Κυριακή 26 Μαΐου 2024

Οι Τέχνες και οι Ώρες

 Οι Τέχνες και οι Ώρες - «The Arts and The Hours» - είναι ένα ιντερλούδιο από την τελευταία όπερα του Rameau, «Les Boréades», που γράφτηκε το 1763 όταν ο Rameau  (1683-1764) ήταν 80 ετών. 



Salvador Dali; The Persistence of Memory (or The Melting Clocks) 

Το Les Boréades είναι  μια λυρική τραγωδία που επενδύεται μουσικά, ένα είδος όπερας, σε πέντε πράξεις. Είναι το τελευταίο από τα πέντε τέτοια έργα του. Το λιμπρέτο, που αποδίδεται στον Louis de Cahusac (1706–1759), βασίζεται με κάποια ελευθερία στον ελληνικό μύθο του Abaris του Υπερβόρειου και περιλαμβάνει μασονικά στοιχεία. Οι Βορεάδες είναι απόγονοι του Βορέα.

(Ο Άβαρις ήταν, κατά την αρχαία ελληνική παράδοση, μάγος, θεραπευτής και ιερέας του Απόλλωνα στον οποίο έχουν αποδοθεί διάφορα κατορθώματα. Πατρίδα του θεωρούνταν η χώρα των Υπερβορείων. Λεγόταν ότι διέθετε το χάρισμα της προφητείας και πως εξαιτίας αυτού αλλά και για το σκυθικό του ντύσιμο, την απλότητα και την τιμιότητά του, είχε προκαλέσει μεγάλη εντύπωση στους Έλληνες, οι οποίοι τον είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο Ιάμβλιχο στην Υπερβορεία ο ο Απόλλωνας του έδωσε ένα χρυσό βέλος, πάνω στο οποίο αυτός ταξίδεψε σε διάφορα μέρη της γης, χωρίς να τρέφεται. Μία παράδοση λέει πως οικοδόμησε στη Σπάρτη ναό της Σωτείρας Κόρης (Περσεφόνης). )

Η όπερα βασίζεται σε έναν ελληνικό μύθο και το ιντερλούδιο φέρει έναν κάπως μακροσκελή τίτλο: «Η άφιξη των Μουσών, των Ζέφυρων, των Εποχών, των Ωρών και των Τεχνών». 


Les Boréades, RCT 31, Acte IV, Scène IV: Entrée pour les Muses, les Zéphyres, les Saisons,...



Ο Ólafsson έκανε μεταγραφή του ιντερλούδιου  για πιάνο επειδή το ηχόχρωμά του επιτρέπει νέες και ενδιαφέρουσες υφές σε ένα κομμάτι που φαίνεται τόσο μπροστά από την  εποχή του. Έχει τόσο  πλούσιες αρμονίες των 9ων και 11ων που θα μπορούσε κανείς σχεδόν να φανταστεί τον Μάλερ να  τις γράφει στα τέλη του 19ου αιώνα. 

Καθώς όλα αυτά τα μυθικά όντα (οι μούσες, οι ζέφυροι, οι εποχές και οι ώρες) που καλούνται στη σκηνή έχουν κάποια σχέση με τις τέχνες και με το πέρασμα του χρόνου, ο Ólafsson επέτρεψε στον εαυτό του να ονομάσει τη μεταγραφή του απλώς «Οι Τέχνες και οι Ώρες».


Φωτο από Pinterest 

Αυτός ο τίτλος μας φέρνει στο νου την  γνωστή  λατινική  φράση «Ars longa, vita brevis» (η τέχνη είναι μακρά,  ο βίος βραχύς). Σχεδόν τρεις αιώνες μετά το θάνατό του, η κληρονομιά της τέχνης του εξακολουθεί να μεγαλώνει, με έργα που εξακολουθούν να ανακαλύπτονται, να κάνουν πρεμιέρα και να επιστρέφουν από την αφάνεια.

Ας ακούσουμε την έξοχη πιανιστική μεταγραφή του Όλαφσον κι ας αναλογιστούμε την προσφορά της τέχνης  σε όλα της τα είδη ανά τους αιώνες.


Rameau, Ólafsson: The Arts and the Hours


ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Gumroad
YouTube

Mary had a little lamb

 Το «Mary Had a Little Lamb» είναι ένα από τα πιο δημοφιλή παιδικά τραγουδάκια που έχει τις ρίζες του στην Αμερική του 19ου αιώνα.




Η ιστορία λέει ότι η 14χρονη μαθήτρια από τη Νέα Αγγλία, Μαίρη Σόγιερ, παρακινήθηκε μια μέρα από τον αδερφό της να πάει στο σχολείο με το κατοικίδιό της αρνάκι που είχε λευκή προβιά σαν το χιόνι. Σύντομα το αρνάκι έγινε η αγαπημένη άτακτη παρέα των συμμαθητών της.

Ας πούμε όμως την ιστορία απ' την αρχή. Η Mary Sawyer γεννήθηκε στο Sterling, της Μασσαχουσέτης το 1806. Ως κορίτσι, η Mary βοηθούσε τον πατέρα της στο αγρόκτημα όταν ανακάλυψαν ένα αρνί που ήταν αδύναμο και δεν μπορούσε να κινηθεί. Φρόντισε το ζώο ώστε να είναι υγιές και φυσικά έγιναν φίλοι  για μια ζωή. Σαν ενήλικη η Μαίρη θυμάται ότι τύλιξε το αρνάκι σε ένα παλιό ρούχο και το κράτησε στην αγκαλιά της δίπλα στο τζάκι. Το πρωί ξύπνησε πιο δυναμωμένο και σύντομα έμαθε να πίνει γάλα κι από την στιγμή που περπάτησε την ακολουθούσε οπουδήποτε πήγαινε. Μια μέρα ο αδερφός της πρότεινε στην Μαίρη να φέρει τον πιστό της φίλο στο σχολείο, πράγμα που έκανε. Στην τάξη, η Μαίρη προσπάθησε να κρύψει το αρνί σε ένα καλάθι κάτω από την καρέκλα της καλυμμένο με μια κουβέρτα. Αλλά καθώς την σήκωσαν στον πίνακα το αρνί προδόθηκε. H δασκάλα της Μαίρης της είπε να βγάλει το αρνί έξω, όπου περίμενε μέχρι να μπορέσει η Μαίρη να το πάρει πίσω στο σπίτι.


Σήμερα, ένα άγαλμα του μικρού αρνιού της Μαίρης βρίσκεται στο Sterling της Μασαχουσέτης. Κάτω από το άγαλμα υπάρχει μια πλάκα με την επιγραφή: 



Η Μαίρη είχε ένα μικρό αρνάκι
Η προβιά του ήταν άσπρη σαν το χιόνι
Και παντού όπου πήγαινε η Μαίρη 
Το αρνί ήταν σίγουρο ότι θα πήγαινε. 

– Τζον Ρούλστοουν

Ποιος έγραψε το ποίημα «Η Μαίρη είχε ένα μικρό αρνάκι»; Λοιπόν, η  Sarah Josepha Hale δημοσίευσε το Poems for our Children (Ποιήματα για τα παιδιά μας) το 1830 και η συλλογή της περιελάμβανε μια εκτεταμένη έκδοση του «Mary Had a Little Lamb». Το 1876 η Mary Sawyer, τότε γνωστή ως Mary Tyler, διακήρυξε ότι ήταν η Mary του ποιήματος. Γενικά πιστεύεται ότι  κάποιος John Roulstone είχε γράψει τις τρεις πρώτες στροφές αφού επισκέφτηκε το σχολείο της και είδε το αρνί. Οι υπόλοιπες ήταν το αρχικό υλικό της Hale.



To Redstone School όπου πιστεύεται ότι πήγαινε  η Μαίρη με το αρνάκι της


Το ποίημα μελοποιήθηκε το 1830 από τον Lowell Mason και εκδόθηκε την ίδια χρονιά από τις Marsh, Capen & Lyon.


Mary had a little lamb

Οι στίχοι

Mary had a little lamb
Little lamb, little lamb
Mary had a little lamb
Its fleece was white as snow

Everywhere that Mary went
Mary went, Mary went
Everywhere that Mary went
The lamb was sure to go

It followed her to school one day
School one day, school one day
It followed her to school one day
Which was against the rules

It made the children laugh and play
Laugh and play, laugh and play
It made the children laugh and play
To see the lamb at school

And so the teacher turned it out
Turned it out, turned it out
And so the teacher turned it out
But still it lingered near

It stood and waited round about,
round about, round about.
It stood and waited round
about, till Mary did appear.

Why does the lamb love Mary so?
Love Mary so, love Mary so
Why does the lamb love Mary so?
The eager children cry

Why, Mary loves the lamb, you know
The lamb, you know, the lamb, you know
Why, Mary loves the lamb, you know
The teacher did reply


Αξίζει να σημειώσουμε ότι το τραγουδάκι αυτό ήταν το πρώτο που ηχογράφησε ως ποίημα ο Θωμάς Έντισον στον φωνογράφο που μόλις είχει εφεύρει το 1877.  Ήταν μάλιστα η πρώτη ηχογράφηση στίχων. Αυτή η ηχογράφηση δεν σώζεται όμως ο Έντισον την ξαναηχογράφησε το 1927, κι αυτή ακόμη υπάρχει, όπου ακούμε την φωνή του Έντισον να απαγγέλει:

Mary had a little lamb
Its fleece was white as snow
Everywhere that Mary went
The lamb was sure to go


Thomas A. Edison - Mary had a little lamb

Όμως το χαριτωμένο αυτό παιδικό τραγουδάκι έγινε έμπνευση και για διάφορες παραλλαγές.

Ακούμε στο πιάνο μια παραλλαγή στο ύφος του Μότσαρτ


"Mary Had a Little Lamb", à la Mozart, performed by Tom Cortese

Μια παραλλαγή στο ύφος του Πουτσίνι, με πιάνο πάλι 


"Mary Had a Little Lamb" à la Puccini, performed by Tom Cortese


Μια παραλλαγή για ροκ μπάντα και φωνή


Stevie Ray Vaughan - Mary Had a Little Lamb





Και για τέλος μια παραλλαγή σε λόγια με φωνή


Feli Moschos - Feli Had A Little Lamp [Official Music Video 4K]



ΠΗΓΕΣ
Wikipedia
Classical fm
YouTube