Ernest Chausson - Τρίο για Πιάνο, Βιολί, Τσέλο έργο 3

 

Αν ο Marcel Proust είχε γράψει μουσική θα έμοιαζε σαν του Enest Chausson: έντονα παθιασμένη χωρίς μεγάλες εξάρσεις. Η μουσική του έχει τον χαρακτήρα, το ηχόχρωμα αλλά και την ερωτική μουσική γλώσσα του σπουδαιοτέρου δασκάλου του, César Franck. Δυστυχώς πέθανε μόλις 44 ετών το 1899 μετά από κάποιο ατύχημα που είχε οδηγώντας το ποδήλατό του: έπεσε μετά από μεγάλη ταχύτητα σε κατήφορο σ' ένα τοίχο με το κεφάλι όπου ο θάνατός του ήταν ακαριαίος.

Amédée-Ernest Chausson

Ο Σοσόν (1855-1899) άργησε να ασχοληθεί με την μουσική, αφού πρώτα τελείωσε τις νομικές σπουδές του και έγινε δικηγόρος. Ήταν πολυτάλαντος και προτιμούσε να ζωγραφίζει ή να γράφει αντί της δικηγορίας. Έγραφε μουσική αρκετά καλά, έπαιζε πιάνο ως σολίστ αλλά και σε πιάνο ντούο ώσπου άρχισε μαθήματα μουσικής με τον Ζυλ Μασνέ. Ο Μασνέ τον χαρακτήρισε σαν "εξαιρετική προσωπικότητα και αληθινό καλλιτέχνη". Η μουσική του προσπάθησε να ελευθερώσει την  Γαλλική μουσική από την επιρροή του Βάγκνερ ερευνώντας την μουσική του Γαλλικού μπαρόκ και κυρίως Κουπρέν και Ραμώ. 

Το Τρίο αυτό είναι ο ίδιος ο Chausson - το ιδιαίτερο λυρικό του προφίλ, η πλούσια εφευρετικότητά του και στα τέσσερα μέρη που απαρτίζουν το έργο, καθώς και η παρόμοια με του Franck αφηγηματική διάθεση, όπως ο πόνος της μελαγχολίας στην αρχή του έργου επισκιάζει την χαρά του ζωηρού τελευταίου μέρους που προκαλεί ανατριχίλα.

To τρίο έχει 4 κινήσεις:

1.Pas trop lent. Anime
2.Vite
3.Assez lent
4. Anime

Το έργο αυτό το έγραψε στην Ελβετία μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 1881. Πάνω απ' όλα δείχνει την εξαιρετική αίσθηση του συνθέτη στην αρχιτεκτονική της μουσικής και τον υπέρτατο λυρισμό. Η πρώτη κίνηση είναι μια σκυθρωπή εισαγωγή που περιέχει μοτίβα που τα βρίσκουμε ξανά στην τρίτη και τέταρτη κίνηση, δημιουργώντας έτσι ένα "κυκλικό έργο" της τεχνοτροπίας του Φρανκ.

Η δεύτερη κίνηση, έχει την αίσθηση ενός ιντερμέτσο που επίσης βασίζεται σε δύο θέματα με το δεύτερο να είναι μακροσκελέστερο και ρυθμικά διακριτικό. Ενώ μια έκπληξη περιμένει τον ακροατή στην τρίτη κίνηση: είναι μόνο ένα θέμα και είναι το δεύτερο μοτίβο της πρώτης κίνησης, που όμως παίζεται στην μισή ταχύτητα.

Στο φινάλε έχουμε πλήρη τον κύκλο, αφού προστίθενται δύο ακόμη θέματα με τα αρχικά στοιχεία της παρτιτούρας ελαφρά αλλαγμένα, δίνουν στο Τρίο την κυκλική φόρμα που αγαπούσε τόσο πολύ ο Φρανκ. 

Καθ' όλη την διάρκεια του Τρίο, το πλούσιο και δεξιοτεχνικό μέρος του πιάνου είναι σημαντικό για την  δομή και την ρυθμική δόνηση ενώ διατηρεί έναν σημαντικό ρόλο στον θεματικό διάλογο.

H πλάκα στον τοίχο του σπιτιού που έζησε.

                                                      22 boulevard de Courcelles, Paris 17

Chausson - Piano Trio op.3 (Trio Archipel).

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
History of Western Music
hyperion
earsense

Σοσόν: Ποίημα της Αγάπης και της Θάλασσας

 

To Ποίημα της Αγάπης και της Θάλασσας του Γάλλου συνθέτη Ερνέστ Σοσόν (1855-1899) είναι ένας κύκλος τραγουδιών για φωνή και ορχήστρα. Αφιερώθηκε στον συνάδελφό του Χένρι Ντυπάρ.

Ernest Chausson 

Το Ποίημα αποτελείται από δύο ξεχωριστά τμήματα που χωρίζονται με ένα ορχηστρικό ιντερλούδιο που βασίζεται στα ποιήματα  La Fleur des eaux (Το Άνθος των Νερών) και το  La Mort de l'amour (Ο Θάνατος της Αγάπης). Και τα δύο έγραψε ο φίλος του Σοσόν Maurice Bouchor.

Η πρεμιέρα του έργου έγινε στις 21 Φεβρουαρίου 1893 στις Βρυξέλλες με τον Σοσόν στο πιάνο να συνοδεύει τον τενόρο Désiré Demest. Η ορχηστρική πρώτη παράσταση έγινε στις 8 Απριλίου του ίδιου έτους με την σοπράνο Éléonore Blanc και την Ορχήστρα Société Nationale de Musique με μαέστρο τον Gabriel Marie. 

Το πρώτο ποίημα: Το Άνθος των Νερών

Ο αέρας είναι γεμάτος με το σαγηνευτικό άρωμα της πασχαλιάς
Που κοσμεί τον τοίχο από πάνω ως κάτω
Γεμάτο με τους ευωδιαστούς χρυσούς κλώνους
Η θάλασσα κάτω απ' τον ήλιο είναι πυρακτωμένη
Και,  στην άμμο που δίνει τα φιλιά της,
Λικνίζεται με εκθαμβωτικά κύμματα.

Ω, ουρανέ που αντανακλάς το χρώμα των ματιών της
Η αύρα που τραγουδάει στο άνθρος της πασχαλιάς
Ν' ανταποδώσει τα πάντα αρωματισμένα.
Ρυάκια που υγραίνουν το φόρεμά της,
Ω, πράσινα μονοπάτια
Που αναρριγείτε κάτω απ' τα αγαπημένα της πόδια
Κάντε με να δω την αγαπημένη μου.

Και η καρδιά μου ξεσηκώθηκε αυτό το καλοκαιρινό πρωινό
Επειδή, εκεί στην ακτή, ήταν ένα όμορφο παιδί
Που  με κοίταξε κι εκείνα τα μεγάλα, καθαρά μάτια
Και χαμογέλασε με μια τρυφερή μα και συνάμα άγρια ματιά. 

Εσύ που θα μεταμορφώσεις τη νιότη μου και την αγάπη μου
Φάνηκες σε  μένα τότε όπως τα βάθη της ψυχής μου.
Δέχτηκες την καρδιά μου όπως πέταξε πλάι σου
Κι άνοιξαν οι ουρανοί ραίνοντάς μας με τριαντάφυλλα.

Τι άγριος τρομακτικός ήχος
Θα σημάνει την ώρα της αναχώρησης!
Η θάλασσα θα πηγαινοέρχεται στην παραλία
Περιφρονώντας και χωρίς στοργή
Ότι η ώρα του αποχωρισμού έχει φτάσει.

Τα πουλιά περνούν με τα φτερά ανοιγμένα
Σε μια σχεδόν χαρωπή απόγνωση
Η θάλασσα είναι πράσινη στον ήλιο
Και, σιωπηλά, αιμορραγώ
Κοιτάζοντας τους λαμπρούς και γυαλιστερούς ουρανούς.

Αιμορραγώ καθώς κοιτάζω την ζωή μου
Απομακρύνομαι απ' τα κύματα
Μόνο η ψυχή μου μ' έκανε ευτυχισμένη
Και ο μουντός ήχος των κυμάτων
Καλύπτει τον θόρυβο των αναφιλητών μου.

Ποιός ξέρει αν αυτή η σκληρή θάλασσα
Θα την φέρει πάλι στην καρδιά μου;
Η ματιά μου είναι πάνω της.
Η θάλασσα τραγουδά κι ο άνεμος που χλευάζει
Κοροϊδεύει την αγωνία της καρδιάς μου.

Μετά το πρώτο αυτό τραγούδι, όπου το ήρεμο θαλασσινό τοπίο εκπέμπει μια ευτυχία που σταδιακά περιγράφει την απελπισία του χωρισμού, παρεμβάλλεται ένα όρχηστρικό ιντερλούδιο για να έλθει το τελικό τραγούδι La mort de l'amour (Ο Θάνατος της Αγάπης)

Το δεύτερο ποίημα: Ο Θάνατος της Αγάπης

Σύντομα, το μπλε και χαρούμενο νησί
θα εμφανιστεί ανάμεσα στα βράχια.|
Το νησί στα σιωπηλά νερά
επιπλέει σαν κρίνος.

Απέναντι από την αμέθυστη θάλασσα,
Το πλοίο γλιστρά αθόρυβα.
Τόσο χαρούμενος όσο και λυπημένος θα είμαι
Που σύντομα τα πάντα θα είναι ανάμνηση.

Ο άνεμος έσπρωχνε τα νεκρά φύλλα.
Οι σκέψεις μου
Οδηγήθηκαν σαν νεκρά φύλλα
Μέσα στη νύχτα.

Ποτέ δεν έπεσαν τόσο απαλά από αυτόν τον μαύρο ουρανό
Χίλια χρυσά τριαντάφυλλα σαν δροσιά!
Ένας φοβισμένος χορός  εκεί που ήταν θρυμματισμένα φύλλα
Στροβιλιζόταν  κι έβγαζε  έναν μεταλλικό ήχο.
Φαινόταν να βογκάει κάτω απ' τ' αστέρια και 
Να λέει ότι ο ανείπωτος τρόμος της αγάπης πέθανε.

Ψηλές ασημένιες οξιές που φιλούσαν το φεγγάρι
Ήταν σαν φαντάσματα: και πάγωσε το αίμα μου
Βλέποντας την αγαπημένη μου να χαμογελάει παράξενα.
Όπως τα φρύδια του θανάτου, οι όψεις μας ξεθωριάζουν,
Και, ακουμπώντας σιωπηλά πάνω της να διαβάσω  την μοιραία λέξη
που που ήταν γραμμένη στα ανοιχτά μάτια της, διάβασα: Λήθη.

Η μετάφραση στα Ελληνικά είναι δική μου απ' την Αγγλική μετάφραση που φέρει την υπογραφή David Paley.

 

Janet Baker - Chausson - Poème de l'amour et de la mer, Op 19

Οι πασχαλιές, η θάλασσα, ο ουρανός, τα πεθαμένα φύλλα που τα παίρνει ο άνεμος, το φεγγάρι. Τα συναισθήματα είναι φανερό ότι είναι το κυρίαρχο θέμα, αλλά δεν τα παρατηρούμε άμεσα. Αντίθετα το κέντρο βάρους βρίσκεται στην ευαισθησία του κεντρικού  προσώπου που ακτινοβολεί μέσα από αναστεναγμούς, ήχους και αρώματα του κόσμου που το περιβάλλει. Αυτό είναι συμβολισμός. Δημιουργώντας ένα σύμπαν βαρύ με άυλο νόημα, είναι ώριμο για την μουσική - και κυρίως για την μουσική του Σοσόν - ταυτόχρονα λαμπερή και εξαίσια, και γεμάτη αναμνήσεις.

Δυστυχώς ο Σοσόν πέθανε πολύ νέος, 44 ετών, μετά από ένα ατύχημα που είχε πέφτοντας σ' έναν τοίχο με το ποδήλατό του, όταν δεν λειτούργησαν τα φρένα του, όπου πέθανε ακαριαία.

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
BBC
American Symphony Orchestra
Poems without frontiers