Σούμπερτ, Μαραμένα Λουλούδια (παραλλαγές)

Τέο Το 1824, ο Φραντς Σούμπερτ συνέθεσε ένα σύνολο παραλλαγών για πιάνο και φλάουτο, εμπνευσμένο από το Trockne Blumen του κύκλου Die Schöne Müllerin (Η ωραία μυλωνού), που είχε ολοκληρώσει μόλις δύο μήνες πριν.

                                         

                                              Trockne Blumen (Μαραμένα Λουλούδια)
          

Οι Παραλλαγές πάνω στο Trockne Blumen είναι ο τελευταίος μεγάλος απόηχος μιας ιδιαίτερης, σχεδόν μυστικής συγγένειας ανάμεσα στο φλάουτο και το βιολί. Στον 18ο αιώνα, τα δύο όργανα ήταν σαν δίδυμες φωνές· η μουσική δωματίου περνούσε άνετα από το ένα στο άλλο. Ο Τέλεμαν, ο Μπαχ, ακόμη και ο Μότσαρτ, έγραφαν έργα που μπορούσαν να "φορεθούν" και από τα δύο, σαν ένδυμα που αλλάζει σώμα χωρίς να χάνει τη χάρη του.

Παρότι γραμμένο για φλάουτο και πιάνο, το έργο κουβαλάει μέσα του την καταγωγή του: το τραγούδι. Το φλάουτο εδώ δεν είναι "όργανο"· είναι η φωνή του νεαρού μυλωνά, γυμνή, εκτεθειμένη, σχεδόν ανθρώπινη. Ο τρόπος που ο Σούμπερτ γράφει τις φράσεις —αναπνοές, αναστεναγμοί, μικρές εκρήξεις— θυμίζει Lied, όχι δεξιοτεχνικό κομμάτι. Γι’ αυτό και το έργο έχει μια παράξενη ένταση: το φλάουτο τραγουδάει κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια.

 

                                                  Franz Schubert (1797-1828)

Το ποίημα του Βίλχελμ Μύλλερ βρίσκει μια παράξενη παρηγοριά στον χειμώνα και στον θάνατο — μια παρηγοριά που ίσως ο Σούμπερτ, σιωπηλά, έκανε δική του. Στη μελοποίησή του, η ελπίδα της άνοιξης μέσα στο καταχείμωνο, τα "μαραμένα λουλούδια" πάνω σε έναν τάφο, μεταφράζονται σε μια μετάβαση από ελάσσονα σε μείζονα. Ολόκληρο το τραγούδι μοιάζει με μια εκτεταμένη Tierce de Picardie: εκείνο το μπαρόκ τέχνασμα όπου το έργο, την ύστατη στιγμή, στρέφεται στη μείζονα σαν κάποιος που χαμογελά μέσα από δάκρυα. Μια χειρονομία που μπορεί να μοιάζει απελπισμένη, σχεδόν ικετευτική.

Ο Σούμπερτ χαρτογραφεί την "ανέλπιδη ελπίδα" του ποιήματος. Γιατί ο χειμώνας δεν υπόσχεται την άνοιξη· απλώς η άνοιξη ακολουθεί τον χειμώνα — αν όλα πάνε καλά. Στις παραλλαγές του, ο Σούμπερτ σπρώχνει αυτή τη διαδρομή ακόμη πιο μακριά. Παίζει με τη λάμψη της μείζονας, την αγγίζει, την αφήνει, επιστρέφει στην ελάσσονα, σαν να ξαναπέφτει στο βάρος μιας απαισιοδοξίας που τον είχε ήδη κυκλώσει.

Οι παραλλαγές δεν είναι "στολίδια" — είναι ψυχολογικά επεισόδια. Ο Σούμπερτ δεν κάνει αυτό που κάνουν πολλοί συνθέτες: δεν παίρνει ένα θέμα και το μεταμορφώνει για να δείξει δεξιοτεχνία. Κάθε παραλλαγή μοιάζει με μια νέα προσπάθεια του ήρωα να καταλάβει τον πόνο του.
Μια παραλλαγή είναι σαν να θυμάται.
Μια άλλη σαν να προσπαθεί να ξεχάσει.
Μια τρίτη σαν να εξοργίζεται.
Μια τέταρτη σαν να παραδίδεται.

Είναι σαν να βλέπεις το ίδιο συναίσθημα από διαφορετικές πλευρές, σαν να γυρίζεις ένα μαραμένο λουλούδι στο χέρι σου και να το κοιτάς από όλες τις γωνίες.

Το Trockne Blumen είναι από τα πιο σκοτεινά τραγούδια του κύκλου. Ο ήρωας φαντάζεται τα μαραμένα λουλούδια του έρωτά του να φυτρώνουν πάνω στον τάφο του. Αυτό δεν είναι απλώς ρομαντικό, μακάβριο· είναι μια φαντασίωση εξαφάνισης. Και ο Σούμπερτ, εκείνη την εποχή, ζούσε ήδη με την επίγνωση της ασθένειάς του. Η μουσική του αρχίζει να γίνεται πιο εσωτερική, πιο σπασμένη, πιο ειλικρινής.

Στις παραλλαγές, αυτή η σχέση με τον θάνατο δεν είναι θεωρητική.
Είναι σχεδόν εξομολογητική.

                                             Schubert: Variations on "Trockne Blumen"

Ήταν το πρώτο μεγάλο "μικτό" έργο του — όχι αποκλειστικά για πληκτροφόρο — που τόλμησε να κοιτάξει κατάματα τα προσωπικά του δράματα. Οι Παραλλαγές πάνω στο Trockne Blumen άνοιξαν τον δρόμο για τις μεγάλες παραλλαγές μουσικής δωματίου που θα ακολουθούσαν: το Οκτέτο, το Κουαρτέτο Ροζαμούνδη, τη Φαντασία σε Ντο μείζονα, και το συγκλονιστικό αργό μέρος του Κουαρτέτου σε Ρε ελάσσονα, Ο Θάνατος και η Κόρη.

Οι διαθέσιμες ιστορικές πηγές και καταγραφές δεν αναφέρουν καμία δημόσια παρουσίαση των Trockne Blumen Variationen όσο ο Σούμπερτ ήταν εν ζωή. Φαίνεται ότι το έργο συντέθηκε τον Ιανουάριο του 1824, αλλά δεν υπάρχει καμία ένδειξη για εκτέλεση εκείνη την εποχή. Μπορεί να παίχτηκε ιδιωτικά, σε κάποιο σαλόνι, σε μια από τις γνωστές "σουμπερτιάδες" — αλλά δεν έχουμε καμία καταγραφή. 

Οι σουμπερτιάδες δεν κρατούσαν προγράμματα. 
Ήταν φιλικές συγκεντρώσεις, όχι επίσημες συναυλίες.

Τέλος μια εξαιρετική μεταγραφή του Λιστ

             Liszt: 6 Melodien von Franz Schubert, S. 563: No. 4, Trockne Blumen (After D. 795/18)

Schubert, Σονάτα για πιάνο σε Ντο μείζονα, D.840

 Η Σονάτα αυτή του Σούμπερτ (1797-1828)  ανήκει στα ημιτελή έργα του γι' αυτό έχει και το προσωνύμιο "Reliquie" (Υπόλειμμα, Ημιτελής) και είναι μεν απ' τις τελευταίες του  αλλά πολύ διάσημη. Την έγραψε το 1825, την ίδια χρονιά με την άλλη Σονάτα του γραμμένη στην σχετική σκλίμακα της Σονάτας D. 840, σε Λα ελάσσονα, την D. 845. Οι πρώτες κινήσεις και των δύο συνθέσεων έχουν παρόμοιο εύρος και αρχίζουν κι οι δύο με την ήρεμη εμφάνιση του κυρίου θέματος σε απλές οκτάβες.  Αλλά στα άλλα είναι πολύ διαφορετικές. Η D 845 έχει δύο θέματα εντελώς αντίθετα.

Gábor Melegh:  Franz Schubert, 1827, Hungarian National Gallery

 Η D 840 έχει τα θέματα  σαφέστατα όμοια αν και η απλή φράση της αρχής εμφανίζεται σε μια ποικιλία διαφόρων προσωπείων. Το αρχικό ήρεμο θέμα της πρώτης κίνησης Moderato σταδιακά οδηγείται σε μια τεράστια κλιμάκωση όπου εμφανίζεται το δεύτερο θέμα, που αντανακλά τον ρυθμό του πρώτου θέματος, ενώ η ανάπτυξη κυριαρχείται απ' το πρώτο θέμα. Η χρήση των τριήχων στην μακροσκελή ανάπτυξη συμβάλλει στο εμφανές Μπετοβενικό δράμα. Στην ανακεφαλαίωση το αρχικό θέμα δεν είναι τόσο διακριτό και υπάρχει μεγάλη λεπτότητα. Στην μεγάλη coda χρησιμοποιούνται και τα δύο θέματα.

 Η γενική εντύπωση που αφήνει αυτή η κίνηση είναι ένα είδος Ολύμπιας ηρεμίας που ο Σούμπερτ καταφέρνει να δημιουργήσει με πολύ συνειδητή αρμονική κίνηση. Κι όπως είναι συνηθισμένη η απρόσμενη εξέλιξη της μουσικής του, ο Σούμπερτ  μετά από την έντονη κλιμάκωση  ολοκληρώνει την κίνηση με μια ψιθυριστή υπενθύμιση του αρχικού θέματος.

Το Andante σε μορφή Ρόντο είναι πολύ σκυθρωπό και βαθύτατα θλιβερό. Στην συνέχεια υπάρχει ένα κατευναστικό νανούρισμα όμως σύντομα εμφανίζονται  δραματικές διαθέσεις.

Αυτές οι δύο κινήσεις είναι οι μόνες ολοκληρωμένες της Σονάτας. Οι άλλες δύο κινήσεις, Minuet και Rondo Allegro, είναι ημιτελείς με αβέβαιες τις προθέσεις του συνθέτη.

Schubert Piano Sonata No 15 D 840 C major 'Reliquie' Alfred Brendel

Όλο το έργο έχει πυκνή γραφή, σχεδόν ορχηστρική  και υπάρχει συχνή χρήση επαναλαμβανόμενων νοτών, κάτι που υπονοεί ότι ίσως υπάρχει κάποια σύνδεση με την  Συμφωνία  "Gmunden-Gastein" την οποία ταυτίζουν με την Μεγάλη Συμφωνία D 944 και που αναφέρεται σε κάποιες επιστολές του Σούμπερτ εκείνης της περιόδου. Με τις δύο ολοκληρωμένες κινήσεις αυτής της Σονάτας, την πρώτη δυναμική, ενεργητική και με ένταση ενώ την δεύτερη με ξαιρετικά ευαίσθητο και συναισθηματικό περιεχόμενο φαίνεται να φέρνει στην μνήμη του συνθέτη το αρχαίο ελληνικό θέατρο. 

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
standrewspianoruition
gogale
hyperion

Σούμπερτ, Σονάτα για πιάνο σε Σολ, έργο 78, D. 894

 Θα ακούσουμε μια απ' τις εξαιρετικές σονάτες για πιάνο του Σούμπερτ παιγμένη απ' τον Άλφρεντ Μπρέντελ που γεννήθηκε το 1931 και είναι γνωστός για τις άφθαστες ερμηνείες του σε έργα Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμπερτ και Σαίνμπεργκ. Ο Μπρέντελ, εκτός από πιανίστας και συνθέτης είναι και στοχαστικός ποιητής αλλά και συγγραφέας.  Θα παρεμβάλω στην παρουσίαση των μερών της σονάτας μερικά από τα ποιήματά του σε δική μου ελληνική μετάφραση από αγγλική μετάφραση του Richard Stokes.

Alfred Brendel 

Αυτή η σονάτα που την έγραψε ο Σούμπερτ το 1826 είναι απ' τις πλέον ενδόμυχες και εσωτερικής πνοής.  Περιέχει μουσική μεγάλης δύναμης, ειδικά στις δύο πρώτες κινήσεις. Υπάρχει βαθύτατη αίσθηση πραότητας στις πιο ήρεμες και γαλήνιες στιγμές της και το γεγονός ότι και οι τέσσερις κινήσεις της τελειώνουν ήσυχα της προσδίδουν έναν ιδιαίτερα ενδοσκοπικό χαρακτήρα.

Franz Schubert

Κατά κάποια εσφαλμένη εκτίμηση του εκδότη, στην αρχή το έργο αυτό παρουσιάστηκε σαν ένα σύνολο τεσσάρων ξεχωριστών κομματιών κι όχι σαν τέσσερις κινήσεις σονάτας.

Η πρώτη κίνηση  Molto moderato e cantabile περιέχει ένα εξαιρετικά βαθυστόχαστο κύριο θέμα που μοιάζει με την αρχή του 4ου κοντσέρτου για πιάνο του Μπετόβεν. Όλη η κίνηση ξεδιπλώνεται με απλοχωριά και χαλαρότητα. Το δεύτερο θέμα της είναι πιο ζωηρό με χορευτικές νύξεις και στην ανάπτυξη τα δύο θέματα εμφανίζονται με απρόσμενη περιβολή. Στο τέλος μια μικρή coda απεικονίζει την μαγεία που ο Σούμπερτ μπορούσε να αναμείξει τις πιο απλές αλλά και λιτές αρμονίες.

Σκυμμένος πάνω από τον εαυτό μου

βλέπω

το θολό περίγραμμα

ενός άγνωστου προσώπου

ένα σκάφος αμφιβολίας

χρονικό της λήθης

φορτίο ψευδούς μνήμης

να ξεπλένεται αδιάφορα

από την αναπνοή του νερού.

Η ίδια εμπνευσμένη απλότητα διαφαίνεται και στο κύριο θέμα της δεύτερης κίνησης Andante. Εδώ υπάρχουν δύο επεισόδια χτισμένα με το ίδιο υλικό. Ακούμε ένα έντονα ρυθμικό σχήμα που εμφανίζεται πότε με επιθετικό και πότε με νοσταλγικό ύφος και με χαρακτηριστικές αλλαγές σε ελάσσονα και μείζονα. Τελικά η κίνηση τελειώνει με μια coda ιδιαίτερης γοητείας.

Δαίμονες

που μόλις διακρίνονται από τους θεούς

παίζουν στα αυλάκια των ψυχών μας

σαν οργανοπαίχτες

οδυνηρά αλλά με άνεση.

Όταν μας συνθλίβουν παραπονούμαστε

σαν τα σκυλιά που λαχταρούν να βγουν έξω

να γαυγίσουν στο σκοτάδι.

Σαν σκύλοι

λαχταράμε να δαγκώσουμε

τους βασανιστές μας

μόνο για να διαπιστώσουμε

ότι δαγκώνουμε την ίδια μας την γλώσσα.

Η πρώτη σελίδα της Σονάτας

Το Minuet (Allegretto Moderato) δικαιωματικά είναι μια απ' τις πιο δημοφιλείς κινήσεις, έχοντας έναν ζωηρό και έντονο ρυθμό. Το Trio  έχει μια εντυπωσιακή χάρη και απλότητα.

Γόνδολες

κείτονται διάσπαρτες κι αναποδογυρισμένες

σαν παρατημένες φάλαινες.

Μαύρος καπνός

σηκώνεται από τις στέγες.

Ο θόλος της Σάντα Μαρία Ματζόρε βυθίζεται στενάζοντας

στην λιμνοθάλασσα

Μια τελική έκρηξη

σκίζει το Παλάτι των Δόγηδων

Σαρώνεται από την πλημμύρα

τρωκτικά

στο μέγεθος των γάτων

κωπηλατούν μέσα στον 'Αγιο Μάρκο

και δαγκώνουν όλους τους κληρικούς

που παλεύουν να σώσουν ό,τι έμεινε από τον Άγιό τους

Όταν όλα τελειώσουν

ο Μάριο Πραζ

ο μαιτρ των τελετών

βλέπει τον εαυτό του στον καθρέπτη

έτοιμο για την μονομαχία

των δαιμονικών ματιών.

 

Το φινάλε, Allegretto κάτω από έναν χαρούμενο και βολικό τρόπο αποκαλύπτει έναν πλούτο δεξιότητας και ευφάνταστης συνθετικής ικανότητας. Το κύριο θέμα παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη αρμονική απλότητα που είναι διάχυτη σε όλη την σονάτα. To δεύτερο επεισόδιο είναι πιο μακροσκελές και με περισσότερη ποικιλία από το πρώτο. Το χαρούμενο θέμα επιστρέφει ενώ η coda περιέχει πολύ λεπτεπίλεπτη γραφή και η σονάτα τελειώνει με μια ήρεμη υπενθύμιση του αρχικού θέματος με το επαναλαμβανόμενο ρυθμικό σχήμα να έχει την τελευταία λέξη.

Μόλις οι άνθρωποι του κυβερνοχώρου

είχαν σχεδιάσει να συμπεριφέρονται σαν εσένα κι εμένα

ξέραμε

ότι το παιχνίδι τέλειωσε.

Εκεί κάθονται

με πρόσωπα πολύ αδιάφορα για παρηγοριά

παίρνουν το τσάι τους

κοιτάζονται μεταξύ τους αποχαυνωμένοι

ή τραντάζονται απ' τα γέλια.

Άψογα

αλλά και με αξιοσημείωτη λεπτότητα

παίζουν πιάνο

αναπαράγονται διακριτικά στην σοφίτα

και πυροβολούν πουλιά απ' την ταράτσα

ενώ εμείς

βετεράνοι της ειλικρίνειας

δεν βλέπουμε άλλη διέξοδο

παρά να μεταλλαχθούμε σε αγγέλους

ή 

μάλλον πιο πιθανό

να γίνουμε εξωφρενικά κακοί.

Στα σχόλια του βίντεο μπορείτε να δείτε την χρονική στιγμή που αρχίζει η κάθε κίνηση.

Schubert Piano Sonata No 18 D 894 G major Alfred Brendel

Φραντς Σούμπερτ - Ο Θάνατος και η Κόρη

 Τέταρτος στη σειρά γιος ενός δασκάλου, γεννήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 1797 δέχτηκε τα πρώτα μαθήματα μουσικής απ’ τον πατέρα ου και τον οργανίστα της εκκλησίας του Λίχτενταλ, Μ. Χόλτσερ. Χάρη σε μια υποτροφία εισάγεται το 1808 στο  Stadtkonvikt της Βιέννης ως επίδοξος χορωδός του παλαιού. Μαθήτευσε για πέντε χρόνια δίπλα στον Α. Σαλιέρι και μπόρεσε έτσι να διευθύνει τη μαθητική ορχήστρα για την οποία έγραψε και τις πρώτες συμφωνικές συνθέσεις του.

Φραντς Σούμπερτ

Το 1813 αφήνει στο  Stadtkonvikt και παρακολουθεί για ένα χρόνο μαθήματα στην Παιδαγωγική Ακαδημία, με σκοπό να ασκήσει το επάγγελμα του δασκάλου. Το φθινόπωρο του 1814 κατορθώνει να προσληφθεί στο σχολείο του πατέρα του ως δάσκαλος.

Χάρη στη γενναιοδωρία ενός φίλου του Φ.φον Σόμπερ ο Σούμπερτ μπόρεσε να εγκαταλείψει το 1817 την διδασκαλία στη στοιχειώδη εκπαίδευση. Στο σπίτι της μητέρας του Σόμπερ όπου ήταν φιλοξενούμενος, γνώρισε τον τραγουδιστή Τζ. Μ. Φόγκλ και μαζί του αφιερώθηκε στην διοργάνωση μουσικών βραδινών, τις «σουμπερτιάδες» τηςν Βιέννης. Παρ’ όλα αυτά, οι αβέβαιες οικονικές συνθήκες τον αναγκάζουν να αναλάβει εκ νέου τη θέση του δασκάλου. 

Το 1821 με τη συνδρομή κάποιου ατόμου μπόρεσε να δημοσιεύσει ορισμένα λίντερ και μια συλλογή 36 χορών. Μια όπερα, η Alfonso und Estrella δεν ανέβηκε ποτέ κατά τη διάρκεια της ζωής του. 

Προς το τέλος του 1822 και κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 1823 υπέφερε από αφροδίσιο νόσημα, πράγμα που δεν τον εμπόδισε να εργάζεται δραστήρια.

Το 1824 αρχίζει με τρία αριστουργήματα μουσικής δωματίου, τα Κουαρτέτα σε λα ελάσσονα και ρε ελάσσονα ( Ο θάνατος και η κόρη) και το Οκτέτο, όμως η όλη παραγωγή του Σούμπερτ έργων για όργανα περνά απαρατήρητη. Σ’ αυτό το διάστημα η κατάσταση της υγείας του χειροτερεύει και αυτό τον αναγκάζει να αποσυρθεί από την κοινωνική ζωή. Το Μάρτιο του 1827, πεθαίνει ο Μπετόβεν. Στην κηδεία του ο Σούμπερτ μεταφέρει του επικήδειους πυρσούς. Τον Οκτώβριο 1828 η αρρώστια τον στέλνει εκ νέου στο κρεβάτι. Η διάγνωση είναι τυφοειδής πυρετός. Ο θάνατος επήλθε στις 19 Νοεμβρίου.

Το κουαρτέτο αρ. 14 σε ρε ελάσσονα γνωστό με την επωνυμία  "Ο θάνατος κι η κόρη". Αποτελεί έναν απ’ τους πυλώνες των έργων της μουσική δωματίου. Γράφτηκε το 1824, εποχή κατά την οποία ο συνθέτης ήταν σοβαρά άρρωστος και άρχισε να καταλαβαίνει ότι επέρχεται το τέλος του. Είναι σαν η δήλωση του θανάτου του. Το κουαρτέτο πήρε το όνομα αυτό απ’ το θέμα του δεύτερου μέρους που είναι ο τίτλος ενός τραγουδιού του που έγραψε το 1817. Όμως το θέμα του θανάτου είναι εμφανές σε όλα τα μέρη του κουαρτέτου. Παίχτηκε για πρώτη φορά το 1826 σε ιδιωτικό χώρο με τον Σούμπερτ στην βιόλα και εκδόθηκε το 1831, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του συνθέτη. Παρ’ όλα αυτά αποτελεί μόνιμο ρεπερτόριο των εκτελεστών μουσικής δωματίου. 

Ένας πίνακας της Marianne Stokes  (1854–1935) με θέμα  "Ο Θάνατος και η Κόρη"

Το έργο αποτελείται από 4 κινήσεις:

1.Αllegro    2. Andante    3. Scherzo   4. Presto

Γενικά το κουαρτέτο χαρακτηρίζεται από απότομες και δραματικές αντιθέσεις fortissimo μέχρι pianissimo, απ’ το λυρισμό μέχρι την τραγικότητα.

 Εκτός από το μικρό και φοβισμένο ξέσπασμα της κόρης, η μελωδία και η συνοδεία στο πρώτο μέρος υπακούουν σ’ ένα θρηνώδη ρυθμό που ελάχιστα ξεφεύγει από ένα μονότονο παλμό, υπονοώντας την ζοφερότητα και το αναπόφευκτο του χάους που μια αφελής κοπέλα δύσκολα υποψιάζεται.

Schubert: String Quartet No.14 In D Minor, D. 810 "Death and the Maiden" - 1. Allegro

Το δεύτερο μέρος του κουαρτέτου αποτελείται από παραλλαγές του τραγουδιού που αναπτύσσσεται. Αφού αρχίσει μ’ ενα αυστηρό θέμα, τα κεντήματα του βιολιού θυμίζουν την κόρη, έπειτα η δομή πυκνώνει, σκοτεινιάζει και γίνεται πιο επείγουσα καθώς ο θάνατος πλησιάζει πριν αναδυθεί στην υπεσχημένη ακινησία. Στην τελευταία παραλλαγή, το μοιρολόι επιστρέφει, προχωρεί σε μια δυναμική κορύφωση θριάμβου και μετά υποχωρεί σ’ ένα ψίθυρο καθώς ο θάνατος κινείται για να παραμονεύσει το επόμενο αθώο του θύμα.

Schubert: String Quartet No.14 In D Minor, D. 810 "Death and the Maiden" - 2. Andante con moto

Το υπόλοιπο του κουαρτέτου παρέχει ένα πρόλογο και ένα επακόλουθο σ’ αυτό το κεντρικό δράμα, εδραιώνοντας και συντηρώντας την διάθεση σε ελάσσονα τονικότητα, τεταμένους ρυθμούς, τολμηρές αρμονικές ακολουθίες και θυελλώδεις συγκινήσεις.  Το Scherzo  είναι ένας γκροτέσκος χορός του θανάτου, οξύς και μ’ ενα είδος τραχιάς γοητείας.

Schubert: String Quartet No.14 In D Minor, D. 810 "Death and the Maiden" - 3. Scherzo (Allegro...

Το φινάλε είναι μια συνεχής σπειροειδής ένταση και με μια δέσμη ενέργειας, που θα κορυφωθεί με μια ιλιγγιώδη επιτάχυνση σ’ ένα ξέπνοο λαχάνιασμα. Όλοι ξέρουμε ότι ο προορισμός της ανθρωπότητας στο τέλος είναι να χάσει την μάχη με τον θάνατο, αλλά ο Σούμπερτ μας παρακινεί ( και τον εαυτό του βέβαια) να αντισταθούμε.

Schubert: String Quartet No.14 In D Minor, D. 810 "Death and the Maiden" - 4. Presto

Εδώ θα σας παραθέσω το Lied Der Tod und das Madchen  D.531 ( O Θάνατος κι η κόρη) το οποίο περιέχεται στο δεύτερο μέρος του κουαρτέτου.

Schubert: Der Tod und das Mädchen, D. 531

Τα λόγια είναι από ένα ποίημα του Matthias Claudius

 

Der Tod und das Mädchen

 Das Mädchen:

"Vorüber! ach, vorüber!

Geh, wilder Knochenmann

Ich bin noch jung, geh, Lieber!

Und rühre mich nicht an."

 Der Tod:

"Gib deine Hand, du schön und zart Gebild

Bin Freund und komme nicht zustrafen

Sei gutes Muts! Ich bin nicht wild,

Sollst sanft in meinen Armen schlafen."

                                                                        

Ελληνικά: ( Η μετάφραση έγινε απ' τον ευγενικό φίλο Άκη Α.)

 Η κόρη:

 Μακριά μου, αχ, μείνε μακριά μου!

Φύγε, αγριεμένε σκελετέ

Είμαι ακόμη νέα, φύγε καλέ μου!

Και μην με αγγίζεις / ακουμπάς

 Ο θάνατος:

 Δώσε μου το χέρι σου, εσύ, με την όμορφη και τρυφερή παρουσία.

Είμαι φίλος και δεν έρχομαι για να σε τιμωρήσω.

Να είσαι αισιόδοξη (μην ανησυχείς), δεν είμαι άγριος.

Κοιμήσου απαλά στα χέρια μου (στην αγκαλιά μου).

*

*

*

 

΄Ηταν κοινή πρακτική στην αλλαγή απ’ τον 19ο στον 20ο αιώνα, οι μαέστροι να κάνουν μεταγραφές σε επιλεγμένα έργα μουσικής δωματίου ώστε να γίνουν γνωστά στο ευρύτερο κοινό.  Ο Μάλερ συνήθιζε να αλλάζει τα κείμενα σε δημοφιλή κομμάτια και έκανε συχνά αξιοσημείωτες αλλαγές στις παρτιτούρες που διηύθυνε.  Κάποτε εκμυστηρεύθηκε στην φίλη του Natalie Bauer-Lechner ότι «κάποιος μπορεί να πάρει τα θέματα του Σούμπερτ και να τα αναπτύξει. Στην πραγματικότητα δεν θα τους έκανε κανένα κακό διότι ήταν ελάχιστα επεξεργασμένα». Ο Μάλερ πήρε το εξαιρετικό κουαρτέτο εγχόρδων του Σούμπερτ, «Ο Θάνατος και η Κόρη» κι έγραψε λεπτομερείς σημειώσεις υποδεικνύοντας πώς θα έπρεπε η μουσική αυτή να μεταγραφεί για ορχήστρα εγχόρδων ώστε να παρουσιαστεί σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών με την πρώτη ευκαιρία. Αυτό που άφησε πίσω του ήταν μια ημιτελής μεταγραφή, με άφθονες και λεπτομερείς σημειώσεις στην ενορχήστρωση, στους χρωματισμού και στον τρόπο παιξίματος. Πολύ μετά τον θάνατό του η κόρη του Μάλερ ανακάλυψε την ημιτελή μεταγραφή και την έδωσε στους αναλυτές και σχολιαστές του Μάλερ: David Matthews και Donald Mitchell. Αυτοί έφτιαξαν τα ορχηστρικά μέρη σύμφωνα με τις σημειώσεις του Μάλερ και η παρτιτούρα δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1984.

Schubert - Death and the Maiden (Arr. by Gustav Mahler)