Aurora Leigh

 Το Aurora Leigh της Elizabeth Barrett Browning είναι ένα από τα πρώτα μεγάλα έργα που διεκδικούν για τη γυναίκα το δικαίωμα να δημιουργεί, να αποφασίζει και να ζει με βάση τη δική της φωνή. Είναι ένα ποιητικό μανιφέστο για την αυτονομία και την αξιοπρέπεια — και γι’ αυτό παραμένει επίκαιρο κάθε 8 Μαρτίου.

Elizabeth Barrett Browing: AURORA  LEIGH

Η Elizabeth Barrett Browning  (6 Μαρτίου 1806 - 29 Ιουνίου 1861) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ποιήτριες της βικτωριανής εποχής, γνωστή για την πνευματικότητα, την κοινωνική της ευαισθησία και τον βαθύ λυρισμό της. Η ζωή της σημαδεύτηκε από χρόνια ασθένεια, αλλά και από έναν από τους πιο θρυλικούς λογοτεχνικούς έρωτες: τη σχέση και τον γάμο της με τον ποιητή Robert Browning. 

Τι είναι  το Aurora Leigh;
Ένα φεμινιστικό έπος σε ποιητική μορφή, που συνδυάζει: αυτοβιογραφία, κοινωνική κριτική, αισθητική θεωρία, και μια ιστορία αγάπης που ωριμάζει μέσα από ιδεολογικές συγκρούσεις. Είναι ίσως το πιο φιλόδοξο έργο της Browning — και ένα από τα πρώτα μεγάλα έργα που παρουσιάζουν μια γυναίκα καλλιτέχνιδα ως κεντρική ηρωίδα.

Το Aurora Leigh (1856) είναι ένα ποιητικό μυθιστόρημα της Elizabeth Barrett Browning, γραμμένο σε λευκό στίχο (ιαμβικός πεντάμετρος)  και μοιρασμένο σε εννέα βιβλία — έναν αριθμό που η ίδια συνδέει με τη γυναικεία μυθολογία και τα Σιβυλλικά Βιβλία. Η αφήγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο από την Aurora, ενώ δεύτερη ηρωίδα είναι η Marian Erle, ένα κακοποιημένο, αυτοδίδακτο κορίτσι περιπλανώμενων γονιών.

Η δράση εκτυλίσσεται στη Φλωρεντία, το Malvern, το Λονδίνο και το Παρίσι, και το έργο συνομιλεί με τη Βίβλο, την κλασική μυθολογία και σύγχρονα μυθιστορήματα όπως το Corinne της Madame de Staël και τα έργα της George Sand.

Στα πέντε πρώτα βιβλία, η Aurora αφηγείται τη ζωή της από την παιδική ηλικία έως τα 27 της χρόνια· στα τέσσερα τελευταία, η αφήγηση φτάνει στο παρόν και παίρνει τη μορφή ημερολογίου. Η Browning το χαρακτήριζε «μυθιστόρημα σε στίχους» και το θεωρούσε το πιο ώριμο έργο της, εκεί όπου κατέθεσε τις βαθύτερες πεποιθήσεις της για τη Ζωή και την Τέχνη.

Η μελετήτρια Deirdre David τοποθετεί την Browning, χάρη στο Aurora Leigh, ανάμεσα στις σημαντικότερες γυναίκες συγγραφείς του 19ου αιώνα και στις κορυφαίες ποιητικές φωνές της βικτωριανής εποχής. Ο John Ruskin το αποκάλεσε «το μεγαλύτερο μακροσκελές ποίημα του δέκατου ένατου αιώνα».

Το ραντεβού. Πίνακας του Arthur Hughes, 1860. Βρίσκεται στην πινακοθήκη Tate 
(φωτο διαδίκτυο) . Δείχνει την απόρριψη τoυ  Romney Leigh από την Aurora

Εν συντομία το περιεχόμενο των εννέα βιβλίων:

Βιβλίο 1

Η Aurora αφηγείται την παιδική της ηλικία, την απώλεια των γονιών της και την αυστηρή ανατροφή από τη θεία της στην Αγγλία. Ανακαλύπτει την κλίση της στην ποίηση και αποφασίζει ότι η τέχνη θα είναι η ζωή της.

Βιβλίο 2

Ο ξάδελφός της, ο Romney Leigh, της κάνει πρόταση γάμου, ζητώντας της να εγκαταλείψει την ποίηση για κοινωνική δράση. Η Aurora αρνείται, υπερασπιζόμενη την καλλιτεχνική της ταυτότητα.

Βιβλίο 3

Η Aurora μετακομίζει στο Λονδίνο και παλεύει να ζήσει ως ποιήτρια. Το βιβλίο εξερευνά τη θέση της γυναίκας καλλιτέχνιδας και τη δυσκολία της οικονομικής ανεξαρτησίας.

Βιβλίο 4

Η Aurora στοχάζεται για την τέχνη, την κοινωνία και τον ρόλο της ποίησης. Η Browning υφαίνει μια εκτενή ποιητική θεωρία μέσα από τη φωνή της ηρωίδας.

Βιβλίο 5

Η Aurora γράφει το δικό της μεγάλο ποιητικό έργο και στοχάζεται πάνω στη σχέση τέχνης και πραγματικότητας. Το βιβλίο λειτουργεί ως μετα-σχόλιο για τη δημιουργική διαδικασία.

Βιβλίο 6

Η Aurora ταξιδεύει στην Ιταλία και γνωρίζει τη Marian Erle, μια γυναίκα της εργατικής τάξης που έχει υποστεί κακοποίηση. Το βιβλίο εστιάζει στην κοινωνική αδικία και την ηθική κρίση της εποχής.

Βιβλίο 7

Η Aurora συνεχίζει το ταξίδι της στην Ιταλία και αναπτύσσει βαθύτερη κατανόηση για τον ανθρώπινο πόνο και την κοινωνική ευθύνη. Η σχέση της με τη Marian γίνεται καθοριστική για την ηθική της ωρίμανση.

Βιβλίο 8

Η Aurora επιστρέφει στην Αγγλία και μαθαίνει ότι ο Romney έχει αποτύχει στα κοινωνικά του ιδεώδη. Οι δύο ήρωες συναντιούνται ξανά, αλλά παραμένουν σε σύγκρουση για το τι σημαίνει «να αλλάξεις τον κόσμο».

Βιβλίο 9

Η Aurora και ο Romney συμφιλιώνονται, αναγνωρίζοντας ότι η τέχνη και η κοινωνική δράση δεν είναι αντίθετες αλλά συμπληρωματικές. Το έργο κλείνει με μια αίσθηση πνευματικής και συναισθηματικής ολοκλήρωσης.

Για μουσική επένδυση επιλέγω μια σουίτα για  Κέλτικη Άρπα της Sylvia Woods.

Sylvia Woods – “The Harp of Brandiswhiere

Elizabeth Barrett Browning

 Η Elizabeth Barrett Browning  (6 Μαρτίου 1806 - 29 Ιουνίου 1861) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες ποιήτριες της βικτωριανής εποχής, γνωστή για την πνευματικότητα, την κοινωνική της ευαισθησία και τον βαθύ λυρισμό της. Η ζωή της σημαδεύτηκε από χρόνια ασθένεια, αλλά και από έναν από τους πιο θρυλικούς λογοτεχνικούς έρωτες: τη σχέση και τον γάμο της με τον ποιητή Robert Browning. 

Γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1806 στο Coxhoe, County Durham της Αγγλίας. Ήταν η πρωτότοκη από 12 παιδιά. Άρχισε να γράφει ποίηση από τα έντεκα της χρόνια. Η μητέρα της διατήρησε μεγάλο αρχείο με τα παιδικά της ποιήματα — ένα από τα μεγαλύτερα σωζόμενα αρχεία νεανικής γραφής στην αγγλική λογοτεχνία. 

Στα 15 της αρρώστησε σοβαρά και υπέφερε από χρόνιους πόνους στη σπονδυλική στήλη και το κεφάλι. Αργότερα εμφάνισε και προβλήματα στους πνεύμονες, πιθανώς φυματίωση. Έπαιρνε laudanum ( οπιούχο παρασκεύασμα — βάμμα οπίου) για τον πόνο, κάτι που επηρέασε την υγεία της σε όλη της τη ζωή. 

Το 1846 παντρεύτηκε τον ποιητή Robert Browning, παρά την αντίθεση του πατέρα της. Έφυγαν για την Ιταλία, όπου έζησαν ευτυχισμένα και απέκτησαν έναν γιο, τον Pen. Κατά τη διάρκεια του γάμου τους, η φήμη της ξεπερνούσε εκείνη του συζύγου της — οι επισκέπτες στη Φλωρεντία πήγαιναν κυρίως για να τη δουν.

Κύρια έργα:
Sonnets from the Portuguese (1850)
Η πιο διάσημη συλλογή της — περιλαμβάνει το σονέτο “How Do I Love Thee?”.

How do I love thee? Let me count the ways.

I love thee to the depth and breadth and height

My soul can reach, when feeling out of sight

For the ends of being and ideal grace.

I love thee to the level of every day’s

Most quiet need, by sun and candle-light.

I love thee freely, as men strive for right.

I love thee purely, as they turn from praise.

I love thee with the passion put to use

In my old griefs, and with my childhood’s faith.

I love thee with a love I seemed to lose

With my lost saints. I love thee with the breath,

Smiles, tears, of all my life; and, if God choose,

I shall but love thee better after death.

Aurora Leigh (1856)
Ένα εκτενές ποιητικό μυθιστόρημα με φεμινιστικό και κοινωνικό περιεχόμενο.

Ποιήματα για ανθρώπινα δικαιώματα, κατά της παιδικής εργασίας και της δουλείας. 

Τα Sonnets from the Portuguese (Σονέτα από την Πορτογαλίδα)  είναι μια συλλογή 44 ερωτικών σονέτων της Elizabeth Barrett Browning, γραμμένων κατά τη διάρκεια του έρωτά της με τον Robert Browning και δημοσιευμένων το 1850. Πρόκειται για μια από τις πιο τρυφερές, ειλικρινείς και λογοτεχνικά σημαντικές εξομολογήσεις αγάπης στη βικτωριανή ποίηση.

Καταγράφουν την πορεία της ποιήτριας από την αυτοαμφιβολία και την άρνηση του έρωτα   προς την αποδοχή, την εμπιστοσύνη και τελικά την πλήρη αφοσίωση στον Robert Browning. Γράφτηκαν ιδιωτικά, χωρίς πρόθεση δημοσίευσης. Ο Robert Browning την ενθάρρυνε να τα εκδώσει, αναγνωρίζοντας τη λογοτεχνική τους αξία.

Ο τίτλος είναι σκόπιμα παραπλανητικός: Η Elizabeth ήθελε να κρύψει ότι τα ποιήματα ήταν αυτοβιογραφικά. Ο Robert την αποκαλούσε χαϊδευτικά “my little Portuguese” λόγω της μελαχρινής της όψης. Έτσι, ο τίτλος υπονοεί ότι πρόκειται για «μεταφράσεις» από άλλη γλώσσα — ενώ είναι δικά της ποιήματα.

Θεωρούνται σημαντικά γιατί συγκρίθηκαν με τα σονέτα του Shakespeare για την τεχνική τους αρτιότητα.  Αποτελούν ένα από τα πιο ειλικρινή πορτρέτα έρωτα στη δυτική λογοτεχνία. Ανέδειξαν τη Browning ως μία από τις μεγάλες φωνές της βικτωριανής ποίησης. Παραμένουν μέχρι σήμερα από τα πιο δημοφιλή ερωτικά ποιήματα παγκοσμίως.

Πώς σ’ αγαπώ; Άφησέ με να μετρήσω τους τρόπους.

Σ’ αγαπώ στο βάθος, στο πλάτος, στο ύψος

που η ψυχή μου φτάνει, ψαύοντας στο άδηλο

τα πέρατα της ύπαρξης και της ιδανικής χάρης.

Σ’ αγαπώ στο μέτρο της κάθε μέρας,

στην πιο σιωπηλή ανάγκη, με ήλιο ή με κερί.

Σ’ αγαπώ ελεύθερα, όπως οι άνθρωποι παλεύουν για το δίκιο.

Σ’ αγαπώ καθαρά, όπως γυρίζουν από τον έπαινο.

Σ’ αγαπώ με το πάθος που ξοδεύτηκε

στα παλιά μου βάσανα, και με την πίστη της παιδικής μου ηλικίας.

Σ’ αγαπώ με μια αγάπη που νόμιζα χαμένη

μαζί με τους αγίους που έχασα. Σ’ αγαπώ με την ανάσα,

τα χαμόγελα, τα δάκρυα όλης μου της ζωής· κι αν ο Θεός το θελήσει,

θα σ’ αγαπώ ακόμη πιο βαθιά μετά τον θάνατο.

Αν έπρεπε να διαλέξω ένα κομμάτι που αγκαλιάζει τέλεια το ποίημα, θα ήταν:
“Spiegel im Spiegel” – Arvo Pärt

Είναι καθαρό σαν προσευχή, αφήνει χώρο στη φωνή, έχει την ίδια αίσθηση «μέτρησης» και επανάληψης που έχει το σονέτο, και στο τέλος ανοίγει προς το άπειρο — όπως η υπόσχεση «after death».

Renaud Capuçon plays Arvo Pärt: Spiegel im Spiegel (with pianist Guillaume Bellom)

Η Ορχήστρα του Μπουλγκάκοφ (Μετρ & Μαργαρίτα)

 Ο Μπουλγκάκοφ, στο αριστουργηματικό Ο Μετρ και η Μαργαρίτα, υψώνει μια από τις πιο παράξενες και μαγευτικές σκηνές της νεότερης λογοτεχνίας: τον Χορό του Σατανά. Εκεί όπου η Μόσχα της δεκαετίας του ’30, με τη σκληρή της καθημερινότητα και τη σιωπηλή της αγωνία, ανοίγει ξαφνικά σε μια άλλη διάσταση — μια διάσταση όπου το γκροτέσκο συναντά το τελετουργικό, και το σατιρικό μεταμορφώνεται σε οπερατική φαντασμαγορία.

Ο χορός αυτός δεν ανήκει σε καμία παράδοση· δεν έχει ρίζες σε λαογραφία ή θρύλους. Είναι μια καθαρή επινόηση του συγγραφέα, ένα σύμπαν που αναδύεται από την προσωπική του κοσμολογία: μυστικισμός, ειρωνεία, θέατρο, και μια βαθιά αίσθηση ότι ο κόσμος —ο πραγματικός και ο φανταστικός— μπορεί ανά πάσα στιγμή να αναποδογυρίσει.

Και μέσα σε αυτή τη σκηνή, η ορχήστρα του Βόλαντ —μια ορχήστρα που δεν υπακούει σε κανέναν νόμο της φύσης— εμφανίζεται με τρόπο που μόνο ο Μπουλγκάκοφ θα μπορούσε να συλλάβει. Το απόσπασμα που ακολουθεί παραμένει ένα από τα πιο ευρηματικά και κινηματογραφικά στιγμιότυπα του βιβλίου:

«Στην εξέδρα πίσω από τις τουλίπες, όπου η ορχήστρα του βασιλιά έπαιζε βαλς, τώρα ηχούσε λυσσαλέα μια πιθηκίστικη τζαζ. Διηύθυνε ένας τεράστιος γορίλας με μαλλιαρές φαβορίτες και μια τρομπέτα στο χέρι, χορεύοντας βαριά. Σε μια σειρά κάθονταν ουρακοτάγκοι και φυσούσαν κάτι άστραφτερές τρομπέτες. Πάνω στους ώμους τους είχαν εγκατασταθεί χαρούμενοι χιμπαντζήδες με φυσαρμόνικες. Δύο μπαμπουίνοι χτυπούσαν τα πλήκτρα δύο πιάνων με ουρά, αλλά μέσα στις φωνές, στα ουρλιαχτά και στους κρότους των σαξόφωνων, των βιολιών και των τυμπάνων που έβγαιναν απ' τα ποδάρια των γιββώνων, των μανδρίλων και των κερκοπιθήκων τα πιάνα δεν ακούγονταν. Στο πάτωμα που ήταν σαν καθρέφτης ένα ατελείωτο πλήθος από ζευγάρια, κυριολεκτικά ο ένας πάνω στον άλλον, με εκπληκτική επιδεξιότητα και καθαρότητα κινήσεων, στριφογυρίζοντας προς μια κατεύθυνση, κινούνταν σαν ένας τοίχος που απειλούσε να παρασύρει τα πάντα στο διάβα του. Πάνω από τα ζευγάρια φτεροκοπούσαν ολοζώντανες πεταλούδες από σατέν, ενώ από το ταβάνι έπεφταν λουλούδια. Στα κιονόκρανα, όταν έσβησε το ηλεκτικό, άναψαν μυριάδες πυγολαμπίδες, ενώ στον αέρα αιωρούνταν κλεφτοφάναρα.»

(Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Ο Μέτρ και η Μαργαρίτα, μετάφρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδ. Μίνωας, κεφ. 23 «Ο μεγάλος χορός του Σατανά», σελ. 41)

Κι όμως, όσο φανταστική κι αν είναι η σκηνή, η σπίθα της γεννήθηκε από ένα πραγματικό γεγονός: τον περίφημο «Εαρινό Χορό» που διοργάνωσε ο Αμερικανός πρεσβευτής Ουίλιαμ Μπούλιτ στο Spaso House. Μια δεξίωση τόσο εκκεντρική, τόσο υπερβολική, τόσο θεατρική, ώστε ο Μπουλγκάκοφ —που παρευρέθηκε μαζί με τη σύζυγό του, Έλενα Σιλόβσκαγια— δεν θα μπορούσε να την ξεχάσει. Χιλιάδες λουλούδια, εξωτικά ζώα, ένας αρκούδος που περιφερόταν ανάμεσα στους καλεσμένους, μια ατμόσφαιρα που έμοιαζε να αψηφά τη σοβιετική μουντάδα της εποχής.

                                                        Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (1891-1940)

Από αυτό το πραγματικό, σχεδόν παραμυθένιο σκηνικό, ο Μπουλγκάκοφ δημιούργησε κάτι εντελώς δικό του: έναν χορό όπου οι ζωντανοί και οι νεκροί συνυπάρχουν, όπου η Μαργαρίτα γίνεται βασίλισσα ενός κόσμου που δεν υπακούει σε κανέναν νόμο, όπου ο χρόνος και ο χώρος λυγίζουν σαν να είναι υλικά της φαντασίας.

Και σαν ηχητική αντανάκλαση αυτού του φαντασμαγορικού χορού, έρχεται στον νου η Danse Macabre του Saint‑Saëns: μια σύνθεση όπου ο θάνατος σηκώνει το δοξάρι του και καλεί τους νεκρούς σε έναν χορό που πάλλεται ανάμεσα στο μακάβριο και στο παιχνιδιάρικο. Με τους σπειροειδείς ρυθμούς και την ειρωνική της λάμψη, η μουσική αυτή μοιάζει να συνοδεύει φυσικά τη στιγμή που οι πυγολαμπίδες ανάβουν και οι πεταλούδες από σατέν φτεροκοπούν πάνω από το πλήθος — σαν να ήταν πάντα η μυστική μελωδία του ίδιου του «Χορού του Σατανά».

                                                Camille Saint-Saëns - La danse macabre

Το Στρίψιμο Της Βίδας

To Στρίψιμο Της Βίδας είναι μια νουβέλα τρόμου που έγραψε το 1898 ο Χένρυ Τζέιμς (1843-1916) και δημοσιεύθηκε σε συνέχειες από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1898 σε ένα εβδομαδιαίο περιοδικό των ΗΠΑ (Collier's Magazine).  Η νουβέλλα αναφέρεται σε μια γκουβερνάντα που έχει προσληφθεί για την φροντίδα δύο παιδιών σε μια απομονωμένη βίλα και σταδιακά πείθεται ότι ο τόπος είναι στοιχειωμένος.

Είναι μια τρομακτική ιστορία φαντασμάτων ή το αφήγημα μιας διαταραγμένης ψυχοσύνθεσης; Ο συγγραφέας άφησε την ιστορία να ζυμωθεί μες στο μυαλό του για πάνω από δυόμισι χρόνια, προτού ξεκινήσει να τη γράφει. Σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της συγγραφικής του καριέρας γνώριζε ότι δυστυχώς τα βιβλία του δεν θα προσέλκυαν ποτέ μεγάλο αναγνωστικό κοινό. Θέλοντας να αποκτήσει καινούργιους αναγνώστες στις ΗΠΑ, έκανε Το Στρίψιμο Της Βίδας όσο πιο δραματικά τρομακτικό μπορούσε - τόσο τρομακτικό, μάλιστα που τρόμαξε ακόμα και τον εαυτό του τον ίδιο. 

Henry James (1913)

Η νουβέλα άσκησε τεράστια - παρότι έμμεση - επίδραση στη δομή και στο ύφος της Καρδιάς Του Σκότους, που ο Τζόζεφ Κόνραντ άρχισε να γράφει αμέσως μόλις διάβασε Το Στρίψιμο Της Βίδας, αλλά και σε ταινίες όπως  Οι Άλλοι, του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ με την Νικόλ Κίντμαν (2001), Ο Άνθρωπος της Νύχτας (The Nightcomers) του Μάικλ Γουίνερ με τον Μάρλον Μπράντο. Ωστόσο, η ταινία που κατόρθωσε καλύτερα να συλλάβει την ψυχολογική παραδοξότητα, την κλειστοφοβία και την εγγενή αμφισημία της νουβέλας του Τζέιμς ήταν το Μια Μορφή Στο Παράθυρο (πρωτότυπος τίτλος The Innocents), με πρωταγωνίστρια την Ντέμπορα Κερ.

Benjamin Britten 

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1954, ανέβηκε για πρώτη φορά η όπερα του Μπέντζαμιν Μπρίτεν (1913-1976) στην Βενετία με τον τίτλο της νουβέλας και βασίζεται στην ιστορία του Τζέιμς. Θεωρείται σαν μία από τις πιο δραματικά ελκυστικές Αγγλικές όπερες. Είναι γραμμένη σε δύο πράξεις με πρόλογο και δεκαέξι σκηνές, ενώ πριν από κάθε σκηνή ακούμε μια παραλλαγή του δωδεκάφθογγου θέματος της "Βίδας".  Ο Μπρίττεν συνεπής στις επιλογές του αναμιγνύει τονικότητα και δυσαρμονία.

                                Το θέμα της Βίδας που ακούγεται για πρώτη φορά  περίπου στο λεπτό 2:50

Benjamin Britten: The Turn of the screw 

Η δομή της νουβέλας έχει ως εξής: στη διάρκεια μιας συνεστίασης σε ένα εξοχικό αρχοντικό, ένας εκ των καλεσμένων στέλνει να του φέρουν από την πόλη ένα παλιό, κλειδωμένο ως τότε χειρόγραφο, με σκοπό να διασκεδάσει και να τρομάξει την παρέα του. Στο χειρόγραφο αυτό βρίσκεται η ιστορία δύο παιδιών, ενός αγοριού κι ενός κοριτσιού, και των νεκρών διεφθαρμένων υπηρετών, καταγεγραμμένη σε πρώτο πρόσωπο από την καινούργια γκουβερνάντα που καταφθάνει στο απομονωμένο εξοχικό όπου ζουν απροστάτευτα τα δύο παιδιά.

Ακόμα και για τον πιο άπειρο αναγνώστη, το ύφος της γκουβερνάντας στο Στρίψιμο Της Βίδας φαντάζει αρχικά επιτηδευμένο και ιδιαίτερα εγωκεντρικό. Σύντομα, ωστόσο, υπό το φως των όσων αρχίζει εκείνη να βλέπει και να αντιλαμβάνεται, αυτό παύει να έχει σημασία. Υπάρχουν φράσεις και σκηνές στο βιβλίο, γραμμένες με τέτοια δεξιοτεχνία, προσοχή και πονηρή επιδεξιότητα, που υποβάλλουν όποιον το διαβάζει, προκαλώντας του βαθιά αναστάτωση. Δικαίως είχε φοβηθεί και ο ίδιος ο Τζέιμς. Πρόκειται για μια αληθινά τρομακτική ιστορία. 

Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας
Μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο
Επίμετρο: Κολμ Τομπίν
Εκδόσεις: Ψυχογιός

De Profundis

 Η Λατινική αυτή φράση σημαίνει "Εκ βαθέων"  για πρώτη φορά εμφανίστηκε στον Ψαλμό 129 (κατ' άλλους 130)  του Δαβίδ. Έγινε, όμως γνωστή απ' το ομότιτλο γράμμα  που έγραφε ο Όσκαρ Ουάιλντ, ενώ βρισκόταν στην φυλακή, στον αγαπημένο του Λόρδο Άλφρεντ Ντάγκλας. Είναι και το κύκνειο άσμα του Ουάιλντ. Στην πραγματικότητα είναι η εκ βαθέων εξομολόγησή του όσον αφορά την πρότερη ζωή του, τα γεγονότα που οδήγησαν στην πτώση και στην τιμωρία του. Και πώς από την πτώση, την απόγνωση, την απόλυτη ταπείνωση και στη συνέχεια την παραδοχή της κατάστασής του, ξαφνικά ανακάλυψε ένα "θησαυρό" μέσα του. Πώς η καρδιά του μαλάκωσε και ένιωσε να ελευθερώνεται από κάθε πικρία για τον εαυτό του, τους άλλους και τον κόσμο, έτοιμος πλέον "να αντικρίσει τη ζωή με πολύ περισσότερη ηρεμία κι εμπιστοσύνη".

Πολλοί συνθέτες έγραψαν κομμάτια μουσικής με τον τίτλο De Profundis και θα ακούσουμε μερικά παρακάτω μαζί με κάποια αποσπάσματα από το γράμμα του Όσκαρ Ουάιλντ. 

Ο Ψαλμός του Δαβίδ

Ἐκ βαθέων ἐκέκραξά σε, κύριε·

 κύριε, εἰσάκουσον τῆς φωνῆς μου· γενηθήτω τὰ ὦτά σου προσέχοντα εἰς τὴν φωνὴν τῆς δεήσεώς μου.

 ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ, κύριε, κύριε, τίς ὑποστήσεται;

 ὅτι παρὰ σοὶ ὁ ἱλασμός ἐστιν.

 ἕνεκεν τοῦ νόμου σου ὑπέμεινά σε, κύριε, ὑπέμεινεν ἡ ψυχή μου εἰς τὸν λόγον σου.

 ἤλπισεν ἡ ψυχή μου ἐπὶ τὸν κύριον ἀπὸ φυλακῆς πρωίας μέχρι νυκτός· ἀπὸ φυλακῆς πρωίας ἐλπισάτω Ισραηλ ἐπὶ τὸν κύριον.

 ὅτι παρὰ τῷ κυρίῳ τὸ ἔλεος, καὶ πολλὴ παρ’ αὐτῷ λύτρωσις,

 καὶ αὐτὸς λυτρώσεται τὸν Ισραηλ ἐκ πασῶν τῶν ἀνομιῶν αὐτοῦ.

Ο Ιταλός συνθέτης Ildebrando Pizzeti (1880-1968) ήταν ένας ευχάριστος άνθρωπος που όμως ο χαρακτήρας του είχε και δύστροπες όψεις. Έτσι, μια φιλία πολλών χρόνων που είχε με τον ομότεχνό του Gian Francesco Malipiero έληξε εξ αιτίας κάποιου δηκτικού σχολίου του Pizzeti.  Όταν, λοιπόν, έληξε αυτή η φιλία το 1937 και οι δύο συνέθεσαν από ένα έργο με τον τίτλο De Profundis πάνω στους στίχους του Ψαλμού του Δαβίδ.  Το έργο του Pizzeti είναι γραμμένο για επτάφωνη χορωδία α καπέλα.

Ildebrando Pizzetti: De Profundis

"Πίσω από τη θλίψη υπάρχει πάντα μια ψυχή και το να ειρωνεύεσαι μια ψυχή που πονάει, είναι κάτι φοβερό. Όσοι το κάνουν αυτό, η ζωή τους είναι στερημένη από ομορφιά"

Η σύνθεση του Ιταλού Gian Francesco Malipiero (1882-1973) είναι για φωνή, βιόλα, κοντραμπάσο και εκκλησιαστικό όργανο.

Gian Francesco Malipiero: De Profundis

Μια πολύ όμορφη σύνθεση είναι και το μοτέτο του Γάλλου Marc-Antoine Charpentier (1643-1704), που το έγραψε για την κηδεία της συζύγου του Λουδοβίκου 14ου. Θα ακούσουμε το Πρελούδιο την πρώτη απ' τις 14 κινήσεις.

De profundis, H. 189: Prelude

"Τα μοιραία λάθη της ζωής, δεν οφείλονται στο ότι ο άνθρωπος είναι παράλογος. Μια παράλογη στιγμή, στη ζωή ενός ανθρώπου, μπορεί να ’ναι η ωραιότερη στιγμή της ζωής του. Οφείλονται στο ότι ο άνθρωπος είναι λογικός. Κι αυτή η διαφορά είναι τεράστια."

O Franz Liszt έγραψε ένα έργο για ορχήστρα και  κορυφαίο πιάνο, που το αφιέρωσε στον φίλο του Αββά ντε Λαμεναί βασισμένο στον γνωστό και για τους δύο ψαλμό. Ο Λιστ ήταν σαφής, λέγοντας "ορχήστρα και κορυφαίο πιάνο" ότι γι' αυτόν είχε μεγάλη σημασία ο ρόλος της ορχήστρας στο έργο.

Franz Liszt: De Profundis

"Ο πόνος -όσο παράξενο κι αν σου φανεί- είναι το μέσο που μας κάνει να υπάρχουμε, γιατί είναι το μόνο μέσο που μας κάνει και παίρνουμε συνείδηση της ύπαρξής μας."

Το επόμενο βίντεο είναι μια πρωτοποριακή σύνθεση του Αμερικανού συνθέτη και πιανίστα Frederic Rzewski (γεν. 1938) για πιάνο και απαγγελία στίχων βασισμένων στο  έργο του Όσκαρ Ουάιλντ. Ο πιανίστας David Falterman είναι εκπληκτικός performer!

De Profundis - Frederic Rzewski

"Η ευτυχία, η ευχαρίστηση και η επιτυχία μπορεί να ’ναι τραχιές στην ουσία τους και κοινές στην υφή τους. Η θλίψη όμως είναι το πιο ευαίσθητο απ’ όλα τα πράγματα του κόσμου."

Το γράμμα αυτό δε στάλθηκε ποτέ. Ο Όσκαρ Ουάιλντ το πήρε μαζί του κατά την αποφυλάκισή του και δεν δημοσιεύτηκε παρά μονάχα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1905, όταν πήρε και τον τίτλο De profundis. Η ολοκληρωμένη του μορφή δημοσιεύτηκε το 1962.

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
hyperion
BBC
το βιβλίο
provocateur

O Li Bo και οι συνθέτες...

 O Li Bo ή Li Po ή Li Bai ήταν Κινέζος ποιητής που έζησε μεταξύ των ετών 701-762 μ.Χ. Αναγνωρίστηκε η αξία του από την εποχή που ζούσε μέχρι σήμερα και θεωρείται ως ιδιοφυία και ρομαντική προσωπικότητα, που ανέβασε την ποίηση πολύ υψηλά. Με τον ομότεχνο και φίλο του Du Fu υπήρξαν εξέχουσες προσωπικότητες της διαμόρφωσης της Κινέζικης Ποίησης επί της δυναστείας Τανγκ, που θεωρείται "Η Χρυσή Εποχή της Κινέζικης Ποίησης".

Υπήρξε ο πιο Ρομαντικός ποιητής της Δυναστείας Τανγκ. Γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια εύπορη οικογένεια στην Δυτική Κίνα και απέκτησε πολύ καλή μόρφωση. Όμως, αποφάσισε να μην ακολουθήσει το συμβατικό σύστημα εξετάσεων ώστε να αποκτήσει μια κυβερνητική θέση. Στην ηλικία των 25 ετών ταξίδεψε σ' όλες τις περιοχές της Ανατολικής και Κεντρικής Κίνας. Από τότε και μετά η ασχολία του ήταν του περιπλανώμενου ποιητή. Σ' όλη την ζωή του έγραψε άπειρα ποιήματα με διαφορετικά θέματα - κυρίως για την φύση, το ποτό, την φιλία, την μοναξιά αλλά και το πέρασμα του χρόνου. Του άρεσε το ποτό και να κάνει φιλίες, ανέπτυξε μια ισχυρή αίσθηση της ιπποσύνης κι έμαθε να χρησιμοποιεί το σπαθί ενώ ζούσε με ερημίτες. Στην ηλικία των 42 ετών, απέκτησε αναγνώριση από τον αυτοκράτορα και διορίστηκε σε μια θέση της Hanlin Academy.

Li Bo

Έχοντας την εύνοια του αυτοκράτορα, ο Λι Μπο θεώρησε ότι ήταν μια μεγάλη ευκαιρία γι' αυτόν να προσφέρει στο έθνος του τις υπηρεσίες του. Όμως, συνωμότες της αυλής, βρήκαν έναν τρόπο να αποδείξουν ότι ένα από τα ποιήματά του ήταν μια κακόβουλη σάτιρα. Έτσι επέστρεψε στην ζωή της πόλης και κατέφυγε εκ νέου στα βουνά. 

Μια και οι πολιτικές του φιλοδοξίες καταστράφηκαν, ο ποιητής ενστερνίσθηκε τον Ταοϊσμό. Στο τέλος της Δυναστείας Τανγκ, η πολιτική κατάσταση γινόταν χαοτική γιατί ένοπλες τοπικές δυνάμεις δημιούργησαν ένα αυτονομιστικό καθεστώς. Κατά την επανάσταση του An Lu-Shan, o Λι Μπο πήγε νότια και τέθηκε στις υπηρεσίες του Πρίγκιπα Γιανγκ. Ο Πρίγκηπας σύντομα κατηγορήθηκε ότι σκόπευε να δημιουργήσει ένα ανεξάρτητο βασίλειο κι εκτελέστηκε. Ο Λι Μπο συνελήφθη και φυλακίστηκε, αλλά γλύτωσε την εκτέλεση χάρις σ' έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο. Εξορίστηκε κι άρχισε πάλι την περιπλάνησή του.

 Όμως δεν εγκατέλειψε τις σκέψεις του να πολεμήσει για την δικαιοσύνη. Πέθανε από κάποια αρρώστια στον δρόμο για το σπίτι του. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Λι Μπο πέθανε μεθυσμένος καθώς προσπαθούσε ν' αγκαλιάσει την αντανάκλαση της σελήνης στο νερό. Αυτό στην ουσία περιγράφει την συχνή  αγάπη του για το αλκοόλ καθώς και τον ρομαντικό χαρακτήρα του.

Li Bai Memorial Hall

Τo Li Bai Memorial Hall χτίστηκε στo Jiangyou το 1962 για να τιμήσει τα 1200 χρόνια από τον θάνατο του ποιητή που είναι γνωστός και σαν Li Po, και έζησε στην περιοχή αυτή για 24 χρόνια.

Το μοναδικό χειρόγραφο του ποιητή που έχει σωθεί και φυλάσσεται στο Palace Museum στο Πεκίνο

Οι κριτικοί έχουν εστιάσει στην έντονη αίσθηση του Li Bo για την συνέχεια της ποιητικής παράδοσης, την αποθέωση των αλκοολούχων ποτών - μέχρι μέθης - την χρήση της εικόνας του, τις τρομερές ακρότητες της φαντασίας του, την επιδεξιότητά του στην χρήση των ποιητικών κανόνων και την ικανότητά του να συνδυάζει όλα αυτά με μια ακαταπόνητη μαεστρία ώστε να παράγει απαράμιλλη ποίηση. Παρακάτω ένα απ' τα ποιήματά του σχετικά με το μεθύσι, που όπως λέει ο δημοσιογράφος John C. H. Wu  "ενώ κάποιοι ίσως έχουν μεθύσει παραπάνω απ' τον Li, κανένας δεν έχει γράψει περισσότερα ποιήματα για το κρασί".

Ξυπνώντας Απ' το Μεθύσι μια Ανοιξιάτικη Μέρα

Η ζωή στον κόσμο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα μεγάλο όνειρο

Δεν θα το χαλάσω ούτε με μόχθο ή φροντίδα

Έτσι λέγοντας, ήμουν μεθυσμένος όλη μέρα

Ξαπλωμένος αβοήθητος στην είσοδο του σπιτιού μου.

Όταν ξύπνησα, ανοιγόκλεισα τα μάτια μου στην χλόη του κήπου

Ένα μοναχικό πουλί τραγουδούσε μέσα στα λουλούδια

Αναρωτήθηκα αν η μέρα ήταν βροχερή ή αίθρια;

Ο Ανοιξιάτικος αέρας έλεγε ο συκοφάγος.

Συγκινημένος απ' το τραγούδι του άρχισα ν' αναστενάζω

Και, μια και το κρασί ήταν εκεί, γέμισα το ποτήρι μου

Τραγουδώντας άγρια περίμενα ν' ανατείλει το φεγγάρι

Όταν τέλειωσε το τραγούδι, είχα χάσει όλες τις αισθήσεις μου.

Συνθέτες της Δυτικής μουσικής, έδειξαν ενδιαφέρον για την Κινέζικη ποίηση, μουσική  και φιλοσοφία, το οποίο ενδιαφέρον καρποφόρησε με μουσικά έργα. Θα ακούσουμε δύο τραγούδια από δύο Άγγλους συνθέτες.

O Peter Warlock (1894-1930) είναι Άγγλος συνθέτης περισσότερο γνωστός με το ψευδώνυμό του παρά με το πραγματικό του όνομα Philip (Arnold) Heseltine. Μελοποίησε το παρακάτω ποίημα του Li Bo.

Along the Stream

 (Translated by Cranmer-Byng)

The rustling nightfall strews my gown with roses

And wine flushed petals bring forgetfulness

 I arise with the stars exultantly.

And follow the sweep of the moon along the

hushing stream where no birds wake.

 [Only the long drawn sigh of wary voices

whispering: farewell.

(Δίπλα στο Ρυάκι

Η νύχτα πέφτει και το θρόισμά της σκορπάει ρόδα στο φόρεμά μου

Και τα πέταλα που ραντίζονται με κρασί φέρνουν λήθη

Ανατέλλω με τα αστέρια με ενθουσιασμό

Κι ακολουθώ το πέρασμα του φεγγαριού δίπλα

απ' το ήσυχο ρυάκι όπου δεν ξυπνάνε τα πουλιά

[Μόνο ο μακρόσυρτος αναστεναγμός διστακτικών φωνών

που ψιθυρίζουν: αντίο] )

Warlock: Along The Stream

Ο Άγγλος συνθέτης Constant Lambert (1905-1951) γνωστός για συνθέσεις μουσικής μπαλέτου αλλά και μαέστρος, σπούδασε με τον Ραλφ Βων Ουίλιαμς, με τον οποίο συνδέθηκε και φιλικά. Εντυπωσιάστηκε από τον εξωτικό κόσμο της Κινέζικης μουσικής και μελοποίησε  ποιήματα του Λι Μπο. Ας ακούσουμε το "Α Summer Day."

A Summer day 

(Translated by Obata) (Text by Li Po)

Naked I lie in the green forest of summer… 

Too lazy to wave my white-feathered fan. 

I hang my cap on a crag, 

And bare my head to the wind that comes 

Blowing through the pine trees. 

(Μια Καλοκαιρινή Μέρα

Γυμνός ξαπλώνω στο καταπράσινο δάσος του καλοκαιριού...

πολύ οκνός ακόμη και να κουνήσω την βεντάλια μου από άσπρα φτερά. 

Κρέμασα το καπέλο μου σ' ένα βράχο

Και με γυμνό κεφάλι προς τον άνεμο που έρχεται

Και φυσάει μέσα από τα πεύκα )

 Li-Po, A summer day

Ο Ελβετός συνθέτης   Volkmar Andreae έγραψε έναν κύκλο τραγουδιών με τον τίτλο: Li-Tai-Pe: Eight Chinese songs for tenor and orchestra, op. 37. Ας ακούσουμε το δεύτερο, που έχει τον τίτλο: Ο Περιπλανώμενος ξυπνάει σ' ένα πανδοχείο.

Li-Tai-Pe, Op. 37: II. Wanderer Awakens in the Hostel

Επίσης ο Μάλερ ενσωμάτωσε στον κύκλο του "Το Τραγούδι της Γης" τέσσερα ποιήματα του Λι Mπο. Eπίσης, η ποίησή του επηρρέασε αρκετούς ποιητές του 20ού αιώνα, μεταξύ των οποίων τον Έζρα Πάουντ και τον Τζέιμς Ράιτ.

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Chinghsuan Lily Hsieh
Διάφορες ιστοσελίδες με ποίηση του Li Bai

Ποίηση, η κορώνα της λογοτεχνίας

 Τι είναι Ποίηση; Θα αρκεστώ στην σοφία του Μπόρχες που την ορίζει ως:
"Ποίηση είναι η έκφραση του ωραίου, διαμέσου λέξεων περίτεχνα υφασμένων μεταξύ τους".

Τέχνη των Τεχνών, αφού κύριο όργανό της είναι η γλώσσα, το κατεξοχήν εκφραστικό μέσο του ανθρώπου. Πιο παλιά μορφή της Τέχνης του Λόγου είναι η Ποίηση που είναι και η πλέον συναισθηματική, πιο μουσική, συνεπώς και πιο ψυχική από τον πεζό λόγο και τον σκηνικό διάλογο.

Σήμερα θα αναφερθώ αποκλειστικά στην αγαπημένη μου Αμερικανίδα ποιήτρια Emily Dickinson (1830-1886) παρουσιάζοντας τρία απ' τα ποιήματά της με τις μελοποιήσεις τους. Έζησε απομονωμένη στο σπίτι της και πιο πολύ στο δωμάτιό της. Σπάνια συναντούσε κόσμο και θεωρείτο εκκεντρική για τις επιλογές της. Φορούσε μόνο άσπρα ενδύματα και η επικοινωνία της με τον έξω κόσμο γινόταν δι' αλληλογραφίας. Η δύναμή της βρίσκεται στην βαθειά προσωπική ποιότητα των ποιημάτων της και την ένταση των αισθημάτων που μεταδίδουν.Αυτά που πάνω από όλα γοητεύουν τον αναγνώστη είναι ο παράξενος τρόπος της σκέψης της, η απέριττη, ελλειπτική γλώσσα μέσα από ένα συμπυκνωμένο, αποσπασματικό στίχο, η βιαιτότητα αλλά και ευελιξία του ρυθμού της, και η δύναμη και ζωηρότητα των εικόνων της. 

Emily Dickinson

Θα υπάρχει στ' αλήθεια ένα πρωί;

Θα υπάρχει στ' αλήθεια ένα "Πρωί";
Υπάρχει τέτοιο πράγμα σαν "Ημέρα";
Θα μπορούσα να το δω απ' τα βουνά
Αν είχα το ύψος τους;

Έχει πόδια σαν τα Νούφαρα;
Έχει φτερά σαν Πουλί;
Έρχεται από ξακουστές χώρες
Που ποτέ δεν άκουσα;

Αχ κάποιος Ακαδημαϊκός! Αχ, κάποιος Ναυτικός!
Αχ, κάποιοι Σοφοί Άνθρωποι απ' τα ουράνια!
Παρακαλώ πείτε στον ταπεινό Ταξιδιώτη
Πού είναι αυτός ο τόπος που λέγεται "Πρωί"!

Emily Dickinson

H ποιήτρια ψάχνει απαντήσεις στα υπαρξιακά της ερωτήματα. Ζητάει βοήθεια απ' τους Σοφούς Ανθρώπους, τους ακαδημαϊκούς (που μελετούν), τους ναυτικούς (που ταξιδεύουν) χωρίς η ίδια να σταματάει σαν ταξιδιώτισσα να βρει τις απαντήσεις στο συνεχές σκοτάδι που μπορεί να έχει παγιδευτεί ή στην ατέλειωτη αναζήτηση που μπορεί να έχει χαθεί.

Will There Really Be a “Morning?”

Είμαι ο Κανένας! Ποιός είσαι εσύ;

Είμαι ο Kανένας! Ποιός είσαι εσύ;
Είσαι ο Κανένας  - και σύ;
Άρα είμαστε δυο, μη μου πεις!
θα μας διαφήμιζαν, ξερεις.

 Πόσο βαρετό να είσαι Kάποιος
πόσο δημόσιο, σαν βάτραχος
T' όνομά σου να λες όλον τον Ιούνιο
σε εναν Βούρκο γιομάτο θαυμασμό!

Emily Dickinson

Πόσο όμορφα περιγράφει εδώ η ποιήτρια την χρυσή ανωνυμία αντί της φήμης και της δημόσιας αναγνώρισης. Κι όποιος καμαρώνει γιατί είναι "Κάποιος", μοιάζει με βάτραχο στον Βούρκο, καταλήγει με ειρωνεία η Ντίκινσον. 

Πολύ δημοφιλές ποίημα που έχει μελοποιηθεί και τραγουδιέται από σχολικές χορωδίες. Σπουδαίο μάθημα για τους νέους τα νοήματά του. 

Treble Choir - I'm Nobody! Who are You?!

Ο Αμερικανός συνθέτης Ααρών Κόπλαντ συνέθεσε 12 κομμάτια εμπνευσμένα απ' την ποίηση της Έμιλυ Ντίκινσον. Κάθε τραγούδι είναι αφιερωμένο και σε κάποιον συνάδελφό του συνθέτη. Επιλέγω το έβδομο με τον τίτλο  Sleep is supposed to be και είναι αφιερωμένο στον συνθέτη Irving Fine.

Ο Ύπνος υποτίθεται ότι είναι

Ο Ύπνος υποτίθεται ότι είναι
Απ' τις ψυχές της λογικής
Το κλείσιμο του ματιού.

O Ύπνος είναι ο μεγάλος σταθμός
Κάτω απ' τον οποίο, και στις δύο πλευρές
Στέκονται οι οικοδεσπότες του μάρτυρα!

To πρωί υποτίθεται ότι είναι
Από ανθρώπους κάποιας ιεραρχίας
Το ξύπνημα της Μέρας.

Το Πρωί δεν έχει συμβεί!

Αυτή θα είναι η Αυγή
Ανατολικά της Αιωνιότητας
Απ' την μια το χαρούμενο πανό
Απ' την άλλη οι κόκκινες ακτίνες
Αυτό είναι το ξύπνημα της Μέρας!

Emily Dickinson

'Ενα απ' τα ομορφότερα ποιήματά της, γεμάτο απ' την προσωπικότητά της και την ματιά της στραμμένη στην καθημερινή ζωή του σπιτιού της. Ήταν 28 ετών όταν έγραψε αυτό το ποίημα στο οποίο διαφαίνεται η στάση απέναντι στον πατέρα της που την ξυπνούσε πολύ πριν ξημερώσει (Το Πρωί δεν έχει συμβεί) και που δείχνει την ενόχλησή της στις συνεχείς αντιπαραθέσεις τους.

 Sleep is supposed to be

Η ποίηση είναι το αρχαιότερο λογοτεχνικό είδος. Πριν την ανακάλυψη της γραφής, ο άνθρωπος ήταν αδύνατο να αναπτύξει την τέχνη του πεζού λόγου και να απομνημονεύσει ένα πεζογράφημα. Ποιήματα όμως (όπως επιφωνηματικές επικλήσεις και ύμνους στους θεούς, θρήνους και ξεσπάσματα χαράς) έπλασε πολύ νωρίς ο πρωτόγονος άνθρωπος, συνδυασμένα με μουσική και χορό. Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου.

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Slowlander
lyrics translate
Emily Dickinson: Μια Ώρα είναι μια Θάλασσα (μετάφρ. Κώστας Ιωάννου εκδ. ΚΡΩΠΙΑ)

Φέλιξ Μέντελσον - Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας

 Ο Φέλιξ Μέντελσον - Μπαρτόλντυ γεννήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1809. 

Φέλιξ Μέντελσον - Μπαρτόλντυ

Οι γονείς του ήταν εύποροι και καλλιεργημένοι και του έδωσαν τα πρώτα ερεθίσματα που επηρέασαν την ιδιόρρυθμη καλλιτεχνική του φύση που δεν έδειχνε ενδιαφέρον μόνο για τη μουσική. Η εκπαίδευσή του – ουμανιστική και καλλιτεχνική – ήταν πλούσια: έμαθε πολύ νωρίς να ζωγραφίζει, και μάλιστα κατά τρόπο επαγγελματικό, πράγμα που αποδεικνύεται από τις πολυάριθμες ακουαρέλες του. Έζησε και μερικούς μήνες στο Παρίσι, παρακολουθώντας τα μαθήματα της διάσημης ερμηνεύτριας του Μότσαρτ Bigot de Marogens, αλλά τελειοποίησε τις μουσικές του γνώσεις στο Βερολίνο με καθηγητές του F. Zelter (θεωρία) και L. Berger (πιάνο).

Παράλληλα παρακολουθούσε μαθήματα φιλολογίας με καθηγητή τον L.Heise και μετέφρασε στα γερμανικά το έργο Aνδρία του Τερέντιου και μερικά σονέτα του Δάντη, του Τσίνο  ντα Πιστόια και του Βοκκάκιου. Τη μεγαλύτερη ωστόσο επίδραση στο νεαρό μουσικό άσκησε η επαφή του με τους μουσικούς κύκλους του Βερολίνου, που την εποχή εκείνη κυριαρχούνταν από πνεύμα ζωντάνιας και πρόσφεραν πολλά ερεθίσματα. Από τα 11 χρόνια του παρακολουθούσε μαθήματα και βρήκε την ευκαιρία να εμβαθύνει σε όλο το ρεπερτόριο της θρησκευτικής μουσικής (κυρίως Μπαχ). Το 1820 άρχισε να ασχολείται σοβαρά με τη σύνθεση με μια πρώτη σειρά από σονάτες για βιολί και πάνο. Γνωρίστηκε και με τον Γκαίτε ο οποίος έγινε αμέσως θαυμαστής του και πολύτιμος φίλος του.  Στο Παρίσι που πήγε το 1825 γνώρισε τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της εποχής, αλλά ένιωσε παράλληλα μεγάλη αηδία για το γεγονός ότι ο κόσμος έτρεφε ελάχιστη εκτίμηση για τον Μπαχ και τον Μπετόβεν.

Η επιστροφή του στο Βερολίνο συνέπεσε με μια ιδιαίτερα έντονη συνθετική περίοδο, κατά την οποία γράφτηκε (μεταξύ άλλων) και η μαγευτική εισαγωγή Όνειρο Θερινής Νυκτός (1826), ενός από τα καλύτερα και ενδεικτικότερα ορχηστρικά έργα της μουσικής ευαισθησίας του Μέντελσον.

Παραθέτω την μουσική απ’  το έργο του Μέντελσον που είχε σαν έμπνευση το όμώνυμο έργο του Σαίξπηρ.

ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΚΤΑΣ

Αποτελείται από 12 τμήματα  που αριθμούνται ενώ η εισαγωγή και το φινάλε είναι χωρίς αρίθμηση. 

Εισαγωγή
1.Scherzo (μετά την Α΄Πράξη)
2.L' istesso tempo
3.Lied mid chor
4.Andante
5.Intermezzo (μετά την Β΄Πράξη)
6.Allegro
7.Con moto tranquillo (Notturno)
8.Andante
9.Wedding March (μετά την Δ΄Πράξη)
10.Marcia funebre
11.Dance of clowns
12.Allegro Vivace
Finale

 Υπάρχουν φωνητικά και οργανικά μέρη. Τα φωνητικά μέρη περιλαμβάνουν το τραγούδι “Ye spotted snakes” και τα μελοδράματα “Over hill, over dale”, “The Spells”, “What hempen homespuns”, και “The Removal of the Spells”. Τα μελοδράματα χρησιμοποιήθηκαν για να τονίσουν το κείμενο του Σαίξπηρ. Η μουσική συνδυάζει τις παραδοσιακές φόρμες και δομές της Κλασικής μουσικής με την αίσθηση και την έκφραση της Ρομαντικής Περιόδου. Σ’ όλα τα μέρη ο Μέντελσον διανθίζει την μουσική με θέματα που πήρε από την αρχική εισαγωγή για να δημιουργήσει συνοχή.

Overture part 1- A Midsummer Night's Dream

Overture part 2- A Midsummer Night's Dream

Allegro Appassionato- A Midsummer Night's Dream

Dance of the Clowns- A Midsummer Night's Dream

Scherzo - A Midsummer Night's Dream

Wedding March - A Midsummer Night's Dream

Ye Spotted Snakes-A Midsummer Night's Dream

Finale (Choral)- A Midsummer Night's Dream

Τα οργανικά μέρη, Scherzo, Intermezzo, Notturno, και το Γαμήλιο Εμβατήριο, συνήθως απομονώνονται μαζί με την Εισαγωνή για ορχηστρικές παραστάσεις. Το Scherzo έχει γρήγορα περάσματα των ξύλινων πνευστών, παρόμοιων με τα περάσματα των εγχόρδων στην αρχή της εισαγωγής, σε μείζονα και ελάσσονα τρόπο. Η υπόλοιπη ορχήστρα ενώνεται με τα πνευστά σε φόρμα κλασικής σονάτας. Επαναλαμβάνονται μικρά θέματα για να προχωρήσει η ανάπτυξη.

Το Intermezzo εκπροσωπεί την σύγχυση που επικρατεί καθώς ξυπνάει η Hermia με μια κυκλική μελωδία που παίζεται απ’ την ορχήστρα. Μια Γερμανική ρομαντική μελωδία παιγμένη με κόρνο είναι το θέμα του Notturno. Το Γαμήλιο εμβατήριο αρχίζει με την τόσο γνωστή φανφάρα της τρομπέτας, ανακοινώνοντας τον γάμο του Δούκα των Αθηνών.

To Όνειρο Θερινής Νυκτός (αγγλικά: A Midsummer Night's Dream) είναι ρομαντική κωμωδία του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Περιγράφει τις περιπέτειες τεσσάρων νεαρών Αθηναίων και μιας ομάδας ερασιτεχνών ηθοποιών, τη σχέση τους με το Δούκα και τη Δούκισσα της Αθήνας, Θησέα και Ιππολύτη, και με τα ξωτικά ενός δάσους κάτω από το φεγγάρι. Είναι ένα από τα γνωστότερα και πιο πολυπαιγμένα έργα του Σαίξπηρ σε όλο τον κόσμο.

Για την υπόθεση του έργου μπορείτε να διαβάσετε εδώ:

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%8C%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF_%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AE%CF%82_%CE%9D%CF%85%CE%BA%CF%84%CF%8C%CF%82

 

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε πολύ άσχημη υγεία που πιθανά να ήταν απόρροια υπερκόπωσης και νευρικών προβλημάτων. Ο θάνατος της αδελφής του Φάνι στις 14 Μαΐου 1847 του πρόσθεσε μεγάλη στενοχώρια. Σε λιγότερο από 6 μήνες, στις 4 Νοεμβρίου πέθανε μετά από μερικά εγκεφαλικά. Ήταν μόνο 38 ετών.

Στο έργο του Μέντελσον αντανακλάται το αισιόδοξο πνεύμα της πλούσιας και καλλιεργημένης αστικής τάξης που βρισκόταν σε άνοδο, και η οποία, στα κοινωνικά πλαίσια του πρώτου ημίσεος του 19ου αιώνα εκπροσωπούσε την οπτική ενός προσεκτικά φιλελεύθερου μεταρρυθμιστικού ρεύματος, καινοτόμου αλλά συνετού, με τεχνική και πολιτιστική υπεροχή. Ο χαρακτηρισμός του Μέντελσον ως ρομαντικού κλασικού, είναι λοιπόν ο πιο κατάλληλος για να συνοψίσει τον χαρακτήρα ενός συνθέτη, που αναζήτησε στο παρελθόν τα σχήματα και τις αξίες που χρειαζόταν για να εκφράσει την λυρική του έμπνευση.

Χειμωνιάτικο Παραμύθι Σαίξπηρ - Λάρσον

 “Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι”,γραμμένο σε μορφή θεατρικού έργου από τον σπουδαίο  Ουίλιαμ Σαίξπηρ , παρουσιάστηκε στο θέατρο, το 1611.

Η πρώτη σελίδα του Χειμωνιάτικου Παραμυθιού (1632)

Η ιστορία έχει επίκεντρο το πάθος, την ζήλια αλλά και την ολοκληρωτική εξουσία του ηγεμόνα πάνω στους υπηκόους του αλλά και στην ίδια την σύζυγό του.

Η ιστορία διαδραματίζεται στην Σικελία και στην Βοημία αλλά αναφέρονται και οι Δελφοί. Με λίγα λόγια "Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι" λέει τα παρακάτω:

Ο βασιλιάς της Σικελίας Λεόντιος έχει έναν αδελφικό φίλο τον Πολύξενο, βασιλιά της Βοημίας που τον φιλοξενεί για πολλούς μήνες. Ο Πολύξενος αποφασίζει να επιστρέψει στο βασίλειό του για να τακτοποιήσει τις υποθέσεις του, όμως ο Λεόντιος προσπαθεί να τον πείσει να μείνει περισσότερο, αλλά εις μάτην. Αναλαμβάνει, κατόπιν εντολής του συζύγου της, η βασίλισσα Ερμιόνη να τον μεταπείσει και ω του θαύματος ο Πολύξενος αλλάζει γνώμη και μένει.

Αυτή, όμως η μεταστροφή μπολιάζει με ζήλια και φθόνο την καρδιά του Λεόντιου γιατί υποψιάζεται ότια κάτι συμβαίνει μεταξύ της Ερμιόνης και του Πολύξενου και αναθέτει στον Κάμιλλο, έμπιστό του, να σκοτώσει τον Πολύξενο. Ο Κάμιλλος, όμως, νομίζει πως ο βασιλιάς είναι άδικος, ομολογεί τα πάντα στον Πολύξενο και φεύγουν μαζί για την Βοημία.

Όταν μαθαίνει τα νέα ο Λεόντιος θυμώνει περισσότερο και φυλακίζει την Ερμιόνη. Στέλνει απεσταλμένους στο Μαντείο των Δελφών (που είναι νησί στο παραμύθι) για να του πει τι θα κάνει. Η φυλακισμένη Ερμιόνη είναι έγκυος και γεννάει ένα κοριτσάκι, αλλά ο Λεόντιος δεν το αναγνωρίζει ως νόμιμο και διατάζει να το εγκαταλείψουν στα βουνά να πεθάνει. Στο μεταξύ η Ερμιόνη δικάζεται κι έρχεται κι ο χρησμός απ' τους Δελφούς που την αθωώνει αλλά και προσθέτει πως αν δεν βρεθεί το βρέφος ο βασιλιάς δεν θα αποκτήσει απογόνους. Στα νέα ότι το κορίτσι εγκαταλείφθηκε να πεθάνει, η Ερμιόνη πεθαίνει καθώς κι ο μικρός Μαμίλλιος, πρωτότοκος γιος του βασιλικού ζεύγους και διάδοχος.

 Περνούν δεκαέξι χρόνια και το βρέφος που είχε εγκαταλειφθεί, σώθηκε και μεγάλωσε στην οικογένεια ενός βοσκού. Η Περντίτα είναι μια πολύ όμορφη κοπέλα που την έχει ερωτευθεί ο Φλοριζέλ, γιός του Πολύξενου. Αποφασίζει ο Φλοριζέλ να την παντρευτεί, αλλά ο πατέρας του στέκεται εμπόδια λέγοντας ότι δεν κατάγεται από αριστοκρατική γενιά. Όμως, ο βοσκός είχε φυλάξει κάποια εμβλήματα που υπήρχαν στο φασκιωμένο κι εγκαταλειμένο βρέφος, που αποδεικνύουν την βασιλική γενιά της και μάλιστα ότι ήταν κόρη του βασιλιά Λεόντιου. Ο Φλοριζέλ, μετά από συμβουλή του Κάμιλλου, παίρνει την Περντίτα και πάνε στην Σικελία.

Εκεί, βγαίνει αληθινός ο χρησμός του Μαντείου των Δελφών όπου βρέθηκε η κόρη του βασιλιά κι έτσι ο θρόνος θα έχει διάδοχο. Αλλά υπάρχει κι άλλη έκπληξη: μια πιστή υπηρέτρια της Ερμιόνης, η Παυλίνα, ζητάει να παρουσιάσει το άγαλμα της βασίλισσας που έφτιαχνε τόσα χρόνια σ' ένα σπιτάκι του κήπου. Αποκαλύπτοντας το άγαλμα, ζωντανεύει η βασίλισσα που ήταν κρυμμένη δεκαέξι χρόνια στο σπίτι της Παυλίνας ελπίζοντας να έλθει η στιγμή που ο χρησμός θα επαληθευτεί και θα ξαναδεί την αγαπημένη κόρη της. Κι έτσι το παραμύθι έχει αίσιο τέλος!

Η Ερμιόνη ζωντανεύει (πίνακας του 19ου αιώνα)

Γιατί λέγεται "Το Χειμωνιάτικο Παραμύθι" κανείς δεν ξέρει, αλλά στα παραμύθια όλα επιτρέπονται.

Πάνω σ' αυτή την ιστορία ο Σουηδός συνθέτης Λαρς-Έρικ Λάρσον (1908-1986) έγραψε μια σκηνική μουσική το 1937.

Έχει τέσσερις κινήσεις:

I. Siciliana: Andantino
Η πρώτη κίνηση, είναι τόσο λυρική και το κόρνο που ακούγεται προσθέτει ένα πλούσιο και ζεστό ηχόχρωμα στον συνολικό ήχο. 

II. Intermezzo: Allegro leggiero
Η δεύτερη κίνηση, είναι λίγο πιο γοργή, εξακολουθώντας τον απαλό, ήρεμο τόνο αν και σε κάποια σημεία ακούγονται γρήγορα περάσματα εγχόρδων. Η μελωδία είναι χαρούμενη και ο ρυθμός ανάλαφρος.

III. Pastoral: Allegretto pastorale
Εδώ, στην τρίτη κίνηση έχουμε και πάλι το ύφος της εναρκτήριας μελωδίας.

IV. Epilogue: Andante
Στον επίλογο, που έχει την μεγαλύτερη διάρκεια, τα έγχορδα και η άρπα συνθέτουν μια υπέροχη εικόνα, όπου τα ξύλινα πνευστά συμβάλουν στην δημιουργία πολύ ωραίων μελωδιών.

Lars-Erik Larsson : A Winter's Tale 

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
BBC
Allmusic
vivlio

Ήσυχος Φθινοπωρινός Στοχασμός

Φθινόπωρο

Μου αρέσει να βλέπω, όταν φύγουν τα φύλλα
Την σαφή ανατομία να φτάνει,
Ο Χειμώνας, το πρότυπο της τέχνης,
Που σκοτώνει όλες τις μορφές της ζωής και του συναισθήματος
Εκτός από ό,τι είναι αγνό και θα επιβιώσει.

Ήδη τώρα οι αλυσσίδες που είναι δεμένες οι χήνες
Κλαγγάζουν προς το φεγγάρι:
Απογυμνωμένα είναι τα μεγάλα σύννεφα
Και τα σκοτεινά πεύκα, αποκαλύπτουν τις δικές τους
Βελόνες μέσα στο μεσημέρι.

Καταπονημένες απ' την θύελλα οι ελιές λευκαίνουν
Σαν γέροι παλαιστές λυγισμένοι απ' τον μόχθο
Και,  τα αμπέλια, που τα κλαδιά τους φωτίζονται
Να γεμίζουμε τις δεξαμενές μας εκεί που είναι ακόμα καλοκαίρι
Στον κόκκινο αφρό και στο ηλιόχρυσο λάδι

Σύντομα στην αναζωογονητική πυρά της εστίας μας
Τα μουχλιασμένα κοτσάνια τους θα καταρρεύσουν
Και σαν ρουμπίνι, φωτιά που ασθμαίνει,
Το σταφύλι θα κοκκινίσει στα δάκτυλά σου
Μέσα  στο φωτισμένο κρύσταλλο του κύπελλου.

ROY CAMPBELL

(μετάφραση Α. Γουζίου)

Ο Ignatius Royston Dunnachie Campbell, γνωστός σαν Ρόυ Κάμπελ (1901-1957) ήταν ποιητής και σατιρικός συγγραφέας απ' την Νότια Αφρική. Θεωρήθηκε απ' τον Τ.Σ Έλιοτ , τον Ντίλαν Τόμας αλλά και την Ε. Σίτγουελ σαν ένας απ' τους καλύτερους ποιητές του μεσοπολέμου.

Roy Campbell

***

Όλες οι συνθέσεις του Άντον Μπρούκνερ (1824-1896)  για σόλο πιάνο μπορούν να χωρέσουν σ' ένα και μόνο CD, ακόμη κι αν συμπεριλάβουμε και τις λίγες συνθέσεις του για πιάνο 4 χέρια.

Anton Bruckner

Όλα αυτά τα έργα, είναι πράγματι πρώιμες συνθέσεις. Αργότερα στην ζωή του, του δόθηκε ένα πολύ ωραίο πιάνο Bösendorfer, αλλά κανείς δεν περίμενε απ' αυτόν να συνθέσει έργα για σόλο πιάνο. Ήταν σ' αυτό το πιάνο που έπαιζε ο ίδιος κάποια αποσπάσματα απ' το φινάλε της 9ης Συμφωνίας του.
Έτσι κανείς δεν φανταζόταν κάτι συγκλονιστικό σε κομμάτια για πιάνο. Το επίθετο "Ανώνυμου" χρησιμοποιήθηκε αρκετά για να περιγράψει αυτές τις πρώιμες μουσικές προσπάθειες του μεγάλου συμφωνιστή.

Όμως, ίσως το πιο ενδιαφέρον σόλο κομμάτι για πιάνο του Μπρούκνερ είναι αυτός ο ήσυχος στοχασμός από ένα φθινοπωρινό βράδυ...

Anton Bruckner: Silent contemplation from an autumn evening

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
DailyKos
AllPoetry

Νοέμβριος

November Morning (John Atkinson Grimshaw)

Γράμμα το Νοέμβριο (Σίλβια Πλαθ)

Αγάπη μου, ο κόσμος
ξαφνικά αλλάζει, αλλάζει χρώμα.
Το φως του δρόμου
ξεχύνεται σκίζοντας τους μακρόστενους
καρπούς του ψυχανθούς εννιά η ώρα το πρωί.
Είναι η Αρκτική.

Αυτός ο μικρός ο μαύρος
κύκλος, με την  καστανόξανθη μεταξένια χλόη του – μαλλιά μωρού.
Υπάρχει στον αέρα ένα πράσινο,
απαλό, απολαυστικό.
που με θάλπει τρυφερά.

Είμαι ξαναμμένη και ζεστή.
Νομίζω πως είμαι τεράστια,
είμαι τόσο βλακωδώς ευτυχισμένη,
οι γαλότσες μου
πλατσουρίζουν  και πλατσουρίζουν βαθιά μέσα στο όμορφο κόκκινο.

[…………………………………………………..]

Ω αγάπη μου, ω άσπιλε.
Κανείς εκτός από μένα
δεν περπατά σε τούτο τον υγρότοπο μέχρι το κόκαλο βρεγμένος.
Τα αναντικατάστατα
χρυσαφιά ματώνουν και βαθαίνουν, τα στόματα των Θερμοπυλών.

(Σίλβια Πλαθ, Ποιήματα, εκδ. Κέδρος)

O Νοέμβριος είναι το ένατο κομμάτι απ' το άλμπουμ του Γερμανο-Βρετανού  Μαξ Ρίχτερ (γεν.1966) "Memoryhouse". H μουσική του Ρίχτερ συνδυάζει στοιχεία σύγχρονης κλασικής μουσικής (να θυμίσουμε ότι ο Ρίχτερ μελέτησε με τον Ιταλό πειραματιστή Λουτσιάνο Μπέριο) μαζί με ηλεκτρονικές και ποπ επιρροές. Το αποτέλεσμα είναι ένας ατομοσφαιρικός ηχητικός κόσμος που έρχεται να προστεθεί στους ποικιλόμορφους ήχους του 21ου αιώνα.

Ακούμε τον Νοέμβρη  από μια νεαρή Νορβηγίδα βιολονίστρια, Mari Samuelsen στην πρώτη της συνεργασία με την Deutsche Grammophone

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Discover Music
The Listener's Club

Το Ξωτικό του Νερού

 Στις 31 Οκτωβρίου σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στην Αμερική γιορτάζεται το έθιμο Χαλοουίν. Μια θεωρία λέει ότι ξεκινάει από παραδοσιακές αρχαίες Κέλτικες γιορτές μα παγανιστικές ρίζες κι άλλοι ότι άρχισε σαν Χριστιανική γιορτή με σκοπό την μνήμη των νεκρών. Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν πάρτι με ενδυμασίες που είναι εμνευσμένες από υπερφυσικά όντα, ξωτικά, φαντάσματα, μάγισσες κλπ.. Άλλες δραστηριότητες είναι το σμίλευμα της κολοκύθας που γίνεται ένα μεγάλο κεφάλι όπου φωτίζεται από μέσα και προκαλεί τρομώδη συναισθήματα τη νύχτα, προφητείες για το μέλλον, άναμμα πυράς, διήγηση τρομακτικών παραμυθιών και άλλα.

Το Ξωτικό του Νερού 

Ένα τέτοιο, τρομακτικό παραμύθι θα σας πω κι εγώ σήμερα, που έγινε μουσική απ' τον Τσέχο συνθέτη Αντονίν Ντβόρζακ (1841-1904). Είναι το Συμφωνικό Ποίημα "Το Ξωτικό του Νερού" (The Water Goblin). Αυτό το ξωτικό σύμφωνα με την Τσέχικη μυθολογία έχει ανθρώπινο σώμα με πράσινο δέρμα κι ευθύνεται για όλους τους πνιγμούς που συμβαίνουν. Μετά παίρνει την ψυχή τους και την φυλάει σ' ένα φλυτζάνι από πορσελάνη. 

Ο Ντβόρζακ διάβασε το ποίημα "Το Ξωτικό του Νερού" του Τσέχου συγγραφέα Κάρελ Γιαρομίρ Έρμπεν (Karel Jaromir Erben) στο οποίο το ξωτικό παρουσιάζεται με κωμική μορφή, όμως ο Ντβόρζακ του δίνει άλλη  διάσταση. 

Το παραμύθι με λίγα λόγια λέει:
Μια μητέρα προειδοποιεί την κόρη της να μην πλησιάσει την λίμνη γιατί είδε ένα όνειρο για το ξωτικό του νερού. Η κόρη δεν ακούει την μάνα της και καθώς πλένει τα ρούχα της πέφτει μέσα. Τότε το ξωτικό την διεκδικεί για σύζυγό του. Η ζωή της στο υδάτινο βασίλειο είναι μέσα στην θλίψη, αλλά γεννάει ένα παιδί που δίνει ένα νόημα στην ζωή της. Παρακαλάει το ξωτικό να δει την μάνα της γι' αλλη μια φορά και μετά από σκέψη, το ξωτικό απρόθυμα της το επιτρέπει βάζοντας τρεις όρους: 1. Δεν θα αγκαλιάσει  κανέναν, ούτε και την μητέρα της 2.Θα επιστρέψει την επόμενη μέρα όταν οι καμπάνες σημάνουν Εσπερινό και 3.Θα αφήσει το παιδί μαζί του σαν όμηρο και σαν εγγύηση της επιστροφής της. Η γυναίκα φεύγει και μετά από μια  συνάντηση με την μάνα της μέσα σε θλίψη και κλάμματα,  η καμπάνα του εσπερινού κτυπάει αλλά η μητέρα την κρατάει και εμποδίζει την αναχώρησή της. Αυτό εξοργίζει αφάνταστα το ξωτικό που κτυπάει τότε την πόρτα λέγοντας ότι αυτός πεινάει, το κρεβάτι του θέλει στρώσιμο και το παιδί πεινάει. Η μητέρα αρνείται να ανοίξει την πόρτα κι απαιτεί να αφήσει το παιδί σ' αυτές. Το ξωτικό σε μια έξαλλη οργή επιστρέφει στην λίμνη και ακούγονται φρικιαστικές κραυγές που τρυπάνε την ψυχή μέσα σε μια άγρια καταιγίδα. Η καταιγίδα τελειώνει με έναν τρομακτικό θόρυβο που αναστατώνει μητέρα και κόρη. Όταν ανοίγουν την πόρτα βρίσκουν το ακέφαλο σώμα του παιδιού στο δάπεδο.

Αποτρόπαιο και φρικιαστικό σίγουρα,  αλλά κάποιες φορές έτσι είναι τα παραδοσιακά παραμύθια με τους δράκους, τα φαντάσματα, τα ξωτικά και τις μάγισσες.

Η σύνθεση αυτή του Ντβόρζακ έχει την φόρμα "ρόντο" και στην μουσική παρουσίαση του έργου χρησιμοποιεί τρεις επαναλαμβανόμενες νότες για το ξωτικό με τις οποίες και αρχίζει η σύνθεση. Oι λέξεις του ποιήματος που εκφράζουν οι νότες είναι: glow, moon, glow (λάμψε, φεγγάρι, λάμψε).  Οι νότες αυτές υπάρχουν και σε άλλα σημεία της σύνθεσης δηλώνοντας κάθε φορά κάτι άλλο. Όταν ακούγονται απ' τα τύμπανα δηλώνουν το πείσμα της κόρης να πάει στην λίμνη, η καμπάνα του εσπερινού χτυπάει τρεις φορές και το ξωτικό χτυπάει την πόρτα τρεις φορές. Η κόρη παρουσιάζεται στο δεύτερο θέμα με μια τρυφερή μελωδία και το τρίγωνο που ακούγεται δηλώνει την λάμψη των ματιών της. Η μελωδία που εκφράζει την μάνα έχει κι αυτή τρεις νότες αλλά είναι πολύ πιο μελαγχολική και θλιμμένη. 

Το έργο έκανε την πλήρη δημόσια πρεμιέρα του στις 14 Νοεμβρίου 1896 στο Λονδίνο διότι είχε προηγηθεί μια ημι-δημόσια πρεμιέρα στο Ωδείο της Πράγας την 1 Ιουνίου 1896.

Με τον ίδιο μύθο καταπιάστηκε και ο επίσης Τσέχος συνθέτης Zdeněk Fibich (1850-1900) συνθέτοντας ένα έργο όπου αποδίδονται οι στίχοι  του Κάρελ Έρμπεν υπό μουσική υπόκρουση.

ΠΗΓΕΣ:
Wikipedia
Discover Music
Αntonin Dvorak
Naxos