Claudio Monteverdi (δ΄συνέχεια τελευταία)

Το Όγδοο Βιβλίο Μαδριγαλιών με τον τίτλο Madrigali guerrieri et amorosi είχε σαν πρόλογο το παρακάτω κείμενο του ίδιου του Μοντεβέρντι:

"Έχω συλλογιστεί ότι τα κύρια πάθη ή επιδράσεις του μυαλού μας είναι τρία, δηλαδή, οθυμός, η μετριότητα και η ταπεινότητα ή ικεσία. Αυτό δηλώνουν οι καλύτεροι φιλόσοφοι και η βαθιά φύση της φωνής μας το υποδεικνύει όταν έχουμε υψηλό, χαμηλό και μεσαίο ύψος. Η τέχνη της μουσικής επίσης ταυτίζει καθαρά σ' αυτά τα τρία στους όρους της "ταραγμένο", "μαλακό" και "μέτριο" [concitato, molle και temperato]. Σ' όλα τα έργα προηγούμενων συνθετών έχω βρει πραγματικά παραδείγματα του "μαλακού" και του "μέτριου" αλλά ποτέ του "ταραγμένου", ένα γένος που ωστόσο περιγράφεται απ' τονΠλάτωνα στο τρίτο βιβλίο της Ρητορικής του [για την ακρίβεια στην Πολιτεία 399α] μ' αυτά τα λόγια: "Πάρτε αυτή την αρμονία που ταιριαστά θα μιμείτο τις ομιλίες και τους τόνους ενός γενναίου άνδρα που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση". Κι εφ' όσον ήμουν πεπεισμένος ότι τα αντίθετα είναι εκείνα που κινούν το μυαλό μας περισσότερο, και ότι αυτός είναι ο σκοπός που η καλή μουσική θα έπρεπε να έχει -- όπως ισχυρίζεται οBoethius λέγοντας: " Η Μουσική σχετίζεται με μας και είτε εξευγενίζει είτε διαφθείρει τον χαρακτήρα" γι' αυτό τον λόγο έχω τάξει τον εαυτό μου με επιμέλεια και μεγάλο μόχθο να ξανα-ανακαλύψω αυτό το είδος.

Αφού συλλογίστηκα ότι σύμφωνα με τα λεγόμενα των καλύτερων φιλοσόφων ο ταχύς πύρρειος ρυθμός χρησιμοποιήθηκε για ζωηρούς και πολεμικούς χωρούς και ο αγρός σπονδειακός ρυθμός για τα αντίθετά τους, θεώρησα το ολόκληρο, και πρότεινα ότι ένα και μοναδικό ολόκληρο θα αντιστοιχούσε σε μια σπονδειακή κίνηση. Όταν αυτό διαιρέθηκε σε δεκάξι δέκατα έκτα που ακούγονται το ένα μετά το άλλο και συνδυάζονται με λόγια που εκφράζουν θυμό και περιφρόνηση, ανακάλυψα ότι σ' αυτό το πρόχειρο παράδειγμα ενυπάρχει μια ομοιότητα με το πάθος που έψαχνα, αν και οι λέξεις δεν ακολουθούσαν μετρικά την ταχύτητα του οργάνου.

Για ν' αποκτήσω μια καλύτερη απόδειξη έλαβα τον θείο Tasso σαν ποιητή που εκφράζεται με την πιο μεγάλη ορθότητα και φυσικότητα των ποιοτήτων που θέλει να εκφράσει και επέλεγε την περιγραφή της μάχης του Tancred και τη Clorinda σαν ευκαιρία να περιγραφούν στην μουσική αντίθετα συναισθήματα, δηλαδή, πόλεμο και μάχες και θάνατο. Το έτος 1624 κατάφερα να παρουσιάσω αυτή την σύνθεση στον ευγενικό οίκο του ξεχωριστού και φιλτάτου μου προστάτου, του πλέον Επιφανούς και Άριστου Κυρίου Girolamo Mocenigo, έναν διαπρεπή αξιωματούχο στην υπηρεσία της πιο Γαλήνιας Δημοκρατίας κι έγινε δεκτή απ' τους πιο ευγενείς πολίτες της Αριστοκρατικής Βενετίας με πολλά χειροκροτήματα και επαίνους...

Η δική μου επανανακάλυψη του πολεμικού γένους μου έδωσε την ευκαιρία να γράψω ορισμένα μαδριγάλια που τα ονόμασα guerrieri. Και αφού η μουσική παίζεται ενώπιον των μεγάλων πριγκήπων στις αυλές τους για να ευχαριστήσει το λεπτό τους γούστο είναι τριών ειδών σύμφωνα με την μέθοδο της εκτέλεσης --- θεατρική μουσική, μουσική δωματίουκαι χορευτική μουσική --- τα έχω υποδηλώσει στο παρόν έργο μου με τους τίτλους guerriera, amorosa και rappresentativa."

Αν ποτέ ένα  βιβλίο μαδριγαλιών χρειαζόταν κάποια επεξήγηση θα ήταν αυτό. Μας προβληματίζει ακόμη και σήμερα. Ίσως προβλημάτισε και τους σύγχρονους του Μοτεβέρντι αρκετά. Αντί για την συνηθισμένη μουσική δωματίου για λίγες φωνές και όργανα αυτό περιέχει μερικά μεγάλα χορωδιακά έργα και τρία δραματικά ( ένα, ένα μπαλέτο που είχε γραφεί 30 χρόνια νωρίτερα) καθώς και ντουέτα και τρίο. Έπειτα η οργάνωση σε μαδριγάλια πολέμου και αγάπης είναι μοναδική. Όλα τα μαδριγάλια (λίγο ως πολύ) έχουν σαν θέμα την αγάπη: αλλά σαν τί μοιάζουν τα πολεμικά μαδριγάλια; Δεν υπάρχει αμφιβολία γιατί αυτός ο τόμος δεν επανεκδόθηκε.

Θα μπορούσαμε να απορρίψουμε το πολεμικό μέρος του τόμου σαν σκεπτικές συνθέσεις που ήθελαν να δείξουν κάποια θεωρία αν δεν υπήρχαν δυο πράγματα. Το ένα ειναι ότι στον Μοντεβέρντι πάντα άρεσαν συγκεκριμένες ιδέες στους στίχους που προσπαθούσε να τις βάλει σε  ρελαιστική μουσική. Έπειτα η πολεμική μουσική δεν ήταν κάτι νέο, αν και ίσως το ακροατήριο του 1620 και 1630 δεν θυμόταν. Τον δέκατο έκτο αιώνα υπήρχε μόδα για τραγούδια της μάχης, που είχε αρχίσει απ' τον Jannequin με την Μάχη του Μαρινιάν (Le Bataille de Marignan). Το δεύτερο μισό του αιώνα η μόδα είχε φτάσει στην Βενετία και δυο απ' τους μουσικούς του Αγ. Μάρκου, ο Padovano και ο Andrea Gabrieli έγραψαν οργανικά κομμάτια που ονομάστηκαν άριες πολέμου (arie della battaglia) για την Βενετσιάνικη μπάντα πνευστών. Σαλπίσματα και πολεμικές επικλήσεις διαφόρων ειδών υπήρξαν τα θέματα αυτής της μουσικής που απετέλεσε ένα είδος στοιχειώδους ρεαλισμόυ. Και αυτά τα κομμάτια είχαν τεράστια απήχηση στα 1590. Ο Μοντεβέρντι πρέπει να τα γνώριζε αλλά χρησιμοποίησε τις μεθόδους τους αφού τις είχε μελετήσει ο ίδιος σε βάθος.

"Η μεγαλύτερη φήμη που μπορεί να έχει κάποιος άνθρωπος στην γη". Μ' αυτά τα λόγια κατάφερε να επαναφέρει στην Μάντοβα τον  Μοντεβέρντι ο Φολλίνι. Η δημοτικότητα που έχει ένας συνθέτης στην ζωή του αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο αυτός παρουσιαζόταν στους συγχρόνους του. Μια δημοτικότητα που στην περίπτωση του Μοντεβέρντι συνεχίστηκε και μετά τον θάνατό του.

ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑ:

Denis Arnold: Monteverdi

Manfred F. Bukifzer: Music in the Baroque Era

Donald Jay Grout & Claude V. Palisca: A History of Western Music

Eγκυκλοπαίδεια της Παγκόσμιας Μουσικής

Ένθετο από Βινύλιο με τον τίτλο:Monteverdi Madrigals (Hungaroton)

Διάφορα λήμματα από το διαδίκτυο

Claudio Monteverdi (γ΄συνέχεια)

Το Κοντσέρτο (όπως ο Μοντεβέρντι τιτλοφόρησε το Έβδομο Βιβλίο Μαδριγαλιών) δημοσιεύθηκε πέντε χρόνια μετά την εμφάνιση του Έκτου Βιβλίου. Παρουσιάζει μιαξεκάθαρη διάσταση απ' τις προηγούμενες εκδόσεις του Μοντεβέρντι: εδώ το μαδριγάλι έχει μεταμορφωθεί ή, ίσως θα ήταν καλύτερα να πούμε ότι έχει εξαφανισθεί, τουλάχιστον στην μορφή που το αναγνωρίζαμε μέχρι τότε. Απ' τις 32 συνθέσεις δεν υπάρχει ούτε ένα πεντάφωνο μαδριγάλι, μόνο κομμάτια για μια ή τέσσερις φωνές, όλες οι συνθέσεις με basso continuo, μερικές με βιολιά καθώς και κάποια έργα που μπορούν να χαρακτηρισθούν "πειραματικά". Η ετερογενής φύση αυτής της συλλογής οδήγησε τον Μοντεβέρντι να χρησιμοποιήσει τον τίτλο 'Κοντσέρτο".

Μερικά μαδριγάλια απ' το Έβδομο Βιβλίο

http://www.youtube.com/watch?v=GaHhNI5qbPI

http://www.youtube.com/watch?v=lBvIzB8Tbm4

http://www.youtube.com/watch?v=OfhhcQxngOM

http://www.youtube.com/watch?v=XdpgkVCPnzA

To Όγδοο Βιβλίο Μαδριγαλιών τελειώνει ένδοξα την σειρά αυτή. Όπως και τα άλλα δεν είναι ποτέ ξεκάθαρο της εποχής, ή τεχνητά δύσκολο ή πειραματικό. Είναι αδύνατο να αναλύσουμε το μαδριγάλι σαν ενιαίο τύπο διότι ο Μοντεβέρντι κατάφερε να το προσαρμόσει σε μια ποικιλία σκοπών. Και δεν είναι καθόλου βολικό να ονομάσουμε όλα αυτά τα ύστερα έργα καντάτες, λες και ήταν εντελώς διαφορετικά απ' την προηγούμενη μουσική. Είναι επίσης ανεπιτυχές να θεωρήσουμε ότι η εξέλιξη του Μοντεβέρντι είναι στην πραγματικότητα η εξέλιξη όλης της μουσικής για πάνω πάνω από μισό αιώνα. Υπάρχει μια αρχή που πληροφορεί όλα τα μαδριγάλια του Μοντεβέρντι. Θα το ονόμαζε "μίμηση". Εμείς μπορούμε να το αποκαλέσουμε πίστη στην αλήθεια της ποίησης.  Τον δίδαξε στις Ακαδημίες της Μάντοβας, δεν την λησμόνησε ποτέ, ακόμη κι όταν οι νεώτεροι σύγχρονοί του δεν νοιάστηκαν γι' αυτήν καθόλου. Τον έκανε να πάρει στα σοβαρά το μαδριγάλι μέχρι το τέλος της ζωής του, ακόμη και στις πιο ελαφρές καντσονέτες και άριες. Στο μαδριγάλι υπήρχε ελευθερία να επιλέξει τους στίχους που η μουσική θα ενίσχυε,  ώστε να δώσει ακόμη μεγαλύτερη ποικιλία απ' αυτήν που ήταν δυνατόν να υπάρξει στην όπερα, πολύ λιγότερη όμως στην θρησκευτική μουσική. Για τα μαδριγάλια του ο Μοντεβέρντι αξίζει τον περήφανο τίτλο: ΕΝΑΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΗΣ

Μερικά από τα μαδριγάλια του Όγδοου Βιβλίου

 http://www.youtube.com/watch?v=TrSZjYqfoLs

http://www.youtube.com/watch?v=pxcrrkTH4Eg

http://www.youtube.com/watch?v=mPhWDKT2gSk

http://www.youtube.com/watch?v=SlAfPxyoUgM&feature=related

ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑ:

Denis Arnold: Monteverdi

Manfred F. Bukifzer: Music in the Baroque Era

Donald Jay Grout & Claude V. Palisca: A History of Western Music

Eγκυκλοπαίδεια της Παγκόσμιας Μουσικής

Ένθετο από Βινύλιο με τον τίτλο:Monteverdi Madrigals (Hungaroton)

Διάφορα λήμματα από το διαδίκτυο

Claudio Monteverdi (β΄συνέχεια)

Το Τέταρτο Βιβλίο Μαδριγαλιών του Μοντεβέρντι δημοσιεύθηκε στην Βενετία απ' τον Ricciardo Amadino το 1603, έντεκα χρόνια μετά την τελευταία έκδοση κάποιας δουλειάς του. Αυτή η περίοδος έχει συχνά μελετηθεί απ' τους σχολιαστές του Μοντεβέρντι και φαίνεται ιδιαίτερα μακρόχρονη για έναν συνθέτη που οι προηγούμενες δουλειές του εμφανίζονταν με διαστήματα όχι μεγαλύτερα των δυο ή τριών ετών.  Η πρωτοτυπία του Τρίτου Βιβλίου το 1592 είχε κάνει τεράστια επιτυχία και μέχρι το 1644 αυτό το Τέταρτο Βιβλίο είχε επανεκδοθεί επτά φορές στην Ιταλία και στο εξωτερικό. Ποιές ήταν λοιπόν οι αιτίες αυτού του μεγάλου κενού; Διάφορα γεγονότα στην ζωή του Μοντεβέρντι ίσως φταίνε γι' αυτή την καθυστέρηση. Το 1594 τέσσερις απ' τις καντσονέτες του εμφανίστηκαν σε μια ανθολογία. Το επόμενο έτος έφυγε για την Ουγγαρία με τον Δούκα Vincenzo Gonzaga.Κατά την επιστροφή του στην Μάντοβα ανακάλυψε ότι η πόλη τον είχε προδώσει, δίνοντας τον περίοπτο ρόλο του μαέστρου di cappella, έχοντας χηρέψει απ'τον θάνατο του Wert, στον συνθέτη Benedetto Pallavicino. Έτσι στράφηκε στον Δούκα της Φερράρα, μιας πόλης με πολιτιστική και καλλιτεχνική δράση. Δυστυχώς ήταν άτυχος κι εκεί καθώς και στην Βερόνα και στο Μιλάνο.Επί πλέον, οι εκτελέσεις των νέων μαδριγαλιών του Μοντεβέρντι τον οδήγησαν σε μεγάλη αντίθεση με τον θεωρητικό  Giovanni Maria Artusi, έναν επιθετικό και δύσκαμπτο υπερασπιστή των παραδοσιακών κανόνων της μουσικής και της σύνθεσης, που ήταν βίαια αντίθετος σε όποια προσπάθεια εναντίωσης τους.Ενώ καλά κρατούσε ο πόλεμος μεταξύ του παλιού και του νέου ο Δούκας της Μάντοβας αφιέρωσε τις προσπάθειές του σε μια παρουσίαση του Il Pastor fido του Guarini, κάτι που ξέρουμε ότι υπήρξε υπέροχη οπτικά χωρίς να έχουμε όμως κάποια αναφορά για την μουσική . Το 1599 πρόσφερε μια νύφη στον Μοντεβέρντι, την αγαπημένη του τραγουδίστρια  Claudia Cattaneo,  που ίσως υπήρξε κι ερωμένη του. Ο συνθέτης τότε τον συνόδευσε σ' ενα ταξίδι στην Φλάνδρα, όπου λέγεται ότι συνάντησε τον Ρούμπενς. Ο ζωγράφος συνέχισε να δουλεύει τια την οικογένεια  Gonzaga κατά τα επόμενα χρόνια. Τα έτη 1601 και 1602 ήταν τα πιο ευτυχισμένη στην ζωή του Μοντεβέρντι: έγινε πατέρας και λίγα χρόνια μετά αφού πέθανε  ο Pallavicino  έγινε “Maestro della musica del serenissimo signor duca di Mantova" όπως έγραψε στη εξώφυλλο του Τέταρτου Βιβλίου. Αυτό είχε σαν συνέπεια να γίνει πολίτης της πόλης της Μάντοβας και να του δοθεί οίκημα στο Παλάτι του Δούκα. Από τότε κι έπειτα ήταν υπεύθυνος για όλες τις μουσικές δραστηριότητες της Αυλής εκτός από εκείνες του παρεκκλησίου του Δούκα που παρέμειναν στην ευθύνη του Giacomo Gastoldi. Η αφιέρωση του Τέταρτου Βιβλίου είναι μια διπλωματική κίνηση. Αφιερώθηκε στην Ακαδημία της Φερράρα που ιδρύθηκε το 1601 σαν φόρος τιμής στο καλλιτεχνικό περιβάλλον εντός του οποίου τα μαδριγάλια παρουσιάζονταν και, έμμεσα, στην Μάντοβα και στον Vincenzo, ένα απ' τα πλέον διαπρεπή μέλη της Ακαδημίας.

Mερικά απ' τα μαδριγάλια του Τέταρτου Βιβλίου

http://www.youtube.com/watch?v=MnzjVIDWtyE

http://www.youtube.com/watch?v=2jfM9H9deKU

http://www.youtube.com/watch?v=UqskjQVtgRI

http://www.youtube.com/watch?v=JFcKkCBtxCM

http://www.youtube.com/watch?v=96pp4F5ZMY4&feature=share

http://www.youtube.com/watch?v=dj-uaVsqqQM&feature=share

Το Πέμπτο Βιβλίο Μαδριγαλιών  του Μοντεβέρντι αντιπροσωπεύει την μουσική καινοτομία για την οποία είναι γνωστός ο συνθέτης. Το Πέμπτο Βιβλίο Μαδριγαλιών είναι ένα δραματικό μαδριγάλι, μισό δράμα και μισό μουσική παράσταση. Οι συνθέσεις του Μοντεβέρντι παρήγαγαν αξιοσημείωτα καλλιτεχνικά και φιλολογικά σχόλια και το Πέμπτο Βιβλίο δεν θα ήταν εξαίρεση. Aν και χλευάστηκε απ' τους παραδοσιακούς, το Πέμπτο Βιβλίο έγινε αποδεκτό με ενθουσιασμό απ'το κοινό και τους συναδέλφους του που εκτίμησαν την αρμονία του και την δραματική του έκφραση.Εκδόθηκε λίγο πριν γράψει ο Μοντεβέρντι τον Orfeo, και είναι μια πιλοτική συλλογή που περικλείει συγκερασμό των Μαδριγαλιών της Αναγέννησης με αυτά που ξεπροβάλλουν στο Μπαρόκ.

Μερικά Μαδριγάλια του Πέμπτου Βιβλίου

http://www.youtube.com/watch?v=zBl4kazdK4A

http://www.youtube.com/watch?v=DwkfM-hj5_o

http://www.youtube.com/watch?v=pH38geoEeaw

To Έκτο Βιβλίο Μαδριγαλιών ήταν το πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε μετά απ' τις όπερες εποχής La Favola d' Orfeo και L' Arianna, και Vespro della Beata Vergine το 1614. Τα μαδριγάλια για πέντε φωνές, κοιτούν προς τα πίσω στο παλιό ύφος της δουλειάς του πριν απ' τις όπερες, και μ' αυτή την έννοια είναι το κύκνειο άσμα του σ' αυτή την φάση της συνθετικής ζωής του. Το Έκτο Βιβλίο θεματικά παρουσιάζει την απώλεια και την θλίψη αλλά και την ανάγκη να φύγουμε απ' το παρελθόν. Τα πρώτα τέσσερα μαδριγάλια είναι μια πολυφωνική επεξεργασία του Lamento d' Arianna, απ' την όπερα, ενώ η υπόλοιπη παρτιτούρα έχει χαθεί. Ο θρήνος αναφέρεται σαν το πιο δημοφιλές κομμάτι μουσικής της εποχής. Ένας σύγχρονος του Μοντεβέρντι ανέφερε "δεν υπάρχει σπίτι που να έχει είτε τσέμπαλο είτε λαούτα και να μην διαθέτει επίσης κι ένα αντίγραφο αυτού του θρήνου".'Αλλα έξι μαδριγάλια αποτελούν ένα σύνολο με τον τίτλο  "Sestina: Lacrime d'amante al sepolcro dell'amata," σαν μνημόσυνο της γυναίκας του συνθέτη που είχε πεθάνει το 1607.

Mερικά μαδριγάλια του Έκτου Βιβλίου

http://www.youtube.com/watch?v=_COD_LXX5BA&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=SHI6XqxzpPg

http://www.youtube.com/watch?v=cNDr08BJhx4

http://www.youtube.com/watch?v=Wu1OoxqxMk8&feature=related

ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑ:

Denis Arnold: Monteverdi

Manfred F. Bukifzer: Music in the Baroque Era

Donald Jay Grout & Claude V. Palisca: A History of Western Music

Eγκυκλοπαίδεια της Παγκόσμιας Μουσικής

Ένθετο από Βινύλιο με τον τίτλο:Monteverdi Madrigals (Hungaroton)

Διάφορα λήμματα από το διαδίκτυο

Claudio Monteverdi 15 May 1567 (βάπτιση) – 29 November 1643

Ιταλός συνθέτης γιος γιατρού που άρχισε να σπουδάζει βιόλα, όργανο και σύνθεση για πολλές φωνές υπό την καθοδήγηση του M.I.Ingregneri, διευθυντή χορωδίας στον καθεδρικό ναό της Κρεμόνα.  Το 1582 γράφτηκε το πρώτο έργο του 15χρονου συνθέτη το  Sacrae cantiuculae  για τρεις φωνές, κι ακολούθησαν τα Madrigali Spirituali για τέσσερις φωνές (1583) και τα Canzonette για τρεις φωνές που παρουσιάστηκαν στη Βενετία το 1584 και με τα οποία ο Μοντεβέρντι απέδειξε ότι είχε αφομοιώσει πλήρως την τεχνική της αντίστιξης. 

Το 1587 με το Πρώτο βιβλίο Μαδριγαλιών για πέντε φωνές o Μοντεβέρντι έθεσε υποψηφιότητα για τη θέση του καλύτερου συνθέτη μαδριγαλίων της εποχής του. Ακολούθησαν ακόμη πέντε βιβλία (1590, 1592, 1603, 1605, 1614) Το 1590 προσελήφθη σαν τραγουδιστής και βιολιστής στην ορχήστρα του δούκα της Μάντοβα ο οποίος είχε μετατρέψει την αυλή του σ ένα από τα πιο ζωντανά πολιτιστικά κέντρα της Ευρώπης. Το περιβάλλον της Μάντοβα και η μελέτη του έργου των μεγάλων συνθετών μαδριγαλίων αποτελούσαν σπουδαία ερεθίσματα για το νεαρό συνθέτη, ο οποίος, ακολυθώντας το δούκα σε ταξίδια έξω από την Ιταλία -- κυρίως στις φλαμανδικές χώρες -- είχε την ευκαιρία να γνωρίσει σε βάθος και αυτή τη μουσική.

Εδώ θα επιχειρήσω να παρουσιάσω τα οκτώ βιβλία μαδριγαλίων του Μοντεβέρντι.

Στο πρώτο βιβλίο το μαδριγάλι ηχεί πιο φιλόδοξο από την καντσονέτα και από τεχνική άποψη η διαχείριση των πέντε φωνών περιέχει μεγαλύτερο εύρος γραφής και είναι εμφανής η πρόκληση του συνθέτη. Συναισθηματικά, όμως, δεν υπάρχει μεγάλη πρόοδος σ' αυτό το βιβλίο. Στην αρχή τους τα μαδριγάλια μας θυμίζουν συχνά τις καντσονέτες.

Για παράδειγμα το Se nel partir http://www.youtube.com/watch?v=RWN_-0YWZYA&feature=related

αρχίζει με μια φράση ταυτόσημη με το Chi vuo veder http://www.youtube.com/watch?v=P0hnL-KlFFs

H δομή της καντσονέτας είχε παραμείνει στο μυαλό του συνθέτη. Η παραδοσιακή επανάληψη της τελευταίας γραμμής του μαδριγαλίου συχνά ερμηνεύεται απ' τον Μοντεβέρντι να σημαίνει  αυστηρή επανάληψη ενός ολόκληρου μακροσκελούς  τμήματος σαν επωδός.

Μια άλλη υπενθύμιση της καντσονέτας είναι οι ρυθμοί των φράσεων. Τα χαρούμενα, τακτικά τονισμένα τμήματα της μελωδίας χρησιμοποιούνται συνεχώς και μερικές φορές φαίνεται πως όλο το μαδριγάλι έχει σαν κέντρο τον ρυθμό της μουσικής που χρησιμοποιείται με τα αρχικά λόγια-- άλλο ένα δείγμα μικρής, καθαρής τέχνης.

Εδώ 1- 6 από τα μαδριγάλια του πρώτου βιβλίου http://www.youtube.com/watch?v=6js9QuK9w3A&feature=related

Εδώ 7 -12 http://www.youtube.com/watch?v=wcNzfI4iZWw

Χαρακτηριστκή είναι η ελαφρά διάθεση των μαδριγαλίων αυτών και καθρεπτίζεται  η στάση τους στα ποιήματα που χρησιμοποιούνται. Τα λόγια είτε έχουν βουκολική προέλευση με τις συνήθεις νύμφες και τους βοσκούς ή είναι λυρικά, γραμμένα στο πρώτο πρόσωπο με τους στεναγμούς και τα δάκρυα της αγάπης. Με λίγα λόγια τα μαδριγάλια αυτά είναι χαριτωμένα όμως έπρεπε να περιμένουν την ανατύπωσή τους μέχρι το 1607 όταν η φήμη του συνθέτη δικαιολογούσε κάποιο ενδιαφέρον για την προηγούμενη μουσική του.Μερικά ακόμη μαδριγάλια του Πρώτου Βιβλίου: 

http://www.youtube.com/watch?v=ZD4W07ozQuU&playnext=1&list=PLFD172239CB49BD77http://www.youtube.com/watch?v=obJ8styVeX4

Με το δεύτερο βιβλίο  των μαδριγαλιών ο Μοντεβέρντι άφησε πνευματικά την Κρεμόνα. Και η διαφορά μεταξύ του πρώτου και δεύτερου βιβλίου μας κάνει να αναρωτηθούμε αν ο συνθέτης μελετούσε περισσότερα μοντέλα της εποχής του απ' αυτά που θα μπορούσε να του παρέχει ο δάσκαλός του Ingegneri. To πιθανότερο είναι να είχαν πέσει στα χέρια του μερικά απ' τα Μαδριγάλια του Giaches de Wert ειδικά το όγδοο βιβλίο μαδριγαλιών του Wert για πέντε φωνές που εμφανίστηκε το 1856. Επίσης ο Wert εκείνο τον καιρό ανέπτυσσε κάτι για το οποίο ο Μοντεβέρντι έδειχνε όλο και περισσότερο ενδιαφέρον. O Wert ήταν ένας ακαδημαϊκός συνθέτης  σύμφωνα με την έννοια του όρου κατά τον 16ο αιώνα κι ένας απ' τους πιο δημοφιλείς συνθέτες της Ακαδημίας της Φεράρα.Το δεύτερο βιβλίο που εκδόθηκε το 1590  αντιπροσωπεύει, στο πλαίσιο της συνολικής παραγωγής του Monteverdi, την κατάκτηση της καθαρής και άμεσης οπτικής μεταφοράς. Δεν υπάρχει άλλη συλλογή του Monteverdi που να υπερχειλίζει με τόσες πολλές εικόνες και περιγραφές της Φύσης. Οράματα από ποτάμια, ανατολές, αύρες, πουλιά, λουλούδια, ουρανούς, συντριβάνια ...

Δεν είναι τυχαίο ότι αυτά τα μαδριγάλια, που δημοσιεύθηκαν από τον Monteverdi με την ελπίδα της εξασφάλισης μιας θέσης για τον εαυτό του στο Μιλάνο, προσέχτηκαν απ' την  Αυλή της  Μάντοβα και του δούκα της Vincenzo Gonzaga, ενός μεγάλου συλλέκτη έργων τέχνης.Ένα μοναδικό και εξαιρετικό κεφάλαιο στην καριέρα ενός μουσικού που θα βυθίσει σταδιακά τον εαυτό του σε μια ανάλυση του ανθρώπινου πνεύματος, το Δεύτερο βιβλίο καθορίζει τις φωτεινές συντεταγμένες της συναρπαστικής εξίσωσης μεταξύ της ακοής και της όρασης.Το μπαρόκ ήταν προ των πυλών, αλλά αυτές οι  ηχητικές εικόνες φαίνεται να κοιτούν  πίσω στη μεγάλη κληρονομιά του πολιτισμού της Αναγέννησης.

Μερικά Μαδριγάλια του Δεύτερου Βιβλίου http://www.youtube.com/watch?v=UG1cX4uAJKc

http://www.youtube.com/watch?v=_SM3-BRBGrM

http://www.youtube.com/watch?v=wKL9Ly_SuU4

http://www.youtube.com/watch?v=v0-rsotr0Z0Το

Το Τρίτο Βιβλίο μαδριγαλιών  του Μοντεβέρντι   δημοσιεύθηκε στη Βενετία το 1592 από τον Ricciardo Amadino και πήγε εξαιρετικά καλά, με πέντε επανεκδόσεις πριν από 1611.Δύο ακόμη εκδόσεις που δημοσιεύθηκαν το 1615 και το 1621 περιλαμβάνανε basso continuo  "για τσέμπαλο, chittarone ή άλλο παρόμοιο μέσο" για την ενίσχυση των μουσικών οι οποίοι διαφορετικά θα έπρεπε να παίξουν το μέρος τους από τα φωνητικά μέρη και να το μεταγράψουν με το χέρι.Αυτά τα μαδριγάλια μπήκαν στο ρεπερτόριο των εκτελέσεων για πάνω από τριάντα χρόνια (πολύ σημαντικό δεδομένων των ταχύτατων αλλαγών γούστου κατά την διάρκεια του 16ου αιώνα καθώς αναπτύχθηκε η μονωδία και η όπερα) και απετέλεσαν την πρώτη μεγάλη επιτυχία του συνθέτη. Τότε ο Wert υπέφερε από διάφορες ασθένεις μεταξύ αυτών ευλογιά και ελονοσία, και ο Μοντεβέρντι, φιλοδοξώντας να φτιάξει το όνομά του κι ελπίζοντας να διαδεχθεί τον Wert, αφιέρωσε το Τρίτο Βιβλίο στον Δούκα Vincenzo Gonzaga, σαν ένδειξη σεβασμού απ' την μια αλλά γνωρίζοντας πολύ καλά ότι προσφέρει ένα "ώριμο και γευστικό φρούτο" που θα παρουσίαζε μεγάλο ενδιαφέρον στην καλλιτεχνική ατμόσφαιρα του καιρού.Το Τρίτο Βιβλίο είναι καθαρά επηρεασμένο απ' τα μουσικά, κυριολεκτικά, αρχιτεκτονικά κι άλλα καλλιτεχνικά μεγαλεία της αυλής της Μάντοβα. Είναι ένα νεωτεριστικό, μερικές φορές επαναστατικό έργο, γεμάτο από τολμηρά εκφραστικά στοιχεία που ανασύρει ποιήματα του Torquato Tasso και του Giovanni Battista Guarini.

Μερικά Μαδριγάλια του Τρίτου Βιβλίου

http://www.youtube.com/watch?v=TPgxeyC-YCU

http://www.youtube.com/watch?v=_nPevZNDirU

Θα συνεχίσω την παρουσίαση των υπόλοιπων βιβλίων σε άλλη σημείωση.

ΠΗΓΕΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΑ:

Denis Arnold: Monteverdi

Manfred F. Bukifzer: Music in the Baroque Era

Donald Jay Grout & Claude V. Palisca: A History of Western Music

Eγκυκλοπαίδεια της Παγκόσμιας Μουσικής

Ένθετο από Βινύλιο με τον τίτλο:Monteverdi Madrigals (Hungaroton)

Διάφορα λήμματα από το διαδίκτυο