Το Flow my tears είναι ένα τραγούδι — μια άρια με συνοδεία λαούτου — του διακεκριμένου λαουτίστα και συνθέτη Τζον Ντάουλαντ (John Dowland, 1563–1626). Η αρχική του μορφή, με τίτλο Lacrimae Pavane (1596), έγινε γρήγορα η πιο διάσημη μελωδία του. Τόσο διάσημη, ώστε το όνομα του συνθέτη άρχισε να συνδέεται σχεδόν αυτόματα με το μοτίβο των δακρύων: Jo: dolandi de Lachrimae.
Πιστεύεται πως οι στίχοι γράφτηκαν ειδικά για τη μουσική — άρα μετά τη σύνθεση — και πιθανότατα από τον ίδιο τον Ντάουλαντ. Η μελαγχολία του δεν είναι επιφανειακή· είναι μια εσωτερική, σχεδόν τελετουργική κατάσταση, όπου το δάκρυ γίνεται μορφή, μοτίβο, αρχιτεκτονική. Τα Lachrimae δεν λειτουργούν όπως η μεταγενέστερη μουσική του Bach ή του Chopin. Δεν έχουν μια «τελική» μορφή, ένα κείμενο οριστικό. Είναι αέρινα, αφαιρετικά, σαν να αλλάζουν σχήμα κάθε φορά που τα αγγίζει ένας μουσικός.
John Dowland (1563-1626)
Την εποχή του Dowland, καμία εκτέλεση δεν ήταν ίδια με την προηγούμενη. Οι μουσικοί χειρίζονταν την παρτιτούρα όπως οι σημερινοί τζαζ αυτοσχεδιαστές: με ελευθερία, προσωπικό ύφος, μικρές παρεκκλίσεις που γίνονταν μέρος της ίδιας της ουσίας του έργου.
Ο Holman επισημαίνει ότι η δύναμη των Lachrimae βρίσκεται στον πλούτο των μελωδιών τους, στον τρόπο που τα μοτίβα γεννούν το ένα το άλλο. Την ίδια στιγμή, πολλοί Άγγλοι συνθέτες της εποχής περιορίζονταν σε μία ή δύο ιδέες και τις «άπλωναν» με αντίστιξη που συχνά έμοιαζε περισσότερο με γέμισμα παρά με έμπνευση.
Ο Dowland κάνει το αντίθετο: κάθε φράση του είναι μια μικρή αποκάλυψη. Κάθε μοτίβο συνδέεται με το επόμενο σαν κρίκος σε αλυσίδα που δεν σπάει. Η μουσική του δεν διαχέεται — συμπυκνώνεται. Και μέσα σε αυτή τη συμπύκνωση γεννιέται η μελαγχολία του: όχι ως στολίδι, αλλά ως δομικό υλικό.
John Dowland: Flow my tears (Lachrimae)
Άφησέ με να λιώσω σε δάκρυα.
Δεν έχω άλλη γη να σταθώ· είμαι εξόριστος από όλα.
Θέλω να χαθώ εκεί όπου η νύχτα
κρατάει το πιο μαύρο της πουλί
να τραγουδά την ντροπή του στο σκοτάδι.
Εκεί θέλω να μείνω,
μόνος, σαν κάτι που ξέπεσε από τον κόσμο
και κανείς δεν το ψάχνει πια.
Σβήστε, μάταια φώτα·
μην λάμπετε άλλο.
Καμιά νύχτα δεν είναι αρκετά σκοτεινή
για όσους μετράνε τις τελευταίες τους τύχες
μέσα στην απελπισία.
Το φως μόνο ντροπή φανερώνει.
Μη ζητήσω ποτέ παρηγοριά·
η συμπόνια έχει φύγει από κοντά μου.
Και οι μέρες μου — κουρασμένες, βαριές —
είναι γεμάτες μόνο από δάκρυα,
αναστεναγμούς και πνιχτούς στεναγμούς.
Όλη η χαρά έχει χαθεί.
Από την πιο ψηλή κορφή της ευτυχίας
ρίχτηκε η μοίρα μου στο κενό.
Και τώρα φόβος, λύπη και πόνος
είναι ό,τι μου αξίζει,
είναι οι μόνες μου προσδοκίες,
αφού η ελπίδα έχει πια σβήσει.
Ακούστε, σκιές που κατοικείτε στο σκοτάδι·
μάθετε να περιφρονείτε το φως.
Ευτυχισμένοι — ναι, ευτυχισμένοι —
όσοι στην κόλαση
δεν νιώθουν την περιφρόνηση του κόσμου.
(Ελεύθερη απόδοση δική μου)
Η επιρροή του Flow my tears υπήρξε βαθιά.
Πολλοί συνθέτες της εποχής έγραψαν δικές τους παραλλαγές πάνω στο θέμα του.
Ανάμεσά τους και ο John Bennet (1575–1614).
Weep, o mine eyes - John Bennet (1575-1614)
Αιώνες αργότερα, ο Benjamin Britten επιστρέφει στο ίδιο μοτίβο. Το 1950 συνθέτει το Lachrymae: Reflections on a Song of Dowland για τον Σκωτσέζο βιρτουόζο της βιόλας William Primrose.
Η πρώτη εκτέλεση έγινε από τους δύο τους στο Φεστιβάλ Aldeburgh, στις 20 Ιουνίου, στην ενοριακή εκκλησία του Aldeburgh.
Το θέμα του Dowland, με την χαρακτηριστική του κίνηση που ανεβαίνει και κατεβαίνει, επιτρέπει στον ακροατή να αναγνωρίζει εύκολα τις μεταμορφώσεις του Britten.
Στην αρχή του έργου, αχνές υπαινικτικές νύξεις του μοτίβου ανοίγουν τον δρόμο για μια ήσυχη, χαμηλή παρουσίαση του θέματος στη συνοδεία.
Η αρμονία παραμένει σύνθετη και αινιγματική σχεδόν μέχρι το τέλος —
όταν, σε μια στιγμή τεχνικής δεξιοτεχνίας και καλλιτεχνικής μαγείας, η μουσική του Britten αρχίζει να λιώνει μέσα στο απλό, εκφραστικό αρμονικό ιδίωμα του αρχικού τραγουδιού του Dowland.
Britten - Lachrymae, Op. 48a (Reflections on a Song of Dowland) - Viola and Orchestra version
Στο κείμενο που ακολουθεί θέλησα να δώσω μια ήρεμη, εορταστική νότα στον χρόνο που φεύγει.Διάλεξα μερικά μουσικά κομμάτια που, το καθένα με τον δικό του τρόπο, φωτίζουν τη στιγμή της μετάβασης: από την ομίχλη προς το φως, από την προσμονή προς την αρχή. Είναι μια μικρή τελετουργία για την αλλαγή του χρόνου. Μια διαδρομή μέσα από ήχους που ανασαίνουν, θυμούνται, υπόσχονται.
Στην αρχή, πριν ακόμη ο χρόνος αποφασίσει να αλλάξει, υπάρχει μια λεπτή ομίχλη. Ο αέρας μοιάζει να κρατά την αναπνοή του, σαν να περιμένει ένα αόρατο νεύμα. Είναι η στιγμή που ο κόσμος δεν είναι ούτε παλιός ούτε νέος, απλώς αιωρείται.
Και τότε, μέσα από αυτή τη σιωπηλή αιώρηση, αρχίζει να ακούγεται ένα απαλό πιάνο. Όχι μελωδία που δηλώνει κάτι, αλλά μια σκέψη που δοκιμάζει τις πρώτες της λέξεις. Οι ηλεκτρονικές υφές απλώνονται σαν λεπτή χειμωνιάτικη ομίχλη, και ο κόσμος φωτίζεται από ένα γαλακτερό, τρυφερό φως. Ο χρόνος δεν αλλάζει με θόρυβο, αλλάζει με μια ήρεμη, σχεδόν ανεπαίσθητη αναπνοή.
Ólafur Arnalds - Near Light
Όταν η ομίχλη αρχίζει να αραιώνει, εμφανίζεται ένα μικρό, καθαρό φως. Όχι εκτυφλωτικό· ένα φως που μοιάζει με κερί σε παρεκκλήσι, με φωνές που ψιθυρίζουν ευχές χωρίς να ξέρουν ακόμη τι σημαίνουν. Είναι η στιγμή της αθωότητας, της απλής, σχεδόν παιδικής προσμονής. Η χορωδία μοιάζει να λέει: «Κάτι νέο έρχεται. Ας το υποδεχτούμε καθαρά».
Και το φως περνά από το παράθυρο σαν λεπτή λωρίδα χειμωνιάτικου ήλιου.
"A New Year Carol" Benjamin Britten
Καθώς πλησιάζουν τα μεσάνυχτα, ο κόσμος αλλάζει ρυθμό. Οι σκέψεις αρχίζουν να γυρίζουν κυκλικά, σαν εκκρεμές που δεν μετράει τον χρόνο αλλά τον μεταμορφώνει. Κάθε επανάληψη μοιάζει με υπόσχεση που ωριμάζει σιωπηλά. Η νύχτα αντιστέκεται λίγο ακόμη. Τίποτα δεν κορυφώνεται , όλα απλώς επιμένουν.
Είναι η στιγμή πριν από την αλλαγή, όταν όλα μοιάζουν πιθανά και τίποτα ακόμη δεν έχει ειπωθεί.
Satyagraha: Act II: Confrontation and Rescue
Και τότε, σαν να ανοίγει η αυλαία ενός μικρού, ιδιωτικού θεάτρου, αρχίζει να ακούγεται ένα βαλς. Όχι θριαμβευτικό· ένα βαλς που χαμογελά μελαγχολικά, σαν άνθρωπος που χορεύει ενώ σκέφτεται κάτι που δεν λέγεται. Η χαρά περνάει, αλλά πάντα με μια μικρή ρωγμή. Το βαλς στριφογυρίζει όχι για να ζαλιστεί, αλλά για να θυμηθεί.
Και μέσα σε αυτή τη γλυκόπικρη κομψότητα, ο νέος χρόνος μπαίνει —όχι σαν θρίαμβος, αλλά σαν μια ήσυχη υπόσχεση που περιμένει να την ανακαλύψεις.
To Στρίψιμο Της Βίδας είναι μια νουβέλα τρόμου που έγραψε το 1898 ο Χένρυ Τζέιμς (1843-1916) και δημοσιεύθηκε σε συνέχειες από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1898 σε ένα εβδομαδιαίο περιοδικό των ΗΠΑ (Collier's Magazine). Η νουβέλλα αναφέρεται σε μια γκουβερνάντα που έχει προσληφθεί για την φροντίδα δύο παιδιών σε μια απομονωμένη βίλα και σταδιακά πείθεται ότι ο τόπος είναι στοιχειωμένος.
Είναι μια τρομακτική ιστορία φαντασμάτων ή το αφήγημα μιας διαταραγμένης ψυχοσύνθεσης; Ο συγγραφέας άφησε την ιστορία να ζυμωθεί μες στο μυαλό του για πάνω από δυόμισι χρόνια, προτού ξεκινήσει να τη γράφει. Σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της συγγραφικής του καριέρας γνώριζε ότι δυστυχώς τα βιβλία του δεν θα προσέλκυαν ποτέ μεγάλο αναγνωστικό κοινό. Θέλοντας να αποκτήσει καινούργιους αναγνώστες στις ΗΠΑ, έκανε Το Στρίψιμο Της Βίδας όσο πιο δραματικά τρομακτικό μπορούσε - τόσο τρομακτικό, μάλιστα που τρόμαξε ακόμα και τον εαυτό του τον ίδιο.
Henry James (1913)
Η νουβέλα άσκησε τεράστια - παρότι έμμεση - επίδραση στη δομή και στο ύφος της Καρδιάς Του Σκότους, που ο Τζόζεφ Κόνραντ άρχισε να γράφει αμέσως μόλις διάβασε Το Στρίψιμο Της Βίδας, αλλά και σε ταινίες όπως Οι Άλλοι, του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ με την Νικόλ Κίντμαν (2001), Ο Άνθρωπος της Νύχτας (The Nightcomers) του Μάικλ Γουίνερ με τον Μάρλον Μπράντο. Ωστόσο, η ταινία που κατόρθωσε καλύτερα να συλλάβει την ψυχολογική παραδοξότητα, την κλειστοφοβία και την εγγενή αμφισημία της νουβέλας του Τζέιμς ήταν το Μια Μορφή Στο Παράθυρο (πρωτότυπος τίτλος The Innocents), με πρωταγωνίστρια την Ντέμπορα Κερ.
Benjamin Britten
Στις 14 Σεπτεμβρίου 1954, ανέβηκε για πρώτη φορά η όπερα του Μπέντζαμιν Μπρίτεν (1913-1976) στην Βενετία με τον τίτλο της νουβέλας και βασίζεται στην ιστορία του Τζέιμς. Θεωρείται σαν μία από τις πιο δραματικά ελκυστικές Αγγλικές όπερες. Είναι γραμμένη σε δύο πράξεις με πρόλογο και δεκαέξι σκηνές, ενώ πριν από κάθε σκηνή ακούμε μια παραλλαγή του δωδεκάφθογγου θέματος της "Βίδας". Ο Μπρίττεν συνεπής στις επιλογές του αναμιγνύει τονικότητα και δυσαρμονία.
Το θέμα της Βίδας που ακούγεται για πρώτη φορά περίπου στο λεπτό 2:50
Benjamin Britten: The Turn of the screw
Η δομή της νουβέλας έχει ως εξής: στη διάρκεια μιας συνεστίασης σε ένα εξοχικό αρχοντικό, ένας εκ των καλεσμένων στέλνει να του φέρουν από την πόλη ένα παλιό, κλειδωμένο ως τότε χειρόγραφο, με σκοπό να διασκεδάσει και να τρομάξει την παρέα του. Στο χειρόγραφο αυτό βρίσκεται η ιστορία δύο παιδιών, ενός αγοριού κι ενός κοριτσιού, και των νεκρών διεφθαρμένων υπηρετών, καταγεγραμμένη σε πρώτο πρόσωπο από την καινούργια γκουβερνάντα που καταφθάνει στο απομονωμένο εξοχικό όπου ζουν απροστάτευτα τα δύο παιδιά.
Ακόμα και για τον πιο άπειρο αναγνώστη, το ύφος της γκουβερνάντας στο Στρίψιμο Της Βίδας φαντάζει αρχικά επιτηδευμένο και ιδιαίτερα εγωκεντρικό. Σύντομα, ωστόσο, υπό το φως των όσων αρχίζει εκείνη να βλέπει και να αντιλαμβάνεται, αυτό παύει να έχει σημασία. Υπάρχουν φράσεις και σκηνές στο βιβλίο, γραμμένες με τέτοια δεξιοτεχνία, προσοχή και πονηρή επιδεξιότητα, που υποβάλλουν όποιον το διαβάζει, προκαλώντας του βαθιά αναστάτωση. Δικαίως είχε φοβηθεί και ο ίδιος ο Τζέιμς. Πρόκειται για μια αληθινά τρομακτική ιστορία.
Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας
ΠΗΓΕΣ Wikipedia Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας Μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο Επίμετρο: Κολμ Τομπίν Εκδόσεις: Ψυχογιός
Στις 22 Νοεμβρίου γιορτάζεται η Αγ. Καικιλία προστάτιδα της μουσικής και των μουσικών. Την ημέρα αυτή διοργανώνονται συναυλίες και άλλες μουσικές δραστηριότητες. Η πρώτη καταγεγραμμένη συναυλία προς τιμή της ήταν το 1570. Λέγεται ότι όταν οι μουσικοί έπαιζαν στον γάμο της, εκείνη αφιέρωσε την καρδιά της στον Κύριο. Στους πίνακες που εμπνεύσθηκαν πολλοί ζωγράφοι, εμφανίζεται είτε η ίδια να κρατά κάποιο μουσικό όργανο είτε να παίζουν άλλοι μουσικό όργανο. Κατά κάποια σύμπτωση ο συνθέτης Benjamin Britten γεννήθηκε στις 22 Noεμβρίου 1913 κι έχει συνθέσει έναν ύμνο για την Αγ. Καικιλία.
Αγ. Καικιλία: John William Waterhouse
Στον υπέροχο πίνακα του Waterhouse, βλέπουμε την Αγ. Καικιλία να κοιμάται σε ένα κήπο με καταπληκτική θέα, ενώ άγγελοι παίζουν μουσικά όργανα συμβολίζοντας την ιδιότητά της ως προστάτιδας της μουσικής.
Ο ύμνος αυτός του Μπρίτεν είναι ένα χορωδιακό κομμάτι σε στίχους του W. H. Auden και γράφτηκε μεταξύ των ετών 1940 και 1942. Ο αρχικός τίτλος του ποιήματος ήταν "Τρια Τραγούδια για την Ημέρα της Αγ. Καικιλίας". Όμως αργότερα ο ποιητής δημοσίευσε το ποίημα ως "Ύμνος για την Ημέρα της Αγ. Καικιλίας (για τον Μπέντζαμιν Μπρίτεν)".
Για πολύ καιρό επιθυμούσε ο Μπρίτεν να συνθέσει ένα κομμάτι αφιερωμένο στην Αγ. Καικιλία για κάποιους λόγους. Ο πρώτος ήταν ότι κι αυτός γεννήθηκε την ημέρα της Αγ. Καικιλίας, όπως είπαμε πιο πάνω. Ένας άλλος λόγος ήταν ότι η Αγ. Καικιλία είναι προστάτιδα της μουσικής και μια τρίτη αιτία είναι ότι στην Αγγλία υπάρχει μακρά παράδοση να γράφονται ωδές και τραγούδια αφιερωμένα σε αυτή. Το πιο δημοφιλές από αυτά είναι του John Dryden: "Ένα τραγούδι για την Ημέρα της Αγ. Καικιλίας" (1687). Άλλες μουσικές συνθέσεις είναι του Χένρι Πέρσελ, του Χούμπερτ Πάρι και του Τζωρτζ Φρίντριχ Χαίντελ.
Η πρώτη σωζόμενη αναφορά της επιθυμίας του Μπρίτεν να συνθέσει ένα τέτοιο κομμάτι χρονολογείται από το 1935 όταν ο Μπρίτεν έγραφε στο ημερολόγιό του "Έχω τρομερή δυσκολία να βρω Λατινικούς στοίχους για έναν Ύμνο αφιερωμένο στην Αγ. Καικιλία. Πέρασα όλο μου το πρωινό ψάχνοντας".
Η συνεργασία του Μπρίτεν με τον Ώντεν σε αρκετά μεγάλης κλίμακας έργα, οδήγησε τον Μπρίτεν να του ζητήσει να γράψει έναν Ύμνο για την Αγ. Καικιλία. 'Ετσι ο ποιητής έστελνε στον συνθέτη κατά διαστήματα κομμάτια του ποιήματος κι ο Μπρίτεν άρχισε να συνθέτει τον ύμνο. Το κείμενο ακολουθεί την παράδοση των Ωδών, περιλαμβάνοντας μια επίκληση στην μούσα:
Ευλογημένη Καικιλία
Εμφανίσου στα οράματα όλων του μουσικών
Εμφανίσου και δώσε έμπνευση
Κόρη κατέβα και σκίρτησε
Τους θνητούς που συνθέτουν
Με αθάνατη φλόγα
Ο Ύμνος έχει τρία τμήματα, με τρεις επαναλήψεις του ρεφραίν ελαφρά παραλλαγμένες που ακολουθούν κάθε τμήμα. Το πρώτο τμήμα είναι αρκετά παρόμοιο με το ρεφραίν στην Μι Φρύγια κλίμακα και με την ίδια μελωδία. Το δεύτερο τμήμα είναι σκέρτσο με τροποποιημένη φόρμα φούγκας ενώ το τρίτο είναι το πιο λυρικό, με σόλο σε κάθε φωνή περιγράφοντας διαφορερικό όργανο, κάτι που συμβαίνει κατά παράδοση στις Ωδές της Αγ. Καικιλίας.
Η πρώτη ραδιοφωνική παράσταση του Ύμνου δόθηκε το 1942
Στις πληροφορίες του βίντεο μπορείτε να διαβάσετε τους στίχους του ύμνου που γράφτηκε απ' τον W.H. Auden .
Αυτά τα Ιντερλούδια του Βρετανού συνθέτη Μπέντζαμιν Μπρίτεν (1913-1976) προέρχονται από την όπερά του Peter Grimes και λειτουργούν σαν αλλαγές σκηνής τόσο σε φυσικό επίπεδο μεταφέροντας τον ακροατή σε διαφορετικές τοποθεσίες όσο και στις αλλαγές της ψυχολογικής κατάστασης του ήρωα της όπερας Peter Grimes. Στην όπερα τα ιντερλούδια διαδέχονται χωρίς διακοπή το ένα το άλλο γι' αυτό ο Μπρίτεν πρόσθεσε εκ των υστέρων ένα τέλος για το καθένα ώστε να μπορούν να παιχθούν μεμονωμένα αλλά και σαν σύνολο τεσσάρων ιντερλουδίων.
Καταιγίδα στο Aldeburgh, Suffolk. Φωτο Steve Braund
(Πολύ περιληπτικά η υπόθεση της όπερας Peter Grimes: Κατά τη διάρκεια μιας έρευνας, ο δικαστής Swallow ερωτά τον ψαρά Peter Grimes για το θάνατο του μαθητευόμενού του κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας στη θάλασσα. Αν και η αίθουσα είναι γεμάτη με χωρικούς που είναι εχθρικοί προς τον Γκράιμς, ο δικαστής δέχεται την εξήγηση του άνδρα για το γεγονός και αποφασίζει ότι το αγόρι πέθανε κατά λάθος. Όμως μετά από καιρό και δεύτερος μαθητευόμενος χάνει την ζωή του σε ατύχημα και τότε ο Γκράιμς είναι φοβερά συντετριμμένος με όλους τους χωρικούς να έρχονται εναντίον του. Στην απόγνωσή του σαλπάρει με το σκάφος του μέσα στην επερχόμενη καταιγίδα και θαλασσοπνίγεται)
ΠΡΩΤΟ ΙΝΤΕΡΛΟΥΔΙΟ
Το πρώτο "Αυγή" (Dawn) γεφυρώνει τον Πρόλογο και την έναρξη της Πρώτης Πράξης της όπερας (ακριβώς μετά το ντουέτο του Πήτερ Γκράιμς και της Έλεν Όρφορντ, μιας δασκάλας που προσδοκά να παντρευτεί.) Το κομμάτι αυτό είναι τόσο όμορφο αλλά και αρκετά αγχωτικό. Σ' αυτό το ιντερλούδιο ο συνθέτης χωρίζει την ορχήστρα του σε τρία ευδιάκριτα ηχοχρώματα: τα φλάουτα και τα βιολιά παίζουν στις υψηλές συχνότητες ένα θέμα με μια φωνή (unison) που είναι κρυστάλλινα ξεκάθαρη. Τα κλαρινέτα και οι άρπες υπογραμμίζουν αυτή τη μελωδία με γρήγορους αρπισμούς που θυμίζουν ξαφνικές ριπές ανέμου στην παραλία, ανατινάζοντας τον ψεκασμό των κυμάτων. Τα μπάσα έγχορδα και τα χάλκινα παρεμβάλλονται περιοδικά με απειλητικές, ήσυχες συγχορδίες.
Britten - Sea Interludes - 1 - Dawn
ΔΕΥΤΕΡΟ ΙΝΤΕΡΛΟΥΔΙΟ
Στο "Κυριακάτικο Πρωινό" (Sunday Morning) με το οποίο αρχίζει η Δεύτερη Πράξη, ακούμε μεγάλες εκκλησιαστικές καμπάνες που τις υπονοούν οι τρίτες που ηχούν από τα Γαλλικά κόρνα αλλά και από πραγματικές καμπάνες λίγο μετά. Τα ξύλινα, τα έγχορδα και οι τρομπέτες αντιπροσωπεύουν μικρότερες καμπάνες, ενώ ένα φλάουτο θυμίζει πουλιά που ξυπνούν. Μια σαρωτική μελωδία βιολιού στο τέλος είναι (στην όπερα) το τραγούδι της Έλεν που χαιρετίζει το πρωί.
Britten's Four Sea Interludes - Sunday Morning
ΤΡΙΤΟ ΙΝΤΕΡΛΟΥΔΙΟ
Το "Σεληνόφως" (Moonlight) γεφυρώνει τη νύχτα με την επόμενη μέρα που αποκαλύπτεται κι ο θάνατος του δεύτερου μαθητευόμενου του Γκράιμς. Ο απαλός κυματισμός της θάλασσας ακούγεται μέσα από παλλόμενες συγχορδίες των μπάσων εγχόρδων, των κόρνων και των φαγκότων. Αυτές οι συγχορδίες είναι ευδιάκριτες από τις δέσμες φωτός που ρίχνουν τα φλάουτα και οι άρπες, ενώ το φως του φεγγαριού αντανακλάται από τα κύματα. Είναι ένα μείγμα κίνησης και στάσης με αρκετή δόση αναστάτωσης ενώ η ομορφιά αυτού του κομματιού χρωματίζεται από μια συνεχή αίσθηση ενυπάρχουσας ανησυχίας και αβεβαιότητας.
Britten - Sea Interludes - 3 - Moonlight
ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΝΤΕΡΛΟΥΔΙΟ
Ενώ η "Καταιγίδα" (Storm) είναι το τελευταίο ιντερλούδιο των τεσσάρων, στην όπερα ακούγεται στην Πρώτη Πράξη . Ξεκινά με τον Grimes να βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο και να παρακολουθεί τα σύννεφα της καταιγίδας καθώς πλησιάζουν πάνω από τη φουρτουνιασμένη θάλασσα. Το παρηγορητικό θέμα που ακούγεται όταν η μουσική της καταιγίδας υποχωρεί είναι η μελωδία την οποία ο Γκράιμς μόλις τραγούδησε "Ποιο λιμάνι προστατεύει την ειρήνη, μακριά από παλιρροϊκά κύματα, μακριά από καταιγίδες;" Θα είναι επίσης το τελευταίο πράγμα που τραγουδά ο Peter πριν κατέβει με το σκάφος του που βυθίζεται. Η απόκοσμη ηρεμία που διακρίνεται στην μέση του κομματιού περιέχει μια νευρώδη ενέργεια, αποτέλεσμα της ακραίας πόλωσης στην χρήση των οργάνων. Τα κοντραμπάσα, τα κοντραφαγκότα και η γκρανκάσα διατηρούν ένα σιγανό βουητό στο χαμηλό Μι, ενώ μια άρπα glissando ανεβαίνει προς την κορυφή του εύρους των χορδών της. Όλη η ορχήστρα παίζοντας ήσυχα, χρωματικά, με όγδοα στακάτο διακόπτει αυτές τις στιγμές νευρικής στάσης. Το ιντερλούδιο τελειώνει σε μια παμπ όπου οι άνθρωποι περιμένουν την καταιγίδα, που κιόλας άρχισε να χτυπά τα παράθυρα και να απειλεί τη ζεστή ασφάλεια όσων βρίσκονται μέσα και καταλήγει στο άθλιο μικρό δράμα θανάτου, δυσπιστίας και κοινωνικής απομόνωσης.
Britten - Sea Interludes - 4 - Storm
Το λιμπρέτο της Όπερας Peter Grimes εργο 33 του Μπρίτεν είναι του Montagu Slater και βασίζεται στο απόσπασμα "Peter Grimes" που το βρίσκουμε σ' ένα μεγάλο αφηγηματικό ποίημα του George Crabbe "The Borough" (Δημοτικό Διαμέρισμα). To "Δημοτικό Διαμέρισμα" της όπερας είναι μια φανταστική μικρή πόλη που έχει κάποια ομοιότητα με την πατρίδα του Crabbe, αλλά και του Μπρίτεν, το Aldeburgh, Suffolk της ανατολικής ακτής της Αγγλίας.
Τελειώνοντας μπορούμε να ακούσουμε τον Πρόλογο της Όπερας.
Peter Grimes, Prologue: "Peter Grimes!"
ΠΗΓΕΣ: Wikipedia LaPhil hyperion fort collins symphony classicfm london concert choir
Είναι μια χορωδιακή συμφωνία του Βρετανού συνθέτη Μπέντζαμιν Μπρίτεν (1913-1976). Ο ίδιος ο συνθέτης είπε ότι "απεικονίζει την πρόοδο του Χειμώνα προς την Άνοιξη και το ξύπνημα της γης και της ζωής".
William Hagerman
Η συμφωνία αυτή είναι γραμμένη για ορχήστρα, σοπράνο, άλτο τενόρο και μικτή χορωδία καθώς και χορωδία αγοριών. Για τα μέρη της έχουν χρησιμοποιηθεί 12 κείμενα ποιητών κυρίως του 16ου και 17ου αιώνα, μοιρασμένα σε 4 κινήσεις.
Την συμφωνία αυτή αφιέρωσε ο Μπρίτεν στον Ρώσο συνθέτη, μαέστρο και κοντρα-μπασίστα Σέργιο Κουσεβίτσκυ.
Sergei Koussevitsky
Benjamin Britten
Οι τέσσερις κινήσεις της Συμφωνίας συνοπτικά έχουν ως εξής:
Στην πρώτη κίνηση ο χειμώνας δεν έχει φύγει ακόμη αλλά σταδιακά αρχίζουν να φαίνονται τα πρώτα σημάδια του ερχομού της Άνοιξης με τα πουλιά να αρχίζουν δειλά δειλά να τιτιβίζουν χαρούμενα και να ζητούν από την ήλιο να μεταβάλει την χειμωνιάτικη νύχτα σε ανοιξιάτικη (κείμενο George Chapman). O κούκος ακούγεται μετά σαν προάγγελος της Άνοιξης (κείμενο Edmund Spenser). Επίσης χρησιμοποιούνται κείμενα των George Chapman, Thomas Nashe, George Peele, John Clare και John Milton.
Στην δεύτερη κίνηση έχουμε την εμφάνιση των πρώτων λουλουδιών (κείμενο Robert Herrick) ενώ το κείμενο του Henry Vaughan καλωσορίζει τις ανοιξιάτικες βροχές. Με το κείμενο του W.H.Auden απολαμβάνουμε τις νύχτες του Ιουνίου παρακολουθώντας τα αστέρια στον ουρανό.
Η τρίτη κίνηση αρχίζει δραματικά με το ποίημα του Richard Barnfield "Πότε θα έλθει ο Μάης μου;" Εδώ ο ποιητής αναζητάει την αγάπη του, την ομορφιά του, αλλά μόνο μαραζώνει περιμένοντας. Στο επόμενο ποίημα του George Peele, η αγάπη ήλθε κι όλα είναι μια χαρά. Στο επόμενο ποίημα "Ήχος του Φλάουτου" του William Blake, κάνουν την εμφάνισή τους τα αρνάκια και τα μικρά παιδιά.
Το τελευταίο τραγούδι στην τέταρτη κίνηση είναι κείμενο των Francis Beaumont και John Fletcher από το θεατρικό τους έργο "Ο Ιππότης του Φλεγόμενου Γουδοχεριού" με τον πρώτο στίχο να λέει "Σε σένα Λονδίνο παρουσιάζω τον χαρούμενο μήνα Μάη". Τότε όλοι στην πόλη και στην εξοχή ενώνουν τις φωνές τους τραγουδώντας τον ερχομό της Άνοιξης.
Στα σχόλια του παρακάτω βίντεο μπορείτε να δείτε τον χρόνο έναρξης της κάθε κίνησης, αλλά και τα επί μέρους ποιήματα των ποιητών που χρησιμοποιήθηκαν.
Britten "Spring Symphony"
H σύνθεση δεν είναι ακριβώς αυτό που θα φανταζόταν κάποιος για ένα έργο με τον τίτλο "Ανοιξιάτικη Συμφωνία". Με την προσθήκη των ποιητικών κειμένων, ο Μπρίτεν δημιούργησε κάτι σαν καντάτα στην άνοιξη. Η ορχήστρα είναι εξαιρετικά ενεργή πλην όμως έχει δευτερεύοντα ρόλο έναντι των φωνών. Ο Μπρίτεν καταφέρνει να συλλάβει την χαρά της αλλαγής της εποχής, τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια τέτοια αλλαγή, αλλά σίγουρα η παρουσία του κούκου, που συμβολίζει τον ερχομό της άνοιξης δημιουργεί την ζωηρή ατμόσφαιρα.
Είναι ένα έργο αρκετά δύσκολο, στο οποίο ο συνθέτης τόλμησε να δημιουργήσει ένα δικό του ύφος και να αναπτύξει την έμπνευσή του πέρα από τα ακούσματα που είχε συνηθίσει στο ακροατήριό του. Όταν ο συνθέτης τολμά να ξεφύγει από την ακινησία, πραγματικά δημιουργεί κι ας υπάρξουν και κάποιοι που δεν θα μπορέσουν να αντιληφθούν το πρωτοποριακό του βήμα.
Γράφοντας αυτή την συμφωνία ο Μπρίτεν δοκίμασε αρκετό άγχος φτάνοντας μέχρι τα πρόθυρα νευρικού κλονισμού. Έγραφε στον εκδότη του το 1949 ότι "είχε σημαντική αγωνία στο σώμα και στο πνεύμα". Μολαταύτα το έργο αυτό έχει μεγάλη φρεσκάδα, αυθεντικότητα και μια ξεχωριστή λάμψη στην ζωντανή παράστασή του.
