έτσι, γιατί μας ταιριάζει και νομίζω η ιδέα του εκδότη ήταν Άριστη.
Camille Saint-Saëns - La Muse et le poète, for violin, cello & orchestra, Op.132
O Cesar Franck (1822-1890), γεννήθηκε στην Λιέγη και ήταν Bέλγος συνθέτης, πιανίστας και οργανίστας, που το 1837 πήρε και την Γαλλική υπηκοότητα. Υπήρξε παιδί θαύμα που έπεσε θύμα της υπερβολικής φιλοδοξίας του πατέρα του που τον επεδείκνυε σε θέατρα να παίζει πιάνο για να φέρει δόξα και χρήματα στην οικογένειά του. Ώσπου, ο νεαρός Σεζάρ, πικραμένος από την πατρική εκμετάλλευση, αποσύρθηκε απ' την δημόσια ζωή μόλις κατάφερε να διεκδικήσει τα προς το ζην. Παντρεύτηκε μια ηθοποιό προς μεγάλη λύπη του πατέρα του και περιόρισε την ζωή του συνθέτοντας, παίζοντας όργανο στην Sainte-Clotilde και διδάσκοντας στο Ωδείο του Παρισιού όπου αγαπήθηκε μέχρις αποθεώσεως από τους μαθητές του μεταξύ των οποίων υπήρξαν ο D' Indy, ο Chausson και ο Duparc.
Cesar Franck, παίζοντας όργανο
Η πιανιστική του εργογραφία είναι πολύ μικρή κι αυτό δείχνει την απογοήτευσή του για το όργανο αυτό. Υπάρχουν κάποια έργα του όταν ήταν στην αρχή των είκοσι ετών και περιφερόταν στις διάφορες πόλεις για να παίζει, ένα έργο στα 43 του και τρία όταν πια έφτασε τα εξήντα.
Το σπίτι που γεννήθηκε στην Λιέγη
Tο έργο του Φρανκ Prélude, Choral και Fugue, ανήκει στις τελευταίες συνθέσεις του, γράφηκε το 1884 κι αφιερώθηκε στην πιανίστα Marie Poitevin, η οποία και το έπαιξε για πρώτη φορά στην Αίθουσα Pleyel στις 24 Ιανουαρίου 1885. Είναι φανερό ότι με το Πρελούδιο και την Φούγκα ήθελε να αποτίσει φόρο τιμής στον Ι.Σ. Μπαχ. Το Choral προστέθηκε αργότερα. Φυσικά υπάρχουν επιρροές από την μουσική του Μπετόβεν, του Σούμαν και του Λιστ, με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία στην αρχή της καριέρας του.
Ωστόσο, παρόλες τις επιρροές είναι ένα έργο που καθρεπτίζει την δική του ατόφια φαντασία κι ευρηματικότητα. Είναι ένα αριστούργημα με επιβλητικό εύρος και βάθος, που απαιτεί πλήρη πιανιστική ικανότητα, απόλυτο legato αλλά κι εξαιρετικά ανεπτυγμένη αίσθηση της πολυφωνίας. Η μεγαλειώδης κορύφωση της Φούγκας, όπου τα τρία θέματα ακούγονται ταυτόχρονα, είναι μια απ' τις μεγάλες στιγμές ολόκληρης της πιανιστικής φιλολογίας.
Αν θέλουμε σχηματικά να μιλήσουμε για το έργο αυτό, μπορούμε να πούμε ότι:
Prelude: Η διήγηση περιέχει μια σειρά από μουσικές ερωτήσεις και απαντήσεις. Choral: Εδώ εμφανίζεται μια καθυστερημένη απάντηση στην ερώτηση. Fugue: Το θέμα της Φούγκας έχει κάποιο καινούργιο στοιχείο και δίνει δεύτερη απάντηση στην ερώτηση.
Να σημειώσω, τέλος ότι και σ' αυτό το έργο του ο Φρανκ αποδεικνύει την διαρκή του ανησυχία για την αξιοπρέπεια της τέχνης του, για την ευγένεια της αποστολής του αλλά και την ένθερμη ειλικρίνειά του σ' αυτό που λέμε αναζήτηση ήχου, όπως αναφέρει ο Louis Verner στα απομνημονεύματά του, που υπήρξε μαθητής του Φρανκ και κατοπινός οργανίστας της Παναγίας των Παρισίων.
To Ποίημα της Αγάπης και της Θάλασσας του Γάλλου συνθέτη Ερνέστ Σοσόν (1855-1899) είναι ένας κύκλος τραγουδιών για φωνή και ορχήστρα. Αφιερώθηκε στον συνάδελφό του Χένρι Ντυπάρ.
Ernest Chausson
Το Ποίημα αποτελείται από δύο ξεχωριστά τμήματα που χωρίζονται με ένα ορχηστρικό ιντερλούδιο που βασίζεται στα ποιήματα La Fleur des eaux (Το Άνθος των Νερών) και το La Mort de l'amour (Ο Θάνατος της Αγάπης). Και τα δύο έγραψε ο φίλος του Σοσόν Maurice Bouchor.
Η πρεμιέρα του έργου έγινε στις 21 Φεβρουαρίου 1893 στις Βρυξέλλες με τον Σοσόν στο πιάνο να συνοδεύει τον τενόρο Désiré Demest. Η ορχηστρική πρώτη παράσταση έγινε στις 8 Απριλίου του ίδιου έτους με την σοπράνο Éléonore Blanc και την Ορχήστρα Société Nationale de Musique με μαέστρο τον Gabriel Marie.
Το πρώτο ποίημα: Το Άνθος των Νερών
Ο αέρας είναι γεμάτος με το σαγηνευτικό άρωμα της πασχαλιάς Που κοσμεί τον τοίχο από πάνω ως κάτω Γεμάτο με τους ευωδιαστούς χρυσούς κλώνους Η θάλασσα κάτω απ' τον ήλιο είναι πυρακτωμένη Και, στην άμμο που δίνει τα φιλιά της, Λικνίζεται με εκθαμβωτικά κύμματα.
Ω, ουρανέ που αντανακλάς το χρώμα των ματιών της Η αύρα που τραγουδάει στο άνθρος της πασχαλιάς Ν' ανταποδώσει τα πάντα αρωματισμένα. Ρυάκια που υγραίνουν το φόρεμά της, Ω, πράσινα μονοπάτια Που αναρριγείτε κάτω απ' τα αγαπημένα της πόδια Κάντε με να δω την αγαπημένη μου.
Και η καρδιά μου ξεσηκώθηκε αυτό το καλοκαιρινό πρωινό Επειδή, εκεί στην ακτή, ήταν ένα όμορφο παιδί Που με κοίταξε κι εκείνα τα μεγάλα, καθαρά μάτια Και χαμογέλασε με μια τρυφερή μα και συνάμα άγρια ματιά.
Εσύ που θα μεταμορφώσεις τη νιότη μου και την αγάπη μου Φάνηκες σε μένα τότε όπως τα βάθη της ψυχής μου. Δέχτηκες την καρδιά μου όπως πέταξε πλάι σου Κι άνοιξαν οι ουρανοί ραίνοντάς μας με τριαντάφυλλα.
Τι άγριος τρομακτικός ήχος Θα σημάνει την ώρα της αναχώρησης! Η θάλασσα θα πηγαινοέρχεται στην παραλία Περιφρονώντας και χωρίς στοργή Ότι η ώρα του αποχωρισμού έχει φτάσει.
Τα πουλιά περνούν με τα φτερά ανοιγμένα Σε μια σχεδόν χαρωπή απόγνωση Η θάλασσα είναι πράσινη στον ήλιο Και, σιωπηλά, αιμορραγώ Κοιτάζοντας τους λαμπρούς και γυαλιστερούς ουρανούς.
Αιμορραγώ καθώς κοιτάζω την ζωή μου Απομακρύνομαι απ' τα κύματα Μόνο η ψυχή μου μ' έκανε ευτυχισμένη Και ο μουντός ήχος των κυμάτων Καλύπτει τον θόρυβο των αναφιλητών μου.
Ποιός ξέρει αν αυτή η σκληρή θάλασσα Θα την φέρει πάλι στην καρδιά μου; Η ματιά μου είναι πάνω της. Η θάλασσα τραγουδά κι ο άνεμος που χλευάζει Κοροϊδεύει την αγωνία της καρδιάς μου.
Μετά το πρώτο αυτό τραγούδι, όπου το ήρεμο θαλασσινό τοπίο εκπέμπει μια ευτυχία που σταδιακά περιγράφει την απελπισία του χωρισμού, παρεμβάλλεται ένα όρχηστρικό ιντερλούδιο για να έλθει το τελικό τραγούδι La mort de l'amour (Ο Θάνατος της Αγάπης)
Το δεύτερο ποίημα: Ο Θάνατος της Αγάπης
Σύντομα, το μπλε και χαρούμενο νησί θα εμφανιστεί ανάμεσα στα βράχια.| Το νησί στα σιωπηλά νερά επιπλέει σαν κρίνος.
Απέναντι από την αμέθυστη θάλασσα, Το πλοίο γλιστρά αθόρυβα. Τόσο χαρούμενος όσο και λυπημένος θα είμαι Που σύντομα τα πάντα θα είναι ανάμνηση.
Ο άνεμος έσπρωχνε τα νεκρά φύλλα. Οι σκέψεις μου Οδηγήθηκαν σαν νεκρά φύλλα Μέσα στη νύχτα.
Ποτέ δεν έπεσαν τόσο απαλά από αυτόν τον μαύρο ουρανό Χίλια χρυσά τριαντάφυλλα σαν δροσιά! Ένας φοβισμένος χορός εκεί που ήταν θρυμματισμένα φύλλα Στροβιλιζόταν κι έβγαζε έναν μεταλλικό ήχο. Φαινόταν να βογκάει κάτω απ' τ' αστέρια και Να λέει ότι ο ανείπωτος τρόμος της αγάπης πέθανε.
Ψηλές ασημένιες οξιές που φιλούσαν το φεγγάρι Ήταν σαν φαντάσματα: και πάγωσε το αίμα μου Βλέποντας την αγαπημένη μου να χαμογελάει παράξενα. Όπως τα φρύδια του θανάτου, οι όψεις μας ξεθωριάζουν, Και, ακουμπώντας σιωπηλά πάνω της να διαβάσω την μοιραία λέξη που που ήταν γραμμένη στα ανοιχτά μάτια της, διάβασα: Λήθη.
Η μετάφραση στα Ελληνικά είναι δική μου απ' την Αγγλική μετάφραση που φέρει την υπογραφή David Paley.
Janet Baker - Chausson - Poème de l'amour et de la mer, Op 19
Οι πασχαλιές, η θάλασσα, ο ουρανός, τα πεθαμένα φύλλα που τα παίρνει ο άνεμος, το φεγγάρι. Τα συναισθήματα είναι φανερό ότι είναι το κυρίαρχο θέμα, αλλά δεν τα παρατηρούμε άμεσα. Αντίθετα το κέντρο βάρους βρίσκεται στην ευαισθησία του κεντρικού προσώπου που ακτινοβολεί μέσα από αναστεναγμούς, ήχους και αρώματα του κόσμου που το περιβάλλει. Αυτό είναι συμβολισμός. Δημιουργώντας ένα σύμπαν βαρύ με άυλο νόημα, είναι ώριμο για την μουσική - και κυρίως για την μουσική του Σοσόν - ταυτόχρονα λαμπερή και εξαίσια, και γεμάτη αναμνήσεις.
Δυστυχώς ο Σοσόν πέθανε πολύ νέος, 44 ετών, μετά από ένα ατύχημα που είχε πέφτοντας σ' έναν τοίχο με το ποδήλατό του, όταν δεν λειτούργησαν τα φρένα του, όπου πέθανε ακαριαία.
ΠΗΓΕΣ: Wikipedia BBC American Symphony Orchestra Poems without frontiers
Το 2020 εορτάστηκαν τα 250 χρόνια της γέννησης του Μπετόβεν και εννέα συνθέτες έγραψαν από μια σύνθεση για ακορντεόν εμπνευσμένη από κάποιο έργο του Μπετόβεν. Το όλο εγχείρημα ήταν μια έμπνευση του ακορντενονίστα Φελισιάν Μπρουτ. Τότε είχαν πει τα παρακάτω:
"Το 2020 θα γιορτάσουμε τα 250 χρόνια ενός θρυλικού συνθέτη: Του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Γεννήθηκε το 1770 και πέθανε στην Βιέννη το 1827, δύο μόλις χρόνια πριν την εφεύρεση του ακορντεόν σ' αυτή την ίδια πόλη απ' τον κατασκευαστή πιάνων Cyrill Demian. Αυτά τα δύο χρόνια εμπόδισαν μια συνάντηση. Σχεδόν δύο αιώνες μετά, δελεαστήκαμε από ένα όνειρο, αυτό που με την φαντασία πραγματοποίησε την συνάντηση".
NEUF logo
Η ομάδα των "ΕΝΝΕΑ" (9) ονομάστηκε έτσι - "NEUF"- για κάποιους λόγους, όπως εννέα συμφωνίες του Μπετόβεν, εννέα συνθέτες που δέχτηκαν την πρόκληση, εννέα γράμματα B-E-E-T-H-O-V-E-N- και A-C-C-O-R-D-E-O-N.
Παρακάτω θα παρουσιάσω τους εννέα συνθέτες με αλφαβητική σειρά, μαζί με τις εννέα εμπνευσμένες συνθέσεις τους απ' την μουσική του Μπετόβεν με λίγα λόγια για το πώς ο κάθε συνθέτης σκέφτηκε την σύνθεσή του. Όλα τα έργα είναι για ακορντεόν και κουιντέτο εγχόρδων. Ακορντεόν παίζει ο Félicien Brut, που είναι κι ο εμπνευστής αυτής της σπουδαίας συνεργασίας.
Félicien Brut
*
*
Corentin Apparailly, συνθέτης γεννήθηκε στην Τουλούζη το 1995
"Τι είναι χειρότερο για έναν μουσικό απ' το να χάσει την ακοή του; Από τότε που έμαθα την ιστορία του Μπετόβεν αυτή η ερώτηση με συναρπάζει. Αυτό το ιδιαίτερο συναίσθημα να χάνεσαι σιγά σιγά στην σιωπή, αυτή η πάλη ενός εκκωφαντικού εσωτερικού κόσμου κι ενός βωβού εξωτερικού, είναι αυτό που ήθελα να εξερευνήσω μέσα απ' την Σονάτα του Σεληνόφωτος που την συνέθεσε το 1801 ο Μπετόβεν τότε που ανακάλυψε την απώλεια της ακοής του"
Depuis les Ombres (Από τις Σκιές) εμπνευσμένο απ' την Σονάτα του Σεληνόφωτος
Corentin Apparailly (d'après Ludwig van Beethoven) : Depuis les ombres
*
*
Stéphane Delplace, συνθέτης, γεννήθηκε το 1953 στο Μπορντώ
"Η πρόσκληση του Félicien Brut να λάβω μέρος στην ομάδα NEUF πραγματικά με αποπλάνησε. Ήδη είχα συνδέσει στο παρελθόν το θέμα της πρώτης συμφωνίας του Μπραμς μέσα στην Ωδή της Χαράς του Μπετόβεν, οπότε μου δόθηκε η ευκαιρία να γράψω μια φούγκα που θα ενσωμάτωνε αυτό το χορωδιακό.[...] Το σύνολο των έξι εκτελεστών απαιτούσε μια εξάφωνη φούγκα. [...]Το ακορντεόν με ενθάρρυνε να παραμορφώσω το μέτρο και να το γυρίσω προς το βαλς, πέραν των άλλων εξερευνήσεων."
L’Odieuse Fugue, εμπνευσμένο και σ' ελεύθερη διασκευή απ' την Συμφωνία αρ. 9 του Μπετόβεν
Stéphane Delplace: L'Odieuse Fugue
*
*
Domi Emorine, συνθέτρια και ακορντεονίστα γεννήθηκε το 1975 "Η 18η Αυγούστου 1937 είναι μια όμορφη καλοκαιριάτικη μέρα που τελειώνει στον ουρανό του Παρισιού. Η ώρα είναι 7 το βράδυ. Η ζέστη είναι αποπνικτική. Ο Μπετόβεν φεύγει απ' το Palais Garnier, εξουθενωμένος από μια μεγάλη και χαοτική πρόβα. Βγάζει από την τσέπη του ένα χαρτί που είναι γραμμένο το όνομα αυτού του καλού εστιατορίου στην περιοχή της Βαστίλλης, πρόταση του σολίστα τσελίστα της ορχήστρας, και μπαίνει γρήγορα σ' ένα ταξί.
Λίγα λεπτά αργότερα, κεταβαίνει την οδό de Lappe κάτω από έναν ήλιο που εξαφανίζεται όταν λίγες χειμαρρώδεις νότες του χτυπούν τα ήδη ταλαιπωρημένα αυτιά του. Είναι νωρίς ακόμη για το δείπνο κι η καταιγίδα είναι απειλητική. Τότε το αστικό Βιενέζικο στυλ τον σπρώχνει στην πόρτα μιας αίθουσας χορού απ' την οποία ξεφεύγει αυτή η μουσική κατά κύματα. Στο πίσω μέρος του μικρού δωματίου, μέσα από το πυκνό πέπλο του καπνού των τσιγάρων, ο νεαρός Τζο παίζει το ακορντεόν του, ποτήρια τσουγκρίζονται, γέλια ακούγονται. Έξω έπεσε πυκνό σκοτάδι. Η καταιγίδα είναι εδώ και σε λίγο θα ξεσπάσει...
Ο Μπετόβεν κι ο Τζο Πριβά, μας λένε μια απίθανη ιστορία εδώ πάνω από τρεις φορές, μια αδύνατη συνάντηση που αψηφά τον χρόνο, μια παράλογη παρένθεση που μόνο η μουσική μπορεί να προσφέρει, πέρα απ' τις πραγματικότητες μιας ζωής στην οποία μετρούμαστε, ο χρόνος".
Tempête au Balajo, εμπνευσμένο και σε ελεύθερη διασκευή απ' την Σονάτα "The Tempest"
Domi Emorine: Tempête au Balajo
*
*
Thomas Encho, συνθέτης γεννήθηκε το 1988 στο Παρίσι
" Η Σονάτα έργο 11, είναι η τελευταία απ' τις 32 σονάτες για πιάνο του Μπετόβεν αλλά και μια απ' τις τελευταίες του πιανιστικές συνθέσεις. Συχνά θεωρείται το "Αντίο στο πιάνο". Γι' αυτό θέλησα να του αποτίσω φόρο τιμής μ' αυτή την διαφορετική ενορχήστρωση για ακορντεόν και κουιντέτο εγχόρδων.
Επέλεξα να εστιάσω στο θέμα της δεύτερης κίνησης, Αριέτα, μια απλή και ανόθευτη μελωδία σε ντο μείζονα απ' την οποία ο Μπετόβεν έγραψε έξι μνημειώδεις παραλλαγές εξαιρετικού ρυθμικού και θεματικού πλούτου.
Φαντάστηκα ότι βρισκόμαστε στο τέλος της ζωής του Μπετόβεν, η κώφωσή του είναι τώρα ολοκληρωτική και το τραγούδι του είναι ήρεμο και λαμπερό σαν το ουράνιο τόξο μετά την καταιγίδα, όταν ο ήλιος διαπερνά τις τελευταίες σταγόνες της βροχής και νιώθεις κρύο και ζέστη ταυτόχρονα."
[...]
Après l’Orage, εμπνευσμένο και σε ελεύθερη διασκευή απ' την Σονάτα έργο 111 του Μπετόβεν
Thomas Encho: Après l'Orage
*
*
Cyrille Lehn, Γάλλος συνθέτης, πιανίστας και αυτοσχεδιαστής γεννήθηκε το 1977.
" Ο Μπετόβεν έχει γράψει αρκετές κινήσεις στις σονάτες του στον ρυθμό της Ταραντέλας: αυτός ο Ιταλικός χορός στην πραγματικότητα διαποτίζει ολόκληρη την λόγια μουσική του 19ου αιώνα. Αυτό το κομμάτι με τον ζωηρό ρυθμό υπονοεί ένα ακορντεόν με προφανή δημοφιλή χρώματα κι ένα κουιντέτο εγχόρδων που απαιτεί δεξιοτεχνία. Ένα τρελό ρόντο, μ' έναν τρόπο που όλοι οδηγούνται στην χαρά και στην μέθη"
Tarentelle à Kreutzer, εμπνευσμένο και σε ελεύθερη διασκευή απ' την Σονάτα Κρώυτσερ του Μπετόβεν .
Cyrille Lehn: Tarentelle à Kreutzer
*
*
Patrice d’Ollone, Γάλλος συνθέτης και πιανίστας, γεννήθηκε το 1947
"Ποιμενικοί, Μπετόβεν και...Ντεμπυσί!
Διασχίζοντας μια ιδιαίτερα οδυνηρή περίοδο της ζωής του, υπάρχει ένα χαροποιό στοιχείο (ίσως μεταφορικά;) ότι ο Μπετόβεν παρουσιάζει την 6η συμφωνία του. Σίγουρα συναντάμε μια θύελλα, αλλά το περισσότερο περιεχόμενο της Ποιμενικής, απ' την αρχή ως το τέλος, μιλάει μόνο για χαρά κι αναγέννηση.
Όταν για τον Ντεμπυσί, το λιγότερο που μπορεί να λεχθεί είναι ότι η οπτική του για την φύση βρίσκεται πολύ μακριά απ' αυτήν του Μπετόβεν, όπου ως "Monsieur Croche" , έγραψε τα δυσάρεστα λόγια: " Όταν ένας άνθρωπος γεννιέται δεν απαιτούμε να γράφει μόνο αριστουργήματα, κι αν αντιμετωπίσουμε την Ποιμενική μ' αυτό το πνεύμα, τότε αυτό το επίθετο είναι ελλιπές στην αντιστοιχία των άλλων έργων".
Αλλά, επειδή θέλουμε να βρεθούν αυτοί οι δύο σπουδαίοι συνθέτες μαζί κι ακόμη να ονειρευτούμε μια πιθανή συμφιλίωση της μουσικής τους...Ας ονειρευτούμε αλλά όχι υπερβολικά!"
(σημείωση: Monsieur Croche ήταν το ψευδώνυμο του Ντεμπυσί όταν έγραφε άρθρα ως κριτικός για μουσική)
Réconciliation, εμπνευσμένο και σ' ελεύθερη διασκευή απ' την Συμφωνία αρ. 6 του Μπετόβεν
Patrice d'Ollone : Réconciliation
*
*
Thibault Perrine, συνθέτης, γεννήθηκε το 1979
"12 Απριλίου 1945. Στην δύση της ζωής του, ο γερο Ρίχαρντ Στράους έβαζε την υπογραφή του σ' ένα απ' τα τελευταία αριστουργήματά του, τις "Μεταμορφώσεις", ένα είδος θρηνητικού λυκόφωτος σχεδόν μισής ώρας διάρκειας για 23 σολίστες εγχόρδων, όπως τόσες πολλές φωνές από μια μεγάλη χορωδία θρήνου. Στην τελευταία σελίδα, ένα απόσπασμα από το Πένθιμο Εμβατήριο της 3ης Συμφωνίας του Μπετόβεν, προστέθηκε με το χέρι - ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ! Λες και στα ερείπια του πολιτισμού, μετά από δώδεκα χρόνια Ναζισμού και την τελική κατάρρευση της χώρας του, ο Στράους είχε νιώσει την ανάγκη να θυμηθεί εδώ τι είχε φέρει την τέχνη στο υψηλότερη βαθμίδα του Γερμανικού πολιτισμού, τις πρώτες ώρες του ρομαντισμού, όταν ο ουμανισμός του Γκαίτε ή του Σίλλερ φαινόταν ακόμη ικανός να αλλάξει τον κόσμο.
Εις Μνήμην...Η σύνθεση περιέχει στοιχεία από το Αλλεγκρέτο της 7ης συμφωνίας του Μπετόβεν (το άλλο πένθιμο εμβατήριο) για να γιορταστεί η επέτειος των 250 χρόνων της γέννησής του, σε μια εποχή που η βαρβαρότητα φαίνεται όλο και περισσότερο να κυριαρχεί στην γηραιά μας ήπειρο που νομίζαμε ότι ήταν ασφαλής από πολέμους. Αυτό το κομμάτι είναι ένα ταπεινό αφιέρωμα στα θύματα της σύγχρονης βαρβαρότητας, που εδώ ενσωματώνεται από μια αδιάκοπη καμπανοκρουσία και οκτώ νότες ενός οστινάτου. Οκτώ νότες, όπως τόσα τα γράμματα του ονόματος ενός τόπου που έχει γίνει παντοτινό σύμβολο οδύνης, φρικαλεότητας, θρήνου..."
In Memoriam, εμπνευσμένο και σ' ελεύθερη διασκευή απ' την συμφωνία αρ. 7 του Μπετόβεν
Thibault Perrine : In Memoriam
*
*
Fabien Waksman, συνθέτης, γεννήθηκε το 1980
"Τι σημαίνει η απώλεια ακοής για έναν συνθέτη;
Αυτή είναι η ερώτηση που προσπαθούσα να απαντήσω συνθέτοντας μουσική για το σεξτέτο σαν φόρο τιμής προς τον Μπετόβεν.
Το εναρκτήριο σημείο αυτού του κομματιού ήταν το όραμα του Μπετόβεν, φυλακισμένο στο ίδιο του το σώμα. Μια κολοσσιαία φυλακή, σε Δαντικές αναλογίες, και ταυτόχρονα αποπνικτική. Αυτός ο εσωτερικός κόσμος, που φαντάζομαι σαν το πνεύμα ενός Μπετόβεν χωρίς ακουστική επαφή με τον εξωτερικό, μου θύμισε τα χαρακτικά του Piranesi. Το Carcere Oscura, (Σκοτεινή Φυλακή) που έγινε το 1743, είναι ένα είδος πρελούδιου στον κύκλο Carceri d’Invenzione, (Οι Φυλακές) το αριστούργημα του καλλιτέχνη. Αυτό το σύμπαν φυλακών έχει μια φανταστική πτυχή λόγω του μνημειακού του τύπου. Παρόλα αυτά παραμένει κλειστό για πάντα, απάνθρωπο και γι' αυτό φοβερά τρομακτικό. Όπως λέει η Μαργαρίτα Γιουρσενάρ, οι Φυλακές προκαλούν έναν "πλασματικό κόσμο, κι όμως απειλητικά αληθινό, κλειστοφοβικό κι όμως μεγαλομανιακό που θυμίζει εκείνο στο οποίο η σύγχρονη ανθρωπότητα κλειδώνεται κάθε μέρα."
Οι πρώτες τέσσερις νότες της Πέμπτης Συμφωνίας, το πιο διάσημο μοτίβο του Μπετόβεν, κυριαρχούν σ' όλο το κομμάτι, η αντιμετώπισή του είναι συχνά πιο ξέφρενη, σαν να φαίνεται να περιπλανιέται απελπισμένα σ' έναν συνεχώς εξελισσόμενο λαβύρινθο ψάχνοντας για κάποια έξοδο, μια παρηγοριά, μια λάμψη. Το σκηνικό μπορεί να αλλάξει σημαντικά, η αίσθηση του επείγοντος σπάνια εγκαταλείπει μια συνομιλία στην οποία το ακορντεόν σταδιακά καταφέρνει να κερδίσει ανεξαρτησία απ' το πολύ πυκνό και συμπαγές σύνολο εγχόρδων.
Μια μικρή ανοδική καντέντσα στο ακορντεόν οδηγεί στην εμφάνιση ενός νέου κύτταρου απ' το θέμα της πρώτης συμφωνίας του Μπετόβεν, που σταδιακά φαίνεται να φέρνει μια σχετική ηρεμία, της οποίας το αχνό φως δεν μπορεί να εμποδίσει την επιστροφή της αρχικής φρενίτιδας. Αυτή η αναζήτηση τελειώνει σαν μια πρόσβαση στην έξαλλη άνοια, τόσο μάταιη αλλά και τόσο απαραίτητη μιας ελευθερίας που αιώνια δραπετεύει..."
Carcere Oscura, εμπνευσμένο και σ' ελεύθερη διασκευή από την 5η Συμφωνία του Μπετόβεν
Fabien Waksman : Carcere Oscura
*
*
Jean-François Zygel, συνθέτης, πιανίστας και αυτοσχεδιαστής γεννήθηκε το 1960
( Μέχρι στιγμής ο συνθέτης δεν έχει αναλύσει τις σκέψεις που τον οδήγησαν στην εμπνευσμένη απ' τον Μπετόβεν σύνθεσή του, όμως ακούγονται διάφορα θέματα από γνωστά έργα όπως το κοντσέρτο για πιάνο αρ. 3, Για την Ελίζα, η Ωδή της Χαράς)
Il est là , εμπνευσμένο και σ' ελεύθερη διασκευή από διάφορα γνωστά θέματα του Μπετόβεν.
Jean-François Zygel : "Il est là"
Eκτός από τον ακορντεονίστα Félicien Brut, συμμετέχει το σύνολο Quatuor Hermès και ο κοντραμπασίστας Edouard Macarez .
To έργο παρουσιάστηκε ζωντανά στις 9 Ιανουαρίου 2021 στο Théâtre de l'Alliance Française.
Το 1940, λίγο μετά την εισβολή των Ναζί στην Γαλλία ο Jean Anouilh (1910-1987)ζήτησε απ' τον συνθέτη και πιανίστα Francis Poulenc (1899-1963) να γράψει την μουσική για ένα θεατρικό του έργο Λεοκάντια, ένα απ’ τα πιο ανάλαφρα έργα του συγγραφέα, το οποίο αφιέρωσε στην ταλαντούχο ηθοποιό και τραγουδίστρια Yvonne Printemps και τον δεύτερο σύζυγό της, ηθοποιό Pierre Fresnay.
Το θεατρικό έργο αναφέρεται στον πρίγκηπα Άλμπερτ που αφοσιώθηκε τελείως στην μνήμη μιας εκκεντρικής μπαλαρίνας που ονομαζόταν Λεοκάντια και η οποία τρεις ημέρες μετά τη συνάντηση με τον Άλμπερτ, στραγγάλισε τον εαυτό της με το μαντήλι της. Η μόνη του ανακούφιση είναι η ανάμνηση αυτών των τριών ημερών που πέρασαν μαζί. Η πάμπλουτη θεία του, Δούκισσα, για να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τον πόνο του αγόρασε όλα τα μέρη που το ζευγάρι είχε επισκεφθεί. Κάποια μέρα η Δούκισσα είδε την Αμάντα, ένα κορίτσι που μοιάζει πολύ στην Λεοκάντια και αφού φρόντισε να την απολύσουν από το κατάστημα που εργαζόταν σαν ράφτρα την κάλεσε στον πύργο της για την βάλει να παίξει το βασικό ρόλο στο σχέδιο της. Ο Άλμπερτ κι η Αμάντα σύντομα έγιναν ζευγάρι κι έτσι ο πρίγκηπας εγκαταλείπει τις φαντασιώσεις του με την Λεοκάντια κι επιστρέφει στην πραγματική ζωή.
Ζαν Ανούιγ
Ο Poulenc έγραψε μια εικοσάλεπτη μουσική επένδυση για το έργο.Το μόνο που απέμεινε απ’ όλα τα κομμάτια είναι το Les chemins de l'amour (Τα μονοπάτια της αγάπης). Όλη η υπόλοιπη μουσική έχει χαθεί.
Στην φωτογραφία δεξιά ο Φράνσις Πουλένκ
Τα λόγια του τραγουδιού ανήκουν στον Ζαν Ανούιγ και τα μετέφρασε η συμμαθήτριά μου Ε.Ι.Γ.
Οι δρόμοι της αγάπης
Οι δρόμοι που οδηγούν στη θάλασσα κράτησαν από το πέρασμά μας μαδημένα λουλούδια και την ηχώ κάτω απ’ τα δέντρα τουςαπό τα γάργαρα γέλια των δυο μας. Αλίμονο, οι μέρες της ευτυχίας, λαμπρές χαρές που πέταξαν, τους διαβαίνω χωρίς να ξαναβρίσκω ίχνη στην καρδιά μου.
Δρόμοι της αγάπης μου, σας ψάχνω πάντα, δρόμοι χαμένοι, δεν υπάρχετε πια κι ο αντίλαλός σας ηχεί μακρινός. Δρόμοι της απελπισίας, δρόμοι της μνήμης, δρόμοι της πρώτης μέρας, θεϊκοί δρόμοι της αγάπης.
Αν πρέπει να ξεχάσω κάποια μέρα, μια που η ζωή όλα τα σβήνει, θέλω στην καρδιά μου να μείνει μια ανάμνηση μόνο, πιο δυνατή κι απ’ την αγάπη μας. Η ανάμνηση του δρόμου όπου, τρέμοντας και σα χαμένη, μια μέρα ένιωσα πάνω μου να καίνε τα χέρια σου.
Δρόμοι της αγάπης μου, σας ψάχνω πάντα, δρόμοι χαμένοι, δεν υπάρχετε πια κι ο αντίλαλός σας ηχεί μακρινός. Δρόμοι της απελπισίας, δρόμοι της μνήμης, δρόμοι της πρώτης μέρας, θεϊκοί δρόμοι της αγάπης.
Ένα βίντεο με την Yvonne Printemps, στην οποία ειναι αφιερωμένο.
Το ερμηνεύουν πολλές τραγουδίστριες, κάθε μια με τον δικό της ξεχωριστό τρόπο. Ένα παράδειγμα με την Jessye Norman. Στις πληροφορίες του βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε και τα λόγια
Κι άλλη μια ερμηνεία με την Angela Gheorgiou.
Eδώ μεταγραφή για σόλο πιάνο
Mια πιο πρόσφατη μεταγραφή για cello με τον Mischa Maisky
