Ύμνος στην Γη

 Το έργο αυτό είναι μια καντάτα για μεικτή χορωδία και ορχήστρα, σε ποίηση Eino Leino. Η καντάτα αυτή ήταν αποτέλεσμα παραγγελίας του διευθυντή της Φινλανδικής χορωδίας Heikki Klemetti, ο οποίος είχε ιδρύσει την μικτή χορωδία Suomen Laulu το 1900 και ήθελε ένα καινούργιο έργο του Σιμπέλιους για να το παρουσιάσει την άνοιξη του 1920. Πράγματι η σύνθεση ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 1920 και η πρώτη δημόσια εκτέλεση έγινε στις 4 Απριλίου του 1920.  Όμως ο Σιμπέλιους δεν ήταν πολύ ενθουσιασμένος με την ιδέα διότι έγραφε στο ημερολόγιό του τον Ιανουάριο του 1919:

Jean Sibelius το 1920

"Και μετά υπάρχει και η υπόσχεση που έδωσα στον Klemetti για μια σύνθεση για την Suomen Laulu. Δεν είναι σε καμία περίπτωση ένας από τους «θαυμαστές» μου. Με ενοχλεί που θέλει να χρησιμοποιήσει το όνομά μου μόνο ως διακόσμηση". Όμως παρόλα αυτά στο τέλος του Δεκεμβρίου 1919 ο Σιμπέλιους άρχισε την σύνθεση της καντάτας.

O Υμνος της Γης παρέμεινε στο συναυλιακό ρεπερτόριο του Σιμπέλιους γι' αρκετά χρόνια. Το εορταστικό και πατριωτικό της πάθος δεν αφήνει περιθώρια για τις προσωπικές εντάσεις του συνθέτη. Είναι ένα πατριωτικό έργο, που εξυμνεί την Φινλανδία, αλλά και την φύση. Για παράδειγμα στην τρίτη στροφή γράφει ο ποιητής Leino:

Γη! Άσε το καντέλε* να σου τραγουδήσει τις ευχαριστίες του
Το καλοκαιρινό τραγούδι της Φινλανδίας,
Στο άρωμα της μεσοκαλόκαιρης σημύδας και του κράταιγου,
Ας χαίρονται τα πλούσια ρυάκια μας,
Ξεπερνώντας τις φροντίδες της ζωής,
Ηχώντας την εσωτερική φωνή της υπέρτατης ομορφιάς 

(απόδοση δική μου από τα αγγλικά)

*καντέλε: παραδοσιακό έγχορδο όργανο της Φινλανδίας 

Ο ποιητής Eino Leino το 1917 (ζωγραφική Akseli Gallen-Kallela)

Στην  παρακάτω φωτογραφία ο Jean Sibelius  διευθύνει το Hymn to the Earth στις 26 Ιουνίου 1920, κατά την έναρξη της Εμπορικής Έκθεσης στο Ελσίνκι. Οι μόνες γνωστές φωτογραφίες του Σιμπέλιους να διευθύνει είναι απ' αυτή την συναυλία.

Jean Sibelius – Hymn to the Earth

Το Στρίψιμο Της Βίδας

To Στρίψιμο Της Βίδας είναι μια νουβέλα τρόμου που έγραψε το 1898 ο Χένρυ Τζέιμς (1843-1916) και δημοσιεύθηκε σε συνέχειες από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1898 σε ένα εβδομαδιαίο περιοδικό των ΗΠΑ (Collier's Magazine).  Η νουβέλλα αναφέρεται σε μια γκουβερνάντα που έχει προσληφθεί για την φροντίδα δύο παιδιών σε μια απομονωμένη βίλα και σταδιακά πείθεται ότι ο τόπος είναι στοιχειωμένος.

Είναι μια τρομακτική ιστορία φαντασμάτων ή το αφήγημα μιας διαταραγμένης ψυχοσύνθεσης; Ο συγγραφέας άφησε την ιστορία να ζυμωθεί μες στο μυαλό του για πάνω από δυόμισι χρόνια, προτού ξεκινήσει να τη γράφει. Σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της συγγραφικής του καριέρας γνώριζε ότι δυστυχώς τα βιβλία του δεν θα προσέλκυαν ποτέ μεγάλο αναγνωστικό κοινό. Θέλοντας να αποκτήσει καινούργιους αναγνώστες στις ΗΠΑ, έκανε Το Στρίψιμο Της Βίδας όσο πιο δραματικά τρομακτικό μπορούσε - τόσο τρομακτικό, μάλιστα που τρόμαξε ακόμα και τον εαυτό του τον ίδιο. 

Henry James (1913)

Η νουβέλα άσκησε τεράστια - παρότι έμμεση - επίδραση στη δομή και στο ύφος της Καρδιάς Του Σκότους, που ο Τζόζεφ Κόνραντ άρχισε να γράφει αμέσως μόλις διάβασε Το Στρίψιμο Της Βίδας, αλλά και σε ταινίες όπως  Οι Άλλοι, του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ με την Νικόλ Κίντμαν (2001), Ο Άνθρωπος της Νύχτας (The Nightcomers) του Μάικλ Γουίνερ με τον Μάρλον Μπράντο. Ωστόσο, η ταινία που κατόρθωσε καλύτερα να συλλάβει την ψυχολογική παραδοξότητα, την κλειστοφοβία και την εγγενή αμφισημία της νουβέλας του Τζέιμς ήταν το Μια Μορφή Στο Παράθυρο (πρωτότυπος τίτλος The Innocents), με πρωταγωνίστρια την Ντέμπορα Κερ.

Benjamin Britten 

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1954, ανέβηκε για πρώτη φορά η όπερα του Μπέντζαμιν Μπρίτεν (1913-1976) στην Βενετία με τον τίτλο της νουβέλας και βασίζεται στην ιστορία του Τζέιμς. Θεωρείται σαν μία από τις πιο δραματικά ελκυστικές Αγγλικές όπερες. Είναι γραμμένη σε δύο πράξεις με πρόλογο και δεκαέξι σκηνές, ενώ πριν από κάθε σκηνή ακούμε μια παραλλαγή του δωδεκάφθογγου θέματος της "Βίδας".  Ο Μπρίττεν συνεπής στις επιλογές του αναμιγνύει τονικότητα και δυσαρμονία.

                                Το θέμα της Βίδας που ακούγεται για πρώτη φορά  περίπου στο λεπτό 2:50

Benjamin Britten: The Turn of the screw 

Η δομή της νουβέλας έχει ως εξής: στη διάρκεια μιας συνεστίασης σε ένα εξοχικό αρχοντικό, ένας εκ των καλεσμένων στέλνει να του φέρουν από την πόλη ένα παλιό, κλειδωμένο ως τότε χειρόγραφο, με σκοπό να διασκεδάσει και να τρομάξει την παρέα του. Στο χειρόγραφο αυτό βρίσκεται η ιστορία δύο παιδιών, ενός αγοριού κι ενός κοριτσιού, και των νεκρών διεφθαρμένων υπηρετών, καταγεγραμμένη σε πρώτο πρόσωπο από την καινούργια γκουβερνάντα που καταφθάνει στο απομονωμένο εξοχικό όπου ζουν απροστάτευτα τα δύο παιδιά.

Ακόμα και για τον πιο άπειρο αναγνώστη, το ύφος της γκουβερνάντας στο Στρίψιμο Της Βίδας φαντάζει αρχικά επιτηδευμένο και ιδιαίτερα εγωκεντρικό. Σύντομα, ωστόσο, υπό το φως των όσων αρχίζει εκείνη να βλέπει και να αντιλαμβάνεται, αυτό παύει να έχει σημασία. Υπάρχουν φράσεις και σκηνές στο βιβλίο, γραμμένες με τέτοια δεξιοτεχνία, προσοχή και πονηρή επιδεξιότητα, που υποβάλλουν όποιον το διαβάζει, προκαλώντας του βαθιά αναστάτωση. Δικαίως είχε φοβηθεί και ο ίδιος ο Τζέιμς. Πρόκειται για μια αληθινά τρομακτική ιστορία. 

Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας

ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Χένρι Τζέιμς: Το Στρίψιμο Της Βίδας
Μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο
Επίμετρο: Κολμ Τομπίν
Εκδόσεις: Ψυχογιός

Το Τραγούδι του Άνθους

 Ο Γάλλος συνθέτης Ζωρζ Μπιζέ (1838-1875) έγραψε το τραγούδι "La Fleur Que Tu M’avais Jetée" (=Το λουλούδι που μου πέταξες) για την διάσημη όπερά του "Κάρμεν", που είναι γνωστό και σαν "Το Τραγούδι του Άνθους". Τα λόγια είναι στα Γαλλικά αλλά πιο κάτω  μεταφράζω στα Ελληνικά από μια Αγγλική μετάφραση.

Το τραγούδι αυτό το τραγουδάει ο Δον Χοσέ στην δεύτερη πράξη της όπερας όταν είναι έτοιμος να γυρίσει στο στρατόπεδο. Με το τραγούδι αυτό λέει στην Κάρμεν ότι το λουλούδι που του έδωσε (στην πρώτη πράξη) τον βοήθησε να μείνει δυνατός όσο καιρό ήταν στην φυλακή. 

Για πολλούς αυτή η άρια είναι μια απ' τις κορυφαίες άριες της όπερας. Ο ποιητικό λυρισμός της στους λίγους στίχους της σημαδεύονται απ' το μοναδικό ταλέντο του Μπιζέ.

Ακούμε το τραγούδι αυτό από τον αξεπέραστο Λουτσιάνο Παβαρότι

Carmen , Bizet  FLOWER SONG

Το λουλούδι που μου πέταξες,

Το κράτησα στην Φυλακή.

Μαραμένο και στεγνό, το λουλούδι

Κρατούσε ακόμη την γλυκιά μυρωδιά του.

Και για ώρες

Στα μάτια μου, με τα βλέφαρα κλειστά

Μέθυσα απ' το άρωμά του.

Και την νύχτα σε ονειρεύτηκα

Άρχισα να σε καταριέμαι,

και να σε μισώ, κι έλεγα στον εαυτό μου:

Γιατί η μοίρα

να σε φέρει στον δρόμο μου;

Τότε κατηγόρησα τον εαυτό μου για βλασφημία,

Κι ένιωσα μέσα μου,

Μόνο ένιωσα μια επιθυμία,

Μια επιθυμία, μια ελπίδα:

Να σε ξαναδώ ω, Κάρμεν,

Εσένα πάλι!

Να έλθεις πάλι για λίγο

να σε κοιτάξω για μια μόνο ματιά

Να σε περιμένω μ' όλη μου την ύπαρξη

Ω, Κάρμεν μου

Ήμουν δικός σου

Κάρμεν, σ' αγαπώ!

                                       ( ο μεταφραστής στην Αγγλική υπογράφει ως Aaron Green)

Και μια πολύ ωραία μεταγραφή μόνο με ορχήστρα

Carmen: La fleur que tu m'avais jetée "Flower Song" (Instrumental)

Ο Μπιζέ πέθανε στις 3 Ιουνίου 1875