Πανσέληνος Ιανουαρίου: Του Λύκου

 

Η Πανσέληνος του Ιανουαρίου ονομάζεται Του Λύκου και η Σελήνη βρίσκεται στην αντίθετη μεριά της Γης ως προς τον Ήλιο. Αυτό σημαίνει ότι η πλευρά της Σελήνης που βλέπει την Γη θα είναι εξαιρετικά φωτισμένη από τις ακτίνες του Ήλιου. Κοιτάξτε την να ανατέλλει στο βορειοανατολικό σημείο του ορίζοντα περίπου την ώρα που δύει ο Ήλιος.

Η Πανσέληνος του Ιανουαρίου είναι γνωστή και σαν Πανσέληνος του Λύκου επειδή οι λύκοι ακούγονται περισσότερο να αλυχτάνε αυτή την περίοδο. Πιστεύεται ότι οι λύκοι αλυχτάνε εξαιτίας πείνας κατά την διάρκεια του χειμώνα, αλλά σήμερα γνωρίζουμε ότι οι λύκοι μπορεί να ουρλιάζουν για διαφορετικούς λόγους. Οι φωνές των λύκων γενικά ακούγονται για να ορίσουν την περιοχή τους, να εντοπίσουν τα μέλη της αγέλης, να δυναμώσουν τους κοινωνικούς δεσμούς τους αλλά και να συντονίσουν το κυνήγι. 

Η Πανσέληνος του Ιανουαρίου είναι κάπως πιο ιδιαίτερη φέτος μια και πρόκειται για την "Mικροπανσέληνο" (micromoon). Για να το αντιληφθούμε ας σκεφτούμε την αντίθετή της την "Υπερπανσέληνο". Η Μικροπανσέληνος σημαίνει ότι η σελήνη βρίσκεται στο μακρύτερο σημείο της από την γη (όχι το κοντινότερο). Με αστρονομικούς όρους, το σημείο αυτό ονομάζεται "απόγειο" . Για να είμαστε ακριβείς η Μικροπανσέληνος του Ιανουαρίου βρίσκεται 406.520,294 χιλιόμετρα μακριά από την Γη.

  

                                            Πανσέληνος του Λύκου  (Lois Parker Edstrom)

Η Σελήνη του Γενάρη έφτασε. Ρίχνει το φως της

στην σκοτεινή νύχτα, είναι εξωστρεφής και ζητάει

να είναι το κέντρο της προσοχής μας. Υπάρχει λόγος

που οι λύκοι ουρλιάζουν όταν αποκαλύπτεται η Πανσέληνος

στην φωτεινή ολότητά της, αν και μολονότι δεν το έχω κάνει,

ένιωσα την σφοδρή επιθυμία - μια λαχτάρα τόσο αρχέγονη και άγρια

λες και σε κάποιον παρελθόντα χρόνο να ήλθαμε από έναν μαγεμένο τόπο,

έναν τόπο τόσο όμορφο που θέλουμε μόνο να επιστρέψουμε.

Τώρα το φεγγάρι ρίχνει το κρύο λευκό του φως

στα πάντα - τα χωράφια λάμπουν και η λίμνη

παραδίνεται για να πάρει την ακτινοβολία

αυτής της κυρίαρχης παρουσίας.

Μπορεί να χαθούμε μέσα σε αυτή τη λαμπρότητα,

ένα αξιοθέατο που σιγοκαίει, περιμένοντας να φωτιστεί

Χωρίς μυστικά, χωρίς σκοτεινές και ήσυχες γωνιές

Το φεγγάρι απαιτεί διαύγεια.

Έλα στο φως.

(ελεύθερη απόδοση δική μου)

Και μια επική μουσική με τον τίτλο "Ο Λύκος και Η Σελήνη" του νεαρού συνθέτη BrunuhVille*

*Ο BrunuhVille είναι το ψευδώνυμο του  Bruno Miguel Correia José,  ενός Πορτογάλου μουσικού και συνθέτη. Γεννήθηκε στις 22 Ιουλίου 1989. Άρχισε να μελετάει πιάνο στα 15 του και στα 19 του άρχισε να συνθέτει την δική του μουσική. Ο BrunuhVille δημιουργεί μουσική φαντασίας με επιρροές από Κέλτικες, ορχηστρικές, Παραδοσιακές, Έθνικ και Γοτθικές μουσικές. 

Πανσέληνος Δεκεμβρίου: Ψυχρή Πανσέληνος

 Η Πανσέληνος του Δεκεμβρίου είναι η τελευταία και μεγαλύτερη πανσέληνος του έτους για αυτό και ονομάζεται και Πανσέληνος  των μεγάλης διάρκειας νυχτών. Αυτό συμβαίνει γιατί έχει υψηλή τροχιά στον ουρανό και θα βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα περισσότερες ώρες από τις άλλες πανσελήνους.  Αυτό σημαίνει ότι ολόκληρο το στραμμένο προς την Γη ημισφαίριό της φαίνεται ως ένας πλήρης φωτεινός κυκλικός δίσκος στον ουρανό. Στη φάση της Πανσελήνου, η Σελήνη διέρχεται κατά το μεσονύκτιο από τον μεσημβρινό του τόπου που παρατηρείται, δηλαδή 12 ώρες ακριβώς μετά τη διάβαση του Ήλιου από τον ίδιο μεσημβρινό. Συνεπώς την ώρα που ανατέλλει η Πανσέληνος δύει ο Ήλιος. Η Πανσέληνος του Δεκεμβρίου είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια αλλά η Πανσέληνος του Αυγούστου είναι η πιο φωτεινή. Σύμφωνα με τις Παγανιστικές παραδόσεις, όποια χρονιά η Πανσέληνος συμβαίνει πριν από την χειμερινή ισημερία, ονομάζεται σαν η Πανσέληνος που θρηνεί. Για τους πρώτους παγανιστές προγόνους μας αυτή ήταν η εποχή των εκκαθαρίσεων γενικά ώστε σταματώντας κάθε κακή συνήθεια να γίνονται οι άνθρωποι δυνατότεροι για να αντιμετωπίσουν τον χειμώνα που ερχόταν. Για αυτό και η πανσέληνος του Δεκεμβρίου είναι πιο γνωστή ως "Ψυχρή Πανσέληνος", ένα όνομα που μεταφέρει τις παγερές συνθήκες αυτής της εποχής του χρόνου, όταν ο κρύος καιρός κάνει την εμφάνισή του. Βέβαια για άλλους πολιτισμούς η πανσέληνος του Δεκεμβρίου συνδέεται με την ζέστη.

Η Ψυχρή Πανσέληνος μας αναγκάζει να μένουμε στα ζεστά μας σπίτια, δίπλα στο τζάκι που τριζοβολάνε τα ξύλα που καίγονται, κι έχοντας γύρω μας όχι μόνο φυσική ζεστασιά αλλά και την ζεστασιά της οικογένειας και των φίλων. Έτσι οι παγανιστές θεωρούσαν αυτή την εποχή κατάλληλη να ανοίξουν τα σπίτια τους και να δώσουν ζεστασιά στους αγαπημένους τους καθώς και σε όσους είναι πιο ευάλωτοι στο κρύο του χειμώνα. 

Για τους μοναχικούς ανθρώπους, η Πανσέληνος αυτή παρέχει μια σπουδαία ευκαιρία να χαρούν το ζεστό τους σπίτι σε ηρεμία και γαλήνη. Μια Αμερικάνικη φυλή, Ζούνι, ονόμαζε την πανσέληνο του Δεκεμβρίου σαν την "Σελήνη όπου ο Ήλιος έρχεται στο Σπίτι για να ξεκουραστεί". Αυτή η πανσέληνος είναι κατάλληλη για να ξεκουραστεί κάποιος, να γεμίσει τις μπαταρίες του, ώστε λάμπει περισσόστερο όταν έρθει η στιγμή να δουλέψει πάλι. 

H Ψυχρή Πανσέληνος (Patrick Hardy)

Η Σελήνη σκαρφάλωσε στο παράθυρό μου χτες τη νύχτα

και με κοίταζε καθώς κοιμόμουν

μου προανήγγειλε

τον ερχομό του χειμώνα

και μου είπε ιστορίες για ξεχασμένους Θεούς

ο κρυστάλλινος ουρανός

έτρεμε

από την παγωμένη ανάσα του

αλλά το φεγγάρι ήταν εκεί

να με παρηγορήσει.

Είχα σκεπαστεί με μια ασημιά κουβέρτα
κι μου έδινε ζεστασιά
σε αυτή την μεγάλη παγωμένη νύχτα
φώτισε το δωμάτιο
να με οδηγήσει
μέσα από τον κύκλο
των ονείρων

                                                                        (ελεύθερη απόδοση δική μου)

Αυτή η περίοδος της μακράς ανάπαυσης είναι πολύ πρόσφορη για ενδοσκόπηση. Όταν κοιτάμε μέσα μας αναπολούμε την ζωή μας, προσπαθούμε να εστιάσουμε σε ό,τι αφήσαμε μισοτελειωμένο για ένα ολόκληρο χρόνο. Καθώς η τελευταία πανσέληνος ανατέλλει πριν την δύση του χρόνου, μας δίνει την ευκαιρία να δώσουμε τέλος στις ημιτελείς μας υποχρεώσεις. Ας εκμεταλλευτούμε την ενέργεια της πανσελήνου και να ολοκληρώσουμε τις δραστηριότητές μας, ας καθαρίσουμε το πνεύμα μας ώστε να προχωρήσουμε μπροστά με καθαρό μυαλό.

Όμως, όπως κάθε τέλος σηματοδοτεί και μια αρχή έτσι οι Ινδιάνοι Σιου ονόμαζαν την πανσέληνο του Δεκεμβρίου σαν "Την Σελήνη που τα Ελάφια Αποβάλλουν τα Κέρατά τους", εννοώντας ότι καινούργια κέρατα θα φύτρωναν στο κεφάλι τους.  Οι Κέλτες την ονομάζουν Πανσέληνο της Κουφοξυλιάς. Η κουφοξυλιά έχει πολύ εύθραστα λουλούδια που μπορεί εύκολα να φθαρούν, αλλά παράλληλα έχει τόο μεγάλη ζωντάνια που ανανεώνονται πολύ γρήγορα. Έτσι λοιπόν, όπως η Πανσέληνος της Κουφοξυλιάς λάμπει πάνω μας, ας αφεθούμε στην ανάπαυση και στην ίαση οποιουδήποτε πράγματος ή σκέψης μας βασάνισε όλο τον χρόνο και ας δούμε τι καινούργια ξεκινήματα αλλά και τις ελπίδες ανανέωσης. Είναι η πιο καλή εποχή να σχεδιάσουμε τις αποφάσεις μας για τον Καινούργιο Χρόνο και να θέσουμε νέους στόχους. 

Ας "πετάξουμε" μαζί με τον Φρανκ Σινάτρα στην Ψυχρή Πανσέληνο κι ας περιπλανηθούμε μαζί της στον ορίζοντα.

Fly Me To The Moon

Πανσέληνος Νοεμβρίου: Του Κάστορα

Με την αλλαγή των εποχών, η πανσέληνος του Νοεμβρίου σηματοδοτεί την αρχή του τέλους. Σε πολλούς και διαφορετικούς πολιτισμούς, η πανσέληνος του Νοεμβρίου είναι στενά συνδεδεμένη με τον θάνατο και την απώλεια, τόσο σε κυριολεκτικό αλλά και σε συμβολικό επίπεδο. Οι Κέλτες, για παράδειγμα, την αποκαλούν Σελήνη του Αυλού, συγκρίνοντας την πένθιμη μουσική των ξύλινων πνευστών με τους μακάβριους ήχους που βγάζουν τα πνεύματα του κάτω κόσμου.* Και όχι χωρίς λόγο - Η Πανσέληνος του Πένθους σηματοδοτεί μια επικίνδυνη περίοδο του έτους όπου οι άνθρωποι εύκολα θα μπορούσαν να γλιστρήσουν στον κάτω κόσμο μ' ένα απλό παραπάτημα.

photo:pinterest.com

Εμείς ίσως απολαμβάνουμε τα ζεστά χειμωνιάτικα πανωφόρια μας, την ζεστασιά του σπιτιού μας, αλλά η θανατερή παγωνιά στους μεγάλους σκοτεινούς χειμώνες ήταν μια πολύ μεγάλη απειλή για τους πρώτους κατοίκους της Β. Αμερικής. Για να επιβιώσουν, έφτιαχναν ζεστά ρούχα από την γούνα του κάστορα. Τα ζωάκια αυτά ήταν πολύ δραστήρια αυτή την εποχή και  απασχολημένα με την προετοιμασία τους για το χειμώνα γι' αυτό ήταν πιο εύκολο να τοποθετηθούν παγίδες, ώστε να τα πιάσουν και να πάρουν τη ζεστή τους γούνα, πριν αρχίσει το πολύ κρύο. 

Έστω και λίγο να καθυστερούσαν αυτές οι πρώτες κοινωνίες της Β. Αμερικής το κυνήγι του κάστορα, αυτό θα σήμαινε θάνατο στις ζωές τους, καθώς τα ποτάμια θα πάγωναν και θα ήταν αδύνατο να στήσουν παγίδες. Για αυτό κάποιοι λαοί την αποκαλούσαν και "Παγωμένη Πανσέληνο".

H Πανσέληνος του Κάστορα (Patrick Hardy)

σκουριασμένες

 μέρες του Νοέμβρη

ψαλιδισμένες απ' το κρύο

δύο φράζουν το νυχτερινό ουρανό

να μαζέψουν το φως

να γεμίσουν την λιμνούλα πέρα

αυτή τη στρογγυλή και φωτεινή

γεμάτη

με τις αντανακλάσεις του ήλιου.

δύο κοιμούνται ήσυχα

στο αυτοσχέδιο καταφύγιό τους

μέχρι το πηγάδι

 τις ασημένιες χάντρες του να σκορπίσει

και να χαθεί στο σκοτάδι

της νέας σελήνης.

(ελεύθερη απόδοση δική μου)

Για τους Παγανιστές, από την άλλη, το τελικό στάδιο των χειμερινών τους προετοιμασιών περιλαμβάνει και την πολύ σπουδαία διαδικασία του "πένθους" - που για αυτό την ονομάζουν Πανσέληνο του Πένθους. Μετά από έναν ολόκληρο χρόνο συσσώρευσης αποκτημάτων, υλικών ή άλλων, η Πανσέληνος του Πένθους είναι η πιο κατάλληλη ευκαιρία να απαλλαγούν από παλιά, άχρηστα πράγματα και να θρηνήσουν για την απαλλαγή τους. Κάποιοι από τους παγανιστές κάνουν μια τελετή κάτω από το ολόγιομο φεγγάρι όπου γράφουν σ' ένα χαρτί ό,τι θέλουν να ξεφορτωθούν και ζητούν από την Θεά τους να τους βοηθήσει να διώξουν όλα τα ανεπιθύμητα εμπόδια. 

Εδώ ας ακούσουμε ένα  ατμοσφαιρικό κομμάτι μουσικής από το συγκρότημα του Carlos Santana χωρίς λόγια για την Πανσέληνο

Santana - Full Moon

Πέρα από τις παγανιστικές παραδόσεις, όλοι μας μπορούμε να εκμεταλευτούμε αυτή την χρονική στιγμή να κάνουμε μια εσωτερική αναζήτηση. Ας κοιτάξουμε πίσω τον χρόνο που πέρασε και να δούμε την σωρεία των φιλοδοξιών μας, τις πνευματικές μας συνήθειες, τις συμπεριφορές μας αλλά και τους ανθρώπους. Όλα αυτά που για χάρη τους σπαταλήσαμε ενέργεια. Ας καθαρίσουμε τον ζωτικό μας χώρο και να τακτοποιήσουμε όλα αυτά που συμβάλλουν στο ευ ζην μας. Ας θρηνήσουμε και ας διώξουμε ό,τι  - ή όποιον - δεν μας χαροποιεί ώστε να κοιτάξουμε εμπρός, λυτρωμένοι, προς ένα φωτεινό και χαρούμενο καινούργιο χρόνο. 

*Να θυμίσουμε την υπέροχη μελωδία του Γκλουκ από την όπερά του "Ορφέας κι Ευρυδίκη", όπου το φλάουτο έχει εξαίσια θέση. Απολαύστε τον σπουδαίο Γάλλο φλαουτίστα Jean-Pierre Rampal

Πανσέληνος Οκτωβρίου: Του Κυνηγού

 

Η Πανσέληνος της Συγκομιδής  και η Πανσέληνος του Κυνηγού είναι χαρακτηριστικές διότι συνδέονται άμεσα με την Φθινοπωρινή Ισημερία.

Η Πανσέληνος της Συγκομιδής είναι εκείνη που ημερολογιακά  βρίσκεται κοντύτερα προς την Φθινοπωρινή Ισημερία (22 Σεπτεμβρίου 2022). Αυτό σημαίνει ότι είτε η Πανσέληνος του Σεπτεμβρίου είτε η Πανσέληνος του Οκτωβρίου θα μπορούσαν να ονομαστούν "Πανσέληνος της Συγκομιδής." Κατά συνέπεια, η Πανσέληνος του Κυνηγού είναι η πρώτη πανσέληνος μετά την Πανσέληνο της Συγκομιδής, που σημαίνει ότι μπορεί να τύχει είτε τον Οκτώβριο είτε τον Νοέμβριο.

Για το 2022, η Πανσέληνος της Συγκομιδής συνέβη στις 10 Σεπτεμβρίου, έτσι η Πανσέληνος του Κυνηγού θα ακολουθήσει μετά από έναν πλήρη σεληνιακό κύκλο, στις 9 Οκτωβρίου. 

Γιατί ονομάζεται Πανσέληνος του Κυνηγού;

Πιστεύεται ότι αυτή η πανσέληνος σηματοδοτεί τον χρόνο που αρχίζει το κυνήγι και όλες τις προετοιμασίες που απαιτούνται για τον κρύο χειμώνα που ακολουθεί. Τα ζώα αρχίζουν να παχαίνουν κι εφόσον οι αγρότες έχουν καθαρίσει τους αγρούς τους κατά την διάρκεια της Πανσελήνου της Συγκομιδής, οι κυνηγοί μπορούν εύκολα να εντοπίζουν τα ελάφια και τα άλλα ζώα που ψάχνουν να βρουν τροφή αλλά και τις αλεπούδες και τους λύκους που έρχονται να κυνηγήσουν τα θηράματά τους. 

Η παλαιότερη χρήση του ονόματος "Πανσέληνος του Κυνηγού" βρίσκεται στο Αγγλικό Λεξικό της Οξφόρδης το 1710. Υπάρχουν κι άλλα προσωνύμια αυτής τη πανσελήνου, όπως Κόκκινη ή Ματωμένη Πανσέληνος που παραπέμπει είτε στο αίμα των ζώων που θηρεύονται είτε στην αλλαγή χρώματος των φθινοπωρινών φύλλων.

O Gilbert Vinter (1909 – 1969) ήταν Άγγλος συνθέτης και μαέστρος πολύ γνωστός για τις συνθέσεις του για μπάντες χάλκινων οργάνων. Η Πανσέληνος του Κυνηγού, είχε αρχικά τον τίτλο "Ένα Ραντεβού με την Ντιάνα" και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Αγγλία το 1942. Το κομμάτι αρχίζει με μια μελωδία σε μορφή καντέντσας που συνεχίζει μ' ένα ζωηρό ρυθμό 6/8, όπου ένας μεθυσμένος κυνηγός αφηγείται μέσω μιας χιουμοριστικής μελωδίας τις ατυχίες του. Στην συνέχεια ένα Lento σε μορφή γλυκιάς μπαλάντας μας προδιαθέτει να ψάξουμε για την αγάπη. Το θέμα έχει εμφανείς τζαζ αναφορές στην συνοδεία αφήνοντας ελεύθερο το κόρνο να ξεχωρίζει για να μας φέρει λίγο λίγο στην ατμόσφαιρα, του κυνηγιού το οποίο και τελειώνει με ένταση. 

Gilbert Vinter (1909-1969) - Hunter's Moon

H Πανσέληνος του Κυνηγού 

Mathilde Blind 1841 -1896

Η Πανσέληνος του Κυνηγού ανεβαίνει ψηλά

Ψηλά πάνω από την θερισμένη πεδιάδα

Πέρα στον έρημο ουρανό

Τα συγκεντρωμένα σύννεφα

Τρέχουν άτακτα ολοταχώς 

Σαν τα κυνηγάει ο παθιασμένος άνεμος

Που ουρλιάζει πίσω τους.

Το θορυβώδες κυνήγι έχει τελειώσει,

Τα σκυλιά βρίσκονται στο ζεστό τους σπίτι

Ένας κυνηγός μοναχός ιππεύει 

Με χαλαρό, κρεμασμένο το χαλινάρι 

Ξυπνά έναν κούφιο τόνο

Το κόρνο του μακριά αντηχώντας

Σε έρημες σχισμές.

Η Πανσέληνος του Κυνηγού κατεβαίνει χαμηλά

Η πορεία της είναι σχεδόν γρήγορη

Πού είναι το λαχανιασμένο ζαρκάδι

Πού έφυγε το άγριο ελάφι

Κυνηγός και κυνήγι τώρα

Ξαπλώνουν σε βαθιά λήθη:

Νεκροί ή κοιμισμένοι 

(ελεύθερη απόδοση δική μου) 

Πανσέληνος του Σεπτεμβρίου: Της Συγκομιδής

 

Ονομάζεται "Της Συγκομιδής", διότι όπως είναι φανερό συγκεντρώνονται οι καρποί μια και πλησιάζει το τέλος του Καλοκαιριού. Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες πανσελήνους, η ονομασία "Φεγγάρι της συγκομιδής" δεν αναφέρεται απαραίτητα στο ολόγιομο φεγγάρι του Σεπτεμβρίου, αλλά σε οποιαδήποτε πανσέληνο συμπίπτει πιο κοντά στην φθινοπωρινή ισημερία (22/9/22). Επειδή για το 2022 η πιο κοντινή Πανσέληνος στην ισημερία είναι αυτή του Σεπτεμβρίου, είναι κι αυτή που λαμβάνει τον τίτλο "Της Συγκομιδής". Αν ήταν η Πανσέληνος του Οκτωβρίου (9 Oκτωβρίου) πιο κοντά, τότε η Πανσέληνος του Σεπτεμβρίου θα ονομαζόταν "Του Καλαμποκιού" καθώς αυτή την περίοδο οι ιθαγενείς της Αμερικής συνήθιζαν να θερίζουν το καλαμπόκι τους.

photo:pinterest

 Το Φεγγάρι της Συγκομιδής είναι ιδιαίτερα λαμπρό και ανατέλει αρκετά νωρίς ώστε να μπορούν οι αγρότες να συνεχίσουν την συγκομιδή των καρπών τους και τη νύχτα. Κατά την φθινοπωρινή ισημερία, η μέρα με τη νύχτα έχουν περίπου την ίδια διάρκεια, ενώ πρόκειται και για την ημέρα που ξεκινά και επίσημα το φθινόπωρο στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη.

Στην Κίνα η Πανσέληνος του Σεπτεμβρίου σηματοδοτεί το Φεστιβάλ του Φθινοπώρου, γνωστό και σαν φεστιβάλ της φεγγαρο-τάρτας (mooncake).  H τάρτα αυτή, είναι κάτι σαν μηλόπιτα, διαμέτρου 10 εκατοστών που η γέμισή της περιέχει πολτό από κόκκινα φασόλια ή από σπόρους λωτού καθώς και κρόκους αυγών πάπιας. To φεστιβάλ διαρκεί τρεις μέρες και συγκεντρώνονται οι οικογένειες για να ευχηθούν ευημερία για το μέλλον . Το φεστιβάλ είναι επίσης διαδεδομένο στην Ταϊβάν, στο Χονγκ Κονγκ, στο Μακάο και στο Βιετνάμ. 

mooncakes

Το Φεγγάρι της Συγκομιδής

Henry Wadsworth Longfellow - 1807-1882

Eίναι το Φεγγάρι της Συγκομιδής! Πάνω σε επιχρυσωμένα πτερύγια

Και σε στέγες χωριών δασωμένων κορυφών

Και σε εναέριες γειτονιές των φωλιών τους

Έρημο, σε  παράθυρα με κουρτίνες

Δωματίων που κοιμούνται παιδιά, σε  δρόμους εξοχικούς

Και σε σε χωράφια θερισμού, αναπαύεται η μυστικιστική του λαμπρότητα!

Έφυγαν τα πουλιά που ήταν οι καλοκαιρινοί επισκέπτες μας,

Με τα τελευταία στάχυα επιστρέφουν οι εργάτες!

Όλα τα πράγματα είναι σύμβολα: τα εξωτερικά θεάματα

Έχουν της Φύσης την εικόνα στο μυαλό τους

Όπως τα λουλούδια κι οι καρποί αλλά κι η πτώση των φύλλων

Τα ωδικά πουλιά μας εγκαταλείπουν στο τέλος του θέρους

Πίσω μένουν μόνο οι άδειες φωλιές 

Κι ανάμεσα στα στάχυα τα τσιρίγματα των ορτυκιών 

(ελεύθερη απόδοση δική μου)

Μια ωραία σύνθεση αφιερωμένη στην Πανσέληνο της Συγκομιδής από την Γιαπωνέζα πιανίστα και συνθέτρια Yukiko Nishimura (γεν. 1967)

Harvest Moon / Yukiko Nishimura

Πανσέληνος του Αυγούστου: Του Οξύρρυγχου

 Η πανσέληνος του Αυγούστου, ονομάζεται και "Φεγγάρι του Οξύρρυγχου". Έχει πάρει το όνομά της από τους ιθαγενείς κατοίκους της Αμερικής που τη συγκεκριμένη μέρα ψάρευαν το συγκεκριμένο ψάρι -γνωστό και ως μουρούνα. Κατά την παράδοση το όνομα της Πανσελήνου δινόταν σε ολόκληρο τον σεληνιακό μήνα κι όχι μόνο στην Πανσέληνο. 

Πανσέληνος του Οξύρρυγχου

Η Πανσέληνος του Οξύρρυγχου  ολοκληρώνει τον κύκλο των τεσσάρων Yπερπανσελήνων που άρχισε τον Μάιο. Ως Υπερπανσέληνοι ορίζονται οι Πανσέληνοι που συμβαίνουν όταν η Σελήνη βρίσκεται στο κοντινότερο σημείο με την Γη. Επειδή η τροχιά της Γης δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική, η απόσταση της Σελήνης από την Γη μεταβάλλεται κατά την διάρκεια του μήνα. Οι Υπερπανσέληνοι είναι ελάχιστα πιο κοντά στην Γη από τον μέσο όρο της κοινής Πανσελήνου, όμως τεχνικά τις κάνει να φαίνονται μεγαλύτερες και λαμπρότερες όταν τις απολαμβάνουμε από την Γη. 

Τι είναι ο Οξύρρυγχος;

Οξύρρυγχος

Αυτό το ψάρι που μοιάζει με προϊστορικό ανιχνεύεται μέχρι 136 εκατομμύρια χρόνια πίσω και πολλοί το ονομάζουν "ζωντανό απολίθωμα". Τα θηλυκά χρειάζονται περί τα 20 χρόνια για να μπουν στην διαδικασία αναπαραγωγής και γεννούν κάθε 4 χρόνια. Η ζωή τους έχει διάρκεια περί τα 150 χρόνια! Σήμερα υπάρχουν περίπου 29 είδη παγκοσμίως και το μέγεθός τους ποικίλει από την πέρκα μέχρι τον Οξύρρυγχο Τέρας που έχει το μέγεθος ενός αυτοκινήτου Volkswagen.

Ας ακούσουμε το τρίτο από τα τέσσερα Θαλασσινά Ιντερλούδια του Μπρίτεν με την επωνυμία "Σεληνόφως".

 Britten - Sea Interludes - 3 - Moonlight

Ένα ποίημα της Dorianne Laux  για τις διάφορες ονομασίες (πλην του οξύρρυγχου) των Αυγουστιάτικων Πανσελήνων σε δική μου ελεύθερη μετάφραση

Τα Φεγγάρια του Αυγούστου

Υπάρχουν πολλά ονόματα

για αυτό το λεκιασμένο νόμισμα,

αυτό το μαργαριτάρι μέσα στο κονιάκ.

Φεγγάρι των Φρούτων, Σελήνη της Αστραπής

Φεγγάρι που όλα ωριμάζουν.

Στεκόμαστε δίπλα στο ρυάκι,

το βλέπουμε να επιπλέει 

ανάμεσα τις μαύρες κορφές του πεύκου. Φεγγάρι των Σιτηρών,

Πανσέληνος του Οξύρρυγχου,

Πράσινη Σελήνη του Καλαμποκιού.

Μετράω τις απώλειές μου στο σκοτάδι.

Γιατί να μην το λένε

Φεγγάρι του Σπασμένου Χαλαζία,

Σελήνη του Ζαριού που κυλάει,

Φεγγάρι της Δύσκολης Τύχης.

Πρέπει πάντα να μιλάμε

για συγκομιδή; Τα τριζόνια τραγουδάνε

στα σκοτεινά κλήματα.

Μια νυχτερίδα πηγαινοέρχεται από πάνω μας.

Ω, Παρατηρητή, εσύ

που βλέπεις όλα όσα γεννιούνται

κι όσα πεθαίνουν

απόψε σε ονομάζω 

Φεγγάρι του Σουγιά,

Σελήνη Που Ρίχνεις Κορώνα Γράμματα

Φεγγάρι που γίνεσαι Άμμος,

Άδειο Μπολ Ρυζιού

Φεγγάρι της Σκόνης, Σελήνη του Αλατιού

Φεγγάρι της Στάχτης

Φεγγάρι που Μου κλείνεις το Μάτι

Πανσέληνος Ιουλίου: Του Ελαφιού

 Η Πανσέληνος του Ιουλίου έχει κι άλλες ονομασίες, όπως "Πανσέληνος του Κεραυνού" "Πανσέληνος του Σανού", "Πανσέληνος του Υδρόμελου", όμως η επικρατέστερη είναι η "Πανσέληνος του Ελαφιού"

Ονομάζεται έτσι διότι  σύμφωνα με την παράδοση κάθε χρόνο τέτοια εποχή, τα νέα κέρατα των αρσενικών ελαφιών άρχιζαν να βγαίνουν από το μέτωπό τους, "καλυμμένα" με βελούδινo και απαλό τρίχωμα.

Όπως και οι υπόλοιπες πανσέληνοι έτσι και αυτής η ονομασία προέρχεται από φυλές των ινδιάνων της Αμερικής. Οι ονομασίες  σχετίζονται με φυσικά ή άλλα φαινόμενα που συνέβαιναν κατά τη διάρκεια της εκάστοτε πανσελήνου και οι ινδιάνικες φυλές τα συνέδεαν με το φεγγάρι. Η πανσέληνος του Ιουλίου  ονομάζεται «Φεγγάρι του Ελαφιού» επειδή τα ελάφια βιώνουν απώλεια κάθε χρόνο των κεράτων τους τα οποία αναπτύσσονται εξ αρχής κάθε φορά και τον Ιούλιο τα κέρατα τους φτάνουν σε επίπεδο πλήρους ανάπτυξης.

Πανσέληνος του Ελαφιού (Corrin Harris)

Δύναμη και δόξα στο κεφάλι του
Την βασιλική καταγωγή του επιδεικνύει
Τα κέρατα του ελαφιού φυτρώνουν και θα διώξουν
το βελούδινο κι απαλό τρίχωμα
Περπατάει προσεκτικά μέσα στη νύχτα
Ο κίνδυνος παντού παραμονεύει
Η Πανσέληνος του Ελαφιού ρίχνει το φως της
Για να το βοηθήσει στον βηματισμό του.
Ο Ιούλιος είναι μήνας των καταιγίδων
Αλλά και του καλοκαιριού το κέντρο 
Σχηματίζονται βαρειά σύννεφα 
Σαν δυνατός και ζόρικος τυμπανιστής
Ο κεραυνός βροντάει πάνω στα δέντρα
Μια προειδοποίηση πριν την θύελλα
Πλάσματα μικροσκοπικά το βάζουν στα πόδια
Για να βρουν μια ζεστή γωνιά
Πρέπει να τεντώσουμε όλες μας τις αισθήσεις:
Να δούμε, να νιώσουμε, να ακούσουμε
Να είμαστε έτοιμοι παντού
Η γνώση αντικαθιστά τον φόβο
Η Πανσέληνος παρακολουθεί από ψηλά
Σιωπηλός παρατηρητής των πάντων 
Δίνει τα δώρα της ψηλής θέασης
Ετοιμαστείτε για όσα φέρνει η ζωή 

(ελεύθερη δική μου μετάφραση)

Για επίλογο ας ακούσουμε το "Τραγούδι στο Βραδυνό Αστέρι" από την τρίτη πράξη της Όπερας Τανχώυζερ του Βάγκνερ. Ο τραγουδιστής παρακαλεί την σελήνη να οδηγήσει την Ελισσάβετ πέρα από την κοιλάδα του θανάτου προς τον Παράδεισο. Συμβολίζει την αίσθηση της αλλαγής και της αναγέννησης εντός μας, όσο καταστρεπτική κι ολέθρια μπορεί να είναι αυτή η συνειδητοποίηση.

Πανσέληνος Ιουνίου: Της Φράουλας

 Η Πανσέληνος του Ιουνίου, που είναι και Υπερπανσέληνος, ονομάζεται Πανσέληνος της Φράουλας ή των Ρόδων αλλά και του Μελιού. Είναι Υπερπανσέληνος, διότι θα φαίνεται μεγαλύτερη απ' ό,τι συνήθως, αφού βρίσκεται πιο κοντά στη Γη.  Οι ιθαγενείς Ινδιάνοι της Αμερικής αποκαλούσαν τη συγκεκριμένη πανσέληνο, του Ιουνίου, «Φεγγάρι της Φράουλας», καθώς πέφτει στην εποχή του χρόνου που μαζεύονται οι ώριμες φράουλες. 

από Pinterest

Θεωρείται ως η πιο γλυκιά πανσέληνος του χρόνου μιας και τον Ιούνιο το μέλι είναι ώριμο και έτοιμο να μαζευτεί από τις κυψέλες μετά από την ανθοφορία της Άνοιξης. Η «Πανσέληνος του Μελιού» (Honey Moon), όπως αλλιώς λέγεται, είναι η πρώτη πανσέληνος του καλοκαιριού. Το όνομα αυτό είναι Ευρωπαϊκής προέλευσης όπου ο Ιούνιος είναι κατ’ έθιμο ο μήνας του γάμου.

Σε άλλες περιοχές όμως, κυρίως όπου η παραγωγή φράουλας δεν ήταν τόσο αυξημένη, επικράτησαν άλλα ονόματα που χαρακτήριζαν την πανσέληνο. Μερικοί την αποκαλούν «Καυτή σελήνη» γιατί εμφανίζεται με την έναρξη του καλοκαιριού ή «Το φεγγάρι του σανού» λόγω της συγκομιδής σανού....

Αυτή η Πανσέληνος είναι ιδιαίτερη για δύο λόγους: είναι η Πανσέληνος της Φράουλας αλλά και η τελευταία Υπερπανσέληνος του έτους. Η Πανσέληνος της Φράουλας σηματοδοτεί την τελευταία Πανσέληνο της Άνοιξης ή την Πρώτη Πανσέληνο του Καλοκαιριού. Προς το τέλος του Ιουνίου, η Σελήνη συνήθως βρίσκεται σε χαμηλότερη θέση στον ουρανό και λάμπει πιο πολύ στην ατμόσφαιρα.

H Πανσέληνος της Φράουλας

Ας γευτούμε την Πανσέληνο της Φράουλας

Ας τυλιχτούμε στο φως

της ροδοδάκτυλης αυγής της νυχτερινής σελήνης

Ας προσποιηθούμε ότι η τελειότητα του Ιουνίου

Ποτέ δεν τελειώνει

Κι ότι οι φράουλες κι η κρέμα του Ιούνη

Θα βοηθήσουν στην γιατριά

Να φύγουν οι ταραγμένες μας σκέψεις
Mε δανεική ειρήνη.

(υπογραφή Lorna, μετάφραση από αγγλικά Α.Γ.)

 

Κι ένα τραγουδάκι του 1951 με τον τίτλο "A Strawberry Moon" από τον Αμερικανό βαρίτονο Vaughn Wilton Monroe.

A Strawberry Moon (In A Blueberry Sky) (1951) - Vaughn Monroe

Πανσέληνος Μαΐου: Του Λουλουδιού

 

Το όνομα της Πανσελήνου του Μαΐου, ως Του Λουλουδιού, δεν μας εκπλήσσει. Σημαίνει  τα μυριάδες λουλούδια που ανθίζουν τον Μάιο σε όλο το Βόρειο Ημισφαίριο, απ' όπου και προέρχεται η αρχική παραδοσιακή ονομασία της Πανσελήνου.  Χωρίς αμφιβολία όλη αυτή η χρωματική πανδαισία που υπάρχει στην φύση τον Μάιο, ενέπνευσε τον άνθρωπο να ονομάσει την Πανσέληνο του μήνα ως του Λουλουδιού.

Νιώθουμε ευεξία ανάμεσα σε τόσα λουλούδια, προσπαθούμε να αφαιρέσουμε την τοξικότητα που μας περικλείει, την εσωστρέφεια του χειμώνα και απολαμβάνουμε το θαύμα της φύσης που γεννιέται και μας πλημμυρίζει 

Θα ακούσουμε μια Κινέζικη παραδοσιακή μελωδία που έχει τίτλο "Λουλούδια που καθρεπτίζονται στο ποτάμι σε μια Ανοιξιάτικη Πανσέληνο. Την ακούμε από την Παν Γινγκ (Pan Jing) και το συγκρότημά της.

Flowers in the moonlight in a spring night on the river - Pan Jing & Ensemble

…

Την ίδια μελωδία ακούμε σε διασκευή για πιάνο και πίπα (παραδοσιακό όργανο της Κίνας) απ' τους καλλιτέχνες

Lang Lang (πιάνο)
Cheng Yu (πίπα)

Cheng Yu & Lang Lang performing Spring Flowers on a Moonlit Night on the River

Η Πανσέληνος του Μαΐου

Μαγιάτικος νυχτερινός ουρανός

Με το φεγγαρίσιο λουλούδι 

Να ανθίζει και να το θωρούμε με ελπίδα.

Τα σύννεφα  σιγοτραγουδούν μια μελωδία

Καθώς η δροσερή αύρα χορεύει με τα φύλλα.

Ταιριάζει τόσο το διάβα της σελήνης

Με τον ρυθμό των χτύπων της καρδιάς μας.

(ποίηση Α. Γ. )

Πανσέληνος Απριλίου: Ροζ Πανσέληνος

 Τι ωραία που θα ήταν η ονομασία "Ροζ Πανσέληνος" να οφειλόταν στο χρώμα της Σελήνης τον Απρίλιο, όμως η πραγματικότητα δεν είναι τόσο μαγική.

Στην πραγματικότητα, επειδή η Πανσέληνος του Απριλίου συμπίπτει με την αρχή της ανοιξιάτικης ανθοφορίας ενός συγκεκριμένου αγριολούλουδου που φύεται στην Ανατολική Βόρεια Αμερική, το Phlox subulata, - που κοινώς ονομάζεται "Έρπουσα Φλόγα" ή "Έρπον Βρύο"- αλλά και "Ροζ Βρύο"

Phlox Subulata (Έρπουσα Φλόγα)

Εξαιτίας, λοιπόν της εποχιακής σύνδεσης της Πανσελήνου με την ανθοφορία αυτού του αγριολούλουδου ονομάστηκε η Πανσέληνος του Απριλίου "Ροζ Πανσέληνος"

Έχουν δοθεί κι άλλα ονόματα στην Πανσέληνο του Απριλίου που υπονοούν το τέλος του χειμώνα και την αρχή της άνοιξης, όπως η Πανσέληνος που σπάζει τον πάγο, η Πανσέληνος που επιτρέπει να πλέουμε στα ποτάμια, η Πανσέληνος όταν επιστρέφουν οι πάπιες

Μια πανέμορφη μελωδία του Ντβόρζακ από την όπερά του Ρουζάλκα. Το Τραγούδι της Σελήνης. Το ακούμε από την Ρενέ Φλέμιγκ από ζωντανή παράσταση στην Πράγα το 2009.

Renée Fleming @ Song to the Moon 🔴 LIVE !!! Praha 2009

Ένα ποίημα για την Ροζ Πανσέληνο που βρήκα στο διαδίκτυο με την υπογραφή  When Doves Cry  από το Σαν Ντιέγκο. 

 Ποιο όνειρο μπορεί να έλθει στην ροζ πανσέληνο

Τα λουλούδια της άνοιξης καταδιώκουν το σκοτάδι του χειμώνα

Νέα ζωή, νέα ελπίδα, μια δεύτερη ευκαιρία...

Το μόνο που αγαπώ, ένα αληθινό ρομάντζο

Τέτοια απαλά όνειρα έχω γι' αυτή την Πανσέληνο

Να μεταφέρουν την αγάπη μου με την καρδιά μου να πετά ψηλά.

                                     ( η μετάφραση είναι δική μου)

Πανσέληνος Μαρτίου: Του Σκουληκιού

 Η Πανσέληνος του Μαρτίου ονομάζεται και "Πανσέληνος του Σκουληκιού". Πήρε το όνομά της από το Ημερολόγιο των Αγροτών διαφόρων περιοχών της Αμερικής και της Ευρώπης. Κατά την παράδοση, κάθε όνομα της Πανσελήνου χρησιμοποιείτο για ολόκληρο τον σεληνιακό μήνα κατά τον οποίο συνέβαινε κι όχι μόνο για την Πανσέληνο.

Η Πανσέληνος του Μαρτίου ονομάζεται "Του Σκουληκιού" και  αναφερόταν στους γαιοσκώληκες που εμφανίζονται την άνοιξη καθώς θερμαίνεται το χώμα. Μ' αυτό τον τρόπο προσελκύονται οι κοκκινολαίμηδες και άλλα πουλιά για να τραφούν - ένα πραγματικό σημάδι της Άνοιξης.

Μια άλλη εξήγηση του ονόματος δίδεται από τον Κάπταιν Τζόναθαν Κάρβερ, έναν ερευνητή του 18ου αιώνα, που έγραψε ότι αυτό το όνομα της Σελήνης αναφέρεται σ' ένα άλλο είδος "σκουληκιού" - τις προνύμφες του σκαθαριού - που αρχίζουν να ξεπηδούν απ' τους φλοιούς των δέντρων που θερμαίνονται αλλά και από άλλες χειμερίες κρυψώνες της εποχής. 

Άλλα ονόματα για την Πανσέληνο του Μαρτίου είναι:

*Πανσέληνος του Κόρακα: τα κρωξίματα των κοράκων σήμαιναν το τέλος του Χειμώνα
*Πανσέληνος της Κρούστας: επειδή το πεσμένο χιόνι σχηματίζει κρούστα όταν θερμαίνεται την μέρα και    ψύχεται τη νύχτα 
*Πανσέληνος της Ζάχαρης:επειδή την εποχή αυτή συλλέγεται το σιρόπι από σφένδαμο

Στο παρακάτω βίντεο θα ακούσουμε το πρώτο μέρος  (Adagio Sostenuto) της Σονάτας του Μπετόβεν "Υπό το Σεληνόφως". Ένα όνομα που δεν δόθηκε, βέβαια από τον συνθέτη, αλλά από έναν Γερμανό μουσικό, κριτικό και ποιητή τον Ludwig Rellstab το 1832 - πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του Μπετόβεν - που το εμπνεύσθηκε όταν είδε το φως της Πανσελήνου να καθρεπτίζεται στα νερά της Λίμνης Λουκέρνης στην Ελβετία. Όμως, έτσι είναι πιο γνωστή πλέον η σονάτα αυτή.

Daniel Barenboim - Moonlight sonata - 1ºmov Adagio sostenuto

Ένα ποίημα της Αγγλίδας Joanna Garido με τίτλο:

ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ ΤΟΥ ΣΚΟΥΛΗΚΙΟΥ

Περπατάμε κάτω από την πανσέληνο του σκουληκιού

τυλιγμένοι ζεστά κάτω από το βλέμμα της

τεράστια, προσκαλώντας αλλαγή

σε φωτεινότερες, μεγαλύτερες μέρες.

Ο Μάρτης, μπερδεμένος στα μηνύματά του

ακόμη χειμωνιάτικος στα πιο πολλά μέρη

κι όμως μπουμπούκια ξυπνάνε στα κλαδιά

αδημονώντας η άνοιξη να αρχίσει.

Ο γαιοσκώληκας σέρνεται, τα πουλιά πετούν

οι δαντελένιοι νάρκισσοι ξεμυτούν

μια πανσέληνος σκουληκιού μας λέει όλα ανανεώνονται

καθώς τα σύννεφα την κρύβουν απ' τα μάτια μας.

(η μετάφραση είναι δική μου)

Πανσέληνος Φεβρουαρίου: Του Χιονιού

 Η Πανσέληνος του Φεβρουαρίου ονομάζεται και "Πανσέληνος του Χιονιού". Πήρε αυτό το όνομα από τους ιθαγενείς της Βορείου Αμερικής  λόγω της σφοδρής χιονόπτωσης και χιονοθύελλας που συνήθως εμφανίζονται σ' αυτή την περιοχή. Καθώς οι χιονοθύελλες της εποχής έκαναν το κυνήγι αρκετά δύσκολο, συχνά χρησιμοποιείται και ο όρος «Φεγγάρι της Πείνας».

Sandra Estes: Πανσέληνος του Χιονιού

Ορισμένες φυλές έδωσαν μάλιστα σε αυτήν την πανσέληνο ονόματα ζώων. Η φυλή Tlingit στα βορειοδυτικά του Ειρηνικού την αποκαλεί «s’eek dis» ή «φεγγάρι της μαύρης αρκούδας». Η φυλή Haida στην Αλάσκα την αποκαλεί “hlgit’un kungáay” ή «Φεγγάρι της Χήνας».

Σημειώνεται, πως η Πανσέληνος του Φεβρουαρίου είναι σημαντική και σε άλλους πολιτισμούς. Για τους Βουδιστές, σηματοδοτεί τον «Māgha Pūjā», ένα φεστιβάλ που γιορτάζει τον Βούδα.

Στο παρακάτω βίντεο μπορούμε να παρακολουθήσουμε τον Ήλιο από την ανατολή μέχρι την δύση του σε μια σεληνιακή μέρα. Το βίντεο αυτό παρουσιάστηκε στο Κέντρο Κέννεντυ της Ουάσιγκτον την 1 και 2 Ιουνίου 2018 σαν μέρος του εορτασμού των 60 χρόνων της NASA. Χρησιμοποιήθηκε η γνωστή σύνθεση του Ντεμπισί "Clair de Lune" 

Clair de Lune 4K Version - Moon Images from NASA's Lunar Reconnaissance Orbiter

…

Ένα ποίημα του Αμερικανού Gregory D. Welch με τίτλο:

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ 

H Σελήνη του Χιονιού τραγουδάει το τραγούδι της

στην παγωμένη ανάσα του Φεβρουαρίου

που απλώνεται έντονα νωρίς το πρωί

σαν ένα ανεπιθύμητο κάλυμμα

Παγωμένη ανάσα του Φεβρουαρίου

σαν ιστός αράχνης πλέκει από την πρώτη μέρα

ένα κάλυμμα ψύχους, αθέλητο κι ανεπιθύμητο

σαν νυχτερίδα που κλέβει όποια θαλπωρή υπάρχει

Ιστοί αράχνης η ομίχλη του κρύου πρωινού

πλέκουν τις κρύες ώρες μιας ακόμη πιο κρύας μέρας

σαν νυχτερίδες, που κλέβουν την ζεστασιά

αφήνοντας μια κηλίδα παγωμένου αγγίγματος.

Η μέρα είναι κεντημένη από ένα ψυχρό πρωινό

που απλώνεται έντονα μέσα στο μυαλό

ένα παγωμένο άγγιγμα

έτσι όπως η Σελήνη του Χιονιού τραγουδάει το τραγούδι της 

(η μετάφραση είναι δική μου)